okładka nr 19Po sześciu kolejnych kwartałach spadku wartości (IV kwartał 2007 r. – II kwartał 2009 r.) w III kwartale 2009 roku nastąpiła znaczna poprawa nastrojów gospodarczych w województwie lubelskim. W badanym IV kwartale ta tendencja zasadniczo była kontynuowana, choć w znacznie mniejszej skali. Ogólny diagnostyczny barometr nastrojów gospodarczych wyniósł
–4 punkty, czyli wzrósł w porównaniu do III kwartału o 2 punkty. Wzrost ten jest zgodny z poczynionymi przez przedsiębiorców i konsumentów kwartał wcześniej przewidywaniami.
Obecna wartość syntetycznego barometru nastrojów gospodarczych jest nadal ujemna, co oznacza przewagę pesymistów nad optymistami, ale sygnalizowana wcześniej zmiana niekorzystnej, spadkowej tendencji zdaje się potwierdzać. To zaś może oznaczać, że w istocie to II kwartał 2009 roku okazał się "dnem" obecnej recesji, obecnie zaś sukcesywnie,
choć powoli następuje poprawa sytuacji.
fragment opracowania
"Zmiany nastrojów gospodarczych w województwie lubelskim w IV kwartale 2009 r."

 

Spis treści

Andrzej Burda, Zdzisław S. Hippe

Metodyka prognozowania stanu ekonomiczno-finansowego małych i średnich przedsiębiorstw

streszczenie/abstract »     pełny tekst »

Robert Pater

Dynamiczne zależności na polskim rynku pracy w metodologii SVECM

streszczenie/abstract »     pełny tekst »

Jarosław Bielak

Prognozowanie rynku pracy województwa lubelskiego z wykorzystaniem modeli ARIMA i ARIMAX

streszczenie/abstract »     pełny tekst »

Magdalena Gostkowska-Drzewicka

Próba określenia wpływu czynników makroekonomicznych na rozwój mieszkaniowego rynku deweloperskiego w Trójmieście na tle Polski
w latach 1995–2007

streszczenie/abstract »     pełny tekst »

Andrzej Pakuła

Kryzys finansowy - produkt chciwości

streszczenie/abstract »     pełny tekst »

Jarosław Bielak, Dawid Długosz, Andrzej Salej

Zmiany nastrojów gospodarczych w województwie lubelskim w IV kwartale 2009 r.

pełny tekst »

 

Streszczenia

Andrzej Burda, Zdzisław S. Hippe

Metodyka prognozowania stanu ekonomiczno-finansowego małych i średnich przedsiębiorstw

W artykule przedstawiono koncepcję nowej metodyki prognozowania stanu ekonomiczno-finansowego małych i średnich przedsiębiorstw opartej na specyficznym sposobie wykorzystania metod uczenia maszynowego. Procedura bazuje na kontrolowanym usprawnianiu danych źródłowych opisujących badane obiekty gospodarcze. Do tego celu wykorzystano zespoły sztucznych sieci neuronowych o architekturze perceptronu dwuwarstwowego. W dalszej kolejności do opisu reguł klasyfikacji firm utworzono i usprawniono modele za pomocą różnych algorytmów uczenia maszynowego. Wiarygodność proponowanej metodyki potwierdza ponad 80-procentowa dokładność klasyfikacji małych i średnich przedsiębiorstw z regionu podkarpackiego uzyskana w trakcie wyczerpujących testów na danych pochodzących z lat 1999–2007.

Methodology of Predicting the Future Condition of Small and Medium Enterprises

Our paper presents the concept behind a new methodology of predicting the future condition (i.e. over-all state) of small and medium enterprises, relied on results of a specific data mining procedure. The developed procedure is based on the controlled improvement of the source data set (describing the investigated objects) with the use of an ensemble of artificial neural networks, EANN. Then, in the next step of the procedure, various machine learning algorithms are applied to generate models that figure out inherent properties of the investigated objects. The reliability of the prediction, confirmed in a very exhaustive tests conducted on data from the span of 8 years, was close to 80% of correctness.

