okładka nr 15Przeprowadzone kolejne badania skłaniają do generalnego wniosku iż w IV kwartale dało się zauważyć, zwłaszcza w gospodarstwach domowych wyraźne już symptomy pogorszenia sytuacji społeczno-gospodarczej w województwie. W porównaniu z III kwartałem spadły wartości barometrów nastrojów zarówno wśród przedsiębiorców jak i konsumentów, przy czym w tym drugim przypadku jest to już drugi z rzędu kwartał kiedy barometr przyjął ujemną wartość. W konsekwencji spadła o 4,15 punktu do 4,82 punktu wartość ogólnego barometru nastrojów gospodarczych województwa. Może to oznaczać, że „zamyka się” cykl średniookresowy, który rozpoczął się recesją w latach 2000-2002.
Podkreślić jednak należy, że pomimo spadku, cały 2008 rok w gospodarce województwa należy jeszcze ocenić pozytywnie. Przeciętna wartość diagnostycznego barometru nastrojów gospodarczych wyniosła 13,38 punktu, i co prawda była o 2,03 punktu niższa od najlepszego w okresie badań 2007 roku, ale była znacznie lepsza od średnich z wcześniejszych lat.
fragment opracowania
"Zmiany nastrojów gospodarczych w województwie lubelskim w IV kwartale 2008 r."

 

Spis treści

Jan Andreasik

Ontologia przedsiębiorstwa według teorii przedmiotu Romana Ingardena

streszczenie/abstract »

Jarosław Bubiło

Powiatowy samorząd terytorialny w demokratycznym państwie prawnym

streszczenie/abstract »

Elżbieta Wojnicka

Regionalne zróżnicowanie szarej strefy w Polsce

streszczenie/abstract »

Bogdan Kawałko

Kontrakt wojewódzki jako instrument wspierania rozwoju.
Doświadczenia województwa lubelskiego

streszczenie/abstract »

Robert Pater

Diagnoza oraz prognoza zatrudnienia i bezrobocia w województwie podkarpackim do 2013 roku

streszczenie/abstract »

Andrzej Burda

Wielokryterialna ocena modeli prognozowania stanu ekonomiczno-finansowego małych i średnich przedsiębiorstw

streszczenie/abstract »

Mieczysław Kowerski, Jarosław Bielak, Dawid Długosz

Opinie małych i średnich przedsiębiorstw na temat praktycznej przydatności
narzędzi diagnozowania i prognozowania sytuacji gospodarczej

streszczenie/abstract »

Barbara Kowalczyk, Konrad Walczyk

29. Konferencja Naukowa CIRET w Santiago de Chile

Mieczysław Kowerski Jarosław Bielak Dawid Długosz

Zmiany nastrojów gospodarczych w województwie lubelskim w IV kwartale 2008 r.

Dominik Łazarz

Ocena zjawiska szarej strefy na podstawie badań ankietowych w województwie podkarpackim

Komunikat

Konferencja naukowa „Badanie czynników regionalnej koniunktury gospodarczej w Polsce i w Unii Europejskiej”

Komunikat

„Podlaski barometr nastrojów gospodarczych”

 

Pełne teksty artykułów w wersji elektronicznej są dostępne w bazie
e-Publikacje Nauki Polskiej.

 

Streszczenia

Jan Andreasik

Ontologia przedsiębiorstwa według teorii przedmiotu Romana Ingardena

W artykule zdefiniowano oryginalną ontologię przedsiębiorstwa. Ontologia ta oparta jest na aparacie pojęciowym teorii przedmiotu polskiego filozofa Romana Ingardena. W rozdziale drugim autor przedstawił definicję przedmiotu indywidualnego wg tej teorii. W definicji ujęto pojęcia: istota, forma, materia, sposób istnienia, konstytutywna natura, podmiot własności, uposażenie własności, własności, stan rzeczy, stosunek. W analogii do tych pojęć autor definiuje własne pojęcia ontologii przedsiębiorstwa: istota przedsiębiorstwa, forma systemu kompetencyjnego przedsiębiorstwa, zawartość ocen, wizja przedsiębiorstwa, system kompetencyjny przedsiębiorstwa, oceny kompetencji, kryteria oceny, trajektorie wyników, gramatyka trajektorii, stan przedsiębiorstwa, stan potencjału kompetencyjnego, stan luki kompetencyjnej, akt wyjaśniania. Wg przedstawionej ontologii przedsiębiorstwa tworzone są opisy przypadków w inteligentnym systemie rozpoznawania stanu przedsiębiorstwa projektowanego zgodnie z metodologią CBR (Case-Based Reasoning).

Enterprise ontology according to Roman Ingarden’s theory of objects

In the paper, original ontology is defined. This ontology is based on the concept apparatus of theory of object proposed by Roman Ingarden - a Polish philosopher. In Section 2, the author presents a definition of individual object according to this theory. In this definition, the following concepts are included: essence, form, way of existence, constitutive nature, subject of properties, endowment of properties, properties, state of thing, relation. By analogy, the author defines one's own concepts of the enterprise ontology: enterprise essence, form of competence system, content of assessments, enterprise vision, enterprise competence system, competence assessment, assessment criteria, score trajectories, grammar of trajectories, enterprise condition, competence potential condition, competence gap condition, act of explanation. According to the presented enterprise ontology, there are created descriptions of cases in the intelligent system for recognition of enterprise condition designed on the basis of the CBR (Case-Based Reasoning) methodology.

Keywords: ontology, enterprise, Roman Ingarden’s formal ontology
JEL: A12, D8

Jarosław Bubiło

Powiatowy samorząd terytorialny w demokratycznym państwie prawnym

Artykuł koncentruje się na roli instytucji powiatu w polskiej tradycji administracyjnej. Autor przedstawia historię powiatu jako jednostki podziału terytorialnego naszego kraju, szczególny nacisk kładąc na dzieje najnowszej reformy, kontrowersje, które budziła, oraz rozwiązania, jakie przyjęła. W szczególności autor stawia pytanie, czy samorząd powiatowy – wprowadzony przecież stosunkowo niedawno – okrzepł, a zwłaszcza, czy spełnił oczekiwania społeczności lokalnych. Artykuł traktuje także o czynnikach konsolidacji powiatu, integrującej funkcji historii i tradycji. Jednocześnie wskazuje aktualny stan konsolidacji, słabe strony powiatów, a ponadto istniejące, aczkolwiek wciąż niewykorzystane szanse.

District territorial self-government in law-governed states

The article focuses on the role of the middle level administrative district (county) in traditional Polish administration. The author analyzes the history of the administrative district as a unit of territorial division of the country, stressing the history of the most recent reform, its controversies and accepted solutions. In particular, the author poses the question whether the recently introduced district self-government has solidified, and whether it has fulfilled the expectations of local societies. The article also considers the factors of consolidation of the administrative district, and the integrating function of history and tradition. At the same time, it points to the present state of consolidation, the weaknesses of administrative districts, and the existing, albeit untaken chances.

Keywords: administrative district, local government, decentralization, democratic legal state
JEL: H11, R58

Elżbieta Wojnicka

Regionalne zróżnicowanie szarej strefy w Polsce

Autorka przedstawia metodologię oraz wyliczenie regionalnego zróżnicowania zakresu szarej strefy w Polsce mierzonej jako nieopodatkowane podatkiem PIT dochody ludności. Ta część szarej strefy jest obliczona jako różnica między dochodem rozporządzalnym deklarowanym przez gospodarstwa domowe w badaniach ankietowych a dochodem deklarowanym w zeznaniach podatkowych. Tak wyliczony zakres szarej strefy wykazuje istotne międzyregionalne zróżnicowanie w Polsce.

Regional diversification of grey area in Poland

In the article the methodology and estimation of the size of the informal economy in Poland is presented. The informal economy is measured as the not taxed with the personal income tax part of the people’s income. This part of the informal economy is estimated as the difference between the disposable income of households declared by them in the questionnaires and the income declared for tax purposes. The informal economy measured in this way is essentially diversified between Polish regions.

Keywords: informal economy, regional differences, taxes, incomes of people
JEL: R12, B41, D13, E01, H31

Bogdan Kawałko

Kontrakt wojewódzki jako instrument wspierania rozwoju.
Doświadczenia województwa lubelskiego

W okresie przedakcesyjnym w ramach przygotowań Polski do wejścia do UE podjęto szereg zmian i przedsięwzięć przygotowawczych. Jednym z ważniejszych było uchwalenie przez Sejm w 2000 r. ustawy o zasadach wspierania rozwoju regionalnego, która wprowadziła nowy instrument wspierania rozwoju regionalnego, tj. kontrakt wojewódzki. Instrument ten miał być głównym narzędziem realizacji strategii regionalnych oraz przygotowania samorządów do zarządzania funduszami strukturalnymi na poziomie regionalnym po wejściu Polski do UE. Na przykładzie woj. lubelskiego w artykule podjęto próbę analizy wpływu kontraktu na rozwój regionu oraz jego roli w kształtowaniu świadomości i praktyki w samodzielnych decyzjach rozwojowych władz regionalnych oraz lokalnych. Artykuł zawiera analizę wykorzystania środków finansowych oraz uzyskanych efektów rzeczowych w okresie 2001-2008 według kierunków ich alokacji. Praca zawiera również rozmieszczenie przestrzenne interwencji kontraktu według powiatów oraz gmin.