Keywords: small and medium enterprises, neural networks, predicting the future condition
JEL: C45, L25

Robert Pater

Dynamiczne zależności na polskim rynku pracy w metodologii SVECM

W artykule dokonano analizy dynamicznych zależności pomiędzy realnym PKB i wybranymi zmiennymi polskiego rynku pracy: liczbą pracujących, płacami realnymi, ofertami pracy, liczbą aktywnych zawodowo. W tym celu zastosowano metodologię SVECM (strukturalnych modeli wektorowej korekty błędem). Oszacowano długookresową funkcję popytu na pracę. Następnie przedstawiono wpływ wstrząsów makroekonomicznych na zmienne modelu. Uwzględniono wstrząs zagregowanego popytu, technologiczny, zasobów pracy, niedopasowań oraz płac. Na podstawie przyjętej metodyki zdekomponowano wariancję poszczególnych zmiennych na realizacje szoków. Innowacją zastosowaną w niniejszej pracy jest uwzględnienie ofert pracy w modelu. Pozwoliło to na oszacowanie wpływu wstrząsu niedopasowań pomiędzy popytem a podażą pracy na poszczególne zmienne. Otrzymane oszacowania wskazują, że w krótkim okresie na zatrudnienie największy wpływ wywiera szok zagregowanego popytu. Jednak do wyjaśnienia wariancji zatrudnienia w znacznym stopniu przyczynia się również wstrząs technologiczny oraz niedopasowań. W długim okresie większego znaczenia dla kształtowania się zatrudnienia nabiera wstrząs płac oraz zasobów pracy. Wykazano również pewne trwałe efekty wstrząsu niedopasowań, które mogą być zinterpretowane jako bezrobocie strukturalne. Kolejnym wnioskiem jest procykliczność cykli klasycznych płac oraz antycykliczność ich cykli wzrostowych. Dodatkowo ujawniono występowanie efektów przyłączenia i zniechęcenia na polskim rynku pracy.

Dynamic relations in Polish labour market using SVECM model

In the article dynamic relations between real GDP and chosen variables in the labour market has been analysed. These variables are: employment, real wages, vacancies and number of economically active people. To achieve this the structural vector error correction model (SVECM) has been used. Long-run labour demand function has been estimated. The result of the influence of macroeconomic shocks on the endogenous variables of the model has also been calculated. The shocks included are: aggregated demand shock, technology shock, demographic shock, mismatch shock and wages shock. Based on the used methodology the variables of the model were decomposed according to the influence of particular shocks. The innovation of the article was including vacancies in the model. It enabled the estimation of the influence of mismatch between labour demand and supply on each of the modeled variables. The estimation showed that in the short-run the greatest influence on the employment has aggregated demand shock. However, technology shock and mismatch shock also explain certain proportion of the variance of this variable. In the long-run wages shock and demographic shock become more important. The results also showed some permanent effects of mismatch shock on employment, which may be the result of structural unemployment. Another conclusion is procyclicality of classical real wages cycles and anticyclicality of their growth cycles. Moreover, the analysis showed the existence of the added-worker and discouraged-worker effects in Polish labour market.

Keywords: SVECM model, labour market model, employment creation, labour demand disturbances
JEL: E24, J20, J64

Jarosław Bielak

Prognozowanie rynku pracy województwa lubelskiego z wykorzystaniem modeli ARIMA i ARIMAX

W artykule przedstawiono metodę prognozowania rynku pracy – poziomu bezrobocia i przeciętnego zatrudnienia – w woj. lubelskim w oparciu o modele ARIMA i ARIMAX. Dodatkowymi zmiennymi egzogenicznymi wprowadzanymi do standardowych modeli ARIMA były szeregi wartości indeksu nastrojów gospodarczych. Pokazano różnice we wskaźnikach charakteryzujących jakość prognoz generowanych przez model ARIMAX i "czysty" model ARIMA. Uwzględniono modele budowane dla danych kwartalnych i dla danych miesięcznych oraz omówiono sposób konwersji kwartalnych szeregów czasowych indeksu nastrojów gospodarczych do szeregów miesięcznych. Wykonano analizę weryfikującą rzeczywistą przydatność takiej metody prognozowania i korzyści płynące z jej stosowania.