Doświadczenie i dorobek związany z wdrażaniem i funkcjonowaniem kontraktu wojewódzkiego w latach 2001-2008 w woj. lubelskim wskazują na trzy główne wymiary, pierwszy – instrument stymulowania rozwoju o nowatorskim charakterze, drugi – prefunduszowa baza doświadczalna umożliwiająca praktyczne zrozumienie idei zdobywania funduszy na własny rozwój w drodze konkursów, trzeci – niezbyt docelowo udany mechanizm finansowania zadań. Kontrakty wojewódzkie w obecnych ramach prawnych oraz systemie ich funkcjonowania jako instrument wspierania samorządów regionalnych środkami budżetu państwa na realizację projektów wpisujących się w programy wojewódzkie na zasadach zatwierdzanych na poziomie województw nie powinny mieć kontynuacji w perspektywie 2009 plus. Instrument ten powinien być zastąpiony nową generacją „przymierza dla rozwoju”, uwzględniającego doświadczenie wynikające z wdrażania przez województwa Regionalnych Programów Operacyjnych oraz zbudowania nowego algorytmu dotacji, a także zasad łączenia środków rządowych, wspólnotowych i regionalnych.

A regional contract as the tool used for development support.
The experience of the lubelskie voivodeship

During the pre-accession period, within the scope of Poland’s preparations to join EU many changes and preparation activities were undertaken. One of the most important was adopting by the Seym in 2000 the Act on rules of supporting regional development that introduced a new instrument for supporting regional development, i.e. a voivodship contract. The said instrument was to be a main tool for executing regional strategies and preparing self-governments in managing structural funds on a regional level after Poland joining EU. Taking Lubelskie Voivodship as an example the article makes an attempt to analyse the contract’s influence on a region’s development and its role in developing awareness and experiences in independent development decisions of regional and local authorities. The article includes the analysis of using financial measures and obtained objective results within the period of 2001-2008 in compliance with directions of their allocation. The work specifies as well spatial distribution of the contract’s intervention per district (powiat) and commune (gmina).

The experience and achievements connected with implementation and functioning of the voivodship contract in years 2001-2008 in Lubelskie Voivodship identify three main dimensions, i.e: the first one – it should be perceived as an instrument of stimulating development of innovative character; the second one – as a pre-fund experience basis enabling practical understanding of „obtaining” funds for its own development in the way of contests and the third one – as not fully successful ultimate mechanism of financing different tasks. The voivodship contracts in current legal frames and in the system of their functioning as an instrument of supporting regional self-governments with the State budget measures for execution of projects being part of voivodship programmes on rules approved on the voivodship level should not be continued in the perspective 2009 plus. This instrument should be substituted with a new generation of „alliance for development” including experiences resulting out of implementing by voivodships Regional Operational Programmes and constructing a new algorithm of subsidies and rules of joining government, community and regional measures.

Keywords: regional government, regional development, regional contract, EU structural funds
JEL: R58

Robert Pater

Diagnoza oraz prognoza zatrudnienia i bezrobocia w województwie podkarpackim do 2013 roku

W latach 2003-2007 obserwowaliśmy wzrostową fazę cyklu koniunkturalnego i związaną z nią poprawę na rynku pracy. Wyrażała się ona spadkiem stopy bezrobocia i wzrostem zatrudnieniu zarówno w kraju, jak i w woj. podkarpackim. Początki tej poprawy nie były jednak optymistyczne. Stopa bezrobocia długo nie obniżała się, pomimo coraz bardziej widocznego ożywienia produkcji. Częściowo zjawisko to można było wytłumaczyć za pomocą prawa Okuna oraz właściwej rynkowi pracy inercji w postaci uporczywości bezrobocia, w znacznej jednak mierze wynikało prawdopodobnie również ze zjawiska histerezy bezrobocia, powstałej w wyniku długotrwale utrzymującej się na wysokim poziomie stopy bezrobocia, co przyczyniło się do deprecjacji kapitału ludzkiego. W kolejnych latach stopa bezrobocia zaczęła się jednak obniżać i tempo jej spadku było coraz wyższe. W międzyczasie otworzyły się niektóre unijne rynki pracy, co spowodowało odpływ części podaży pracy z kraju, przyczyniając się zarówno do dalszego obniżenia bezrobocia, jak i negatywnych skutków w postaci braku rąk do pracy. W 2008 r. po raz pierwszy od kilku lat obserwuje się nasilanie sygnałów spowolnienia gospodarczego, które związane jest zarówno z wewnętrzną sytuacją ekonomiczną Polski, jak i negatywnymi sygnałami pochodzącymi z gospodarki światowej. Niniejszy artykuł stanowi syntezę obecnych tendencji obserwowanych na podkarpackim rynku pracy oraz próbę prognozy zatrudnienia oraz bezrobocia do 2013 r. W tym celu autor prezentuje wybrane wskaźniki rynku pracy, które w ujęciu syntetycznym odzwierciedlają obecną sytuację na regionalnym rynku pracy, jak i te, które obrazują te zmiany z pewnym wyprzedzeniem – wolne miejsca pracy. Prognoza zostaje dokonana za pomocą wybranych metod ekonometrycznych.