Forecasting of Lublin Voivodeship labor market by applying ARIMA and ARIMAX models

In the article practical application of models ARIMA and ARIMAX to forecast Lublin Voivodeship labor market – number of unemployed persons and average paid employment in enterprise sector – is presented. Additional variable in the ARIMAX models is economic sentiment index (barometer). The differences between forecast obtained by ARIMA models and forecasts obtained by ARIMAX models are shown. Quarterly and monthly time series are taken into consideration. Additionally method of conversion economic sentiment index from quarterly to monthly frequency is discussed. In the last part of paper the presented forecasting method is reviewed.

Keywords: forecasting, labor market, economic sentiment index, ARIMA and ARIMAX models, Lublin
JEL: C5, J2, R23

Magdalena Gostkowska-Drzewicka

Próba określenia wpływu czynników makroekonomicznych na rozwój mieszkaniowego rynku deweloperskiego w Trójmieście na tle Polski
w latach 1995–2007

Celem artykułu jest próba oceny wpływu czynników makroekonomicznych na proces rozwoju mieszkaniowego rynku deweloperskiego w Polsce i Trójmieście. Analiza regresji wykazała, że rozwój mieszkaniowego rynku deweloperskiego, z uwagi na kapitałochłonność inwestycji, jest ściśle uzależniony od możliwości finansowania – zarówno kapitałem własnym, jak obcym. Decydują o tym takie czynniki, jak: wzrost wartości mieszkaniowych kredytów hipotecznych, wzrost przeciętnych wynagrodzeń oraz wzrost dochodów do dyspozycji w sektorze gospodarstw domowych. Przeprowadzone badania wykazały, że mieszkaniowy rynek deweloperski rozwija się lepiej w okresach dobrej koniunktury, której miernikiem jest poziom produktu krajowego brutto. Natomiast wzrost stopy procentowej w okresie t jest czynnikiem ograniczającym rozwój rynku deweloperskiego w kolejnym okresie. Podobnie jak wzrost stóp procentowych hamująco na rozwój rynku deweloperskiego oddziałuje wzrost inflacji.

The impact of macroeconomics factors on the situation in the market of dwellings completed by real estate development industry in Poland and in Tricity in 1995–2007

The aim of this article is to measure the impact of macroeconomics factors which have determined situation in the market of dwellings completed by real estate development industry in Poland and in Tricity. GDP - as a measure which has reflected economic situation – is the background determines the development of this market. Regression analysis has proved that the situation in the market of dwellings completed by real estate development industry – in case on capital-intensive character of real estate investment - is depended on availability of financing. It is determined such factors as: housing mortgages increase, average wages increase and disposable income of households sector income. Regression analysis also has proved that interest rate increase in period t restrains the situation in the market of dwellings completed by real estate development industry in the next period. Also inflation increase is the factor, which slows down the situation in this market.

Keywords: real estate development industry, dwellings, macroeconomic factors
JEL: R31

Andrzej Pakuła

Kryzys finansowy - produkt chciwości

W pracy przedstawiono przebieg kryzysów finansowych i afer finansowych na przestrzeni wieków. Umożliwiło to weryfikację tezy, że kryzysy finansowe są do siebie podobne – zawsze u ich podłoża tkwi chciwość i spekulacja. Kolejne kryzysy charakteryzuje większa skala spekulacji niż poprzednie. Współczesny kryzys finansowy różni się od wcześniejszych tym, że ma charakter ogólnoświatowy, czemu sprzyja globalizacja zjawisk ekonomicznych, finansowych, społecznych. Z tego powodu jego skutki dla sfery realnej są bardzo dotkliwe. W pracy podjęto także rozważania nad sposobami zapobieżenia kryzysom w przyszłości.

Financial crises – the product of greed

The paper follows the course of financial crises – financial scandals over the centuries. It allows to verify the thesis, that financial crises are much the same, always underlined by greed and speculation. The successive crises are described by an even larger scale of speculation then in the past. The modern financial crisis differs from the earlier ones in all that it is global in character because of the globalization of economical, financial and social phenomena. At the same time its consequences for a real sphere are severe. The paper picked up as well the topic of the ways of preventing crises in the future.

Keywords: financial crises, speculative bubble, bear market, bull market, investment instruments, securitization
JEL: G01