Diagnosis and Prognosis of Employment and Unemployment in the Podkarpackie Voivodeship to 2013

During years 2003-2007 we observed the growth phase of the business cycle in Poland and the improvement of the labour market. This improvement was visible due to the growth of employment and decreasing of the unemployment rate, both in the Podkarpackie Voivodeship and the rest of Poland. Despite hard beginnings, the dynamics of employment have been continually rising. During this period the Polish labour market went through considerable changes. In 2008, for the first time since 2003, signals of worsening of the economic situation in Poland emerged. The article contains a synthesis of the latest situation of the regional labour market in the Podkarpackie Voivodeship and also an attempt to forecast this situation up to 2013. The main aim of the article is to create a reliable long-term prognosis, emphasizing the period during which a cyclical turning point will occur. Forecasting the economic situation during considerable changes is a difficult task, however. That is why a diagnosis of the situation is also required, especially an analysis of changing the dynamics of employment and unemployment. A few indicators which are able to show the dynamics of the labour market with lead are also analyzed. What is more, a forecast of GDP was made with the use of additive “cyclical factors” created on the same basis as seasonal factors. This forecast was used in the model as one of the predictors. The forecasting model was supplemented by an autoregressive part and harmonic variables of periodicity similar to the frequency of business cycles observed in the labour market.

Keywords: labour demand, business cycle, forecasting
JEL: J23, E32, E37

Andrzej Burda

Wielokryterialna ocena modeli prognozowania stanu ekonomiczno-finansowego małych i średnich przedsiębiorstw

W artykule zaproponowano sposób oceny modeli prognozowania stanu ekonomiczno-finansowego małych i średnich przedsiębiorstw. Na bazie przyjętych kryteriów przeanalizowano mocne i słabe strony modeli budowanych z wykorzystaniem metod statystycznych oraz uczenia maszynowego. Zaproponowano koncepcję optymalizacji heterogenicznego modelu prognostycznego.

Assessment Models for Predicting Economic Situation of Small and Medium Enterprises – Multicriteria Analysis

This paper proposes a way of evaluation of the models for predicting economic and financial situation of small and medium-sized enterprises. The advantages and disadvantages of the machine learning and statistical models were analyzed by using accepted criteria. It proposes the concept of optimization of heterogeneous predicting model.

Keywords: multicriteria analysis, economic situation, small and medium enterprises, machine learning, artificial neural networks
JEL: C45, G17

Mieczysław Kowerski, Jarosław Bielak, Dawid Długosz

Wielokryterialna ocena modeli prognozowania stanu ekonomiczno-finansowego małych i średnich przedsiębiorstw

W pracy przedstawiono wyniki badania ankietowego dotyczącego wykorzystywania przez przedsiębiorców analiz lokalnej koniunktury gospodarczej i narzędzi pozwalających prognozować kondycję własnej firmy oraz porównać ją z innymi przedsiębiorstwami działającymi w regionie w tej samej branży. Przedstawiono szczegółową analizę statystyczną zebranego materiału, a także modele dwumianowej oraz uporządkowanej zmiennej objaśnianej, umożliwiające ocenę przydatności wymienionych wyżej narzędzi.

The assessment by small and medium entrepreneurs of the usefulness of tools used for the diagnosis and prognosis of the economic situation

The article presents the findings of a research survey concerning the use by the entrepreneurs the analysis of a local economic situation, and the use of tools allowing to predict the condition of one’s own company in comparison with other regional companies that are in the same business. A detailed statistical analysis of the collected data, as well as binary and ordered dependent variable models, which unable to evaluate the usefulness of the tools that have been described in the paper, are also presented.

Keywords: survey of small and medium entrepreneurs, tools for diagnosis and prognosis of economic situation, binary and ordered dependent variable models
JEL: C25, C83, D01