okładka t. 12 nr 4

The currently promoted new style of tourism is called “sustainable tourism” as it refers to the idea of sustainable development. This concept was born in the 1990s. Quite soon it was reflected in research and gradually in practice as well in the tourism industry (Dumbraveanu 2007). Tourism Concern 1992’s Beyond Green Horizon defines sustainable tourism as “tourism and associated infrastructures that, both now and in the future: operate within natural capacities for the regeneration and future productivity of natural resources; recognize the contribution that people and communities, customs and lifestyles, make to the tourism experience; accept that these people must have an equitable share in the economic benefits of tourism; are guided by the wishes of local people and communities in the host areas" (Eber 1992).

fragment artykułu
The Role of National Parks in Promoting Sustainable and Responsible Tourism

 

Spis treści

Roman Reszel, Tadeusz Grądziel, Zdzisław Strupieniuk, Zdzisław Kotuła,
Tadeusz Grabowski

Forty Years of the Roztocze National Park

(artykuł w j. angielskim)
streszczenie/abstract »     pełny tekst »

Joanna Szczęsna, Paweł Wojtanowicz

The Role of National Parks in Promoting Sustainable and Responsible Tourism

(artykuł w j. angielskim)
streszczenie/abstract »     pełny tekst »

Magdalena Szczepańska, Michał Krzyżaniak, Dariusz Świerk, Miłosz Walerzak,
Piotr Urbański

Birdwatching as a Potential Factor in the Development of
Tourism and Recreation in the Region

(artykuł w j. angielskim)
streszczenie/abstract »     pełny tekst »

Paweł Pytka

Sacred Objects as Cultural Assets of the Roztocze National Park
and Its Buffer Zone

(artykuł w j. angielskim)
streszczenie/abstract »     pełny tekst »

Mieczysław Kseniak, Karolina Pałgan, Piotr Szkołut

Zwierzyniec. Od hetmańskiego parku łowieckiego do Parku Narodowego
i obywatelskiego miasta ogrodu

streszczenie/abstract »     pełny tekst »

Ewa Skowronek, Andrzej Tucki, Marta J. Jóźwik

Struktura i percepcja krajobrazu turystycznego Zwierzyńca

streszczenie/abstract »     pełny tekst »

Małgorzata Flaga, Marek Markiewicz

Evaluation of the Determinants of Religious Tourism Development
in the Roztocze Region

(artykuł w j. angielskim)
streszczenie/abstract »     pełny tekst »

Volodymyr Herych

Polish-Ukrainian Cooperation Concerning Cultural Heritage Protection
on the Example of the City of Zhovkva (Ukraine)

(artykuł w j. angielskim)
streszczenie/abstract »     pełny tekst »

Krzysztof Jóźwiakowski, Michał Marzec, Magdalena Gizińska-Górna, Aneta Pytka, Anna Skwarzyńska, Magdalena Gajewska, Tomasz Słowik, Alina Kowalczyk-Juśko, Aleksandra Steszuk, Tadeusz Grabowski, Zbigniew Szawara

The Concept of Construction of Hybrid Constructed Wetland
for Wastewater Treatment in Roztocze National Park

(artykuł w j. angielskim)
streszczenie/abstract »     pełny tekst »

Magdalena Boruch, Justyna Myśliwiec, Renata Chyżewska, Beata Żuraw,
Jan Rodzik

Development Design of the Poniatowski Hill
in the Architectural-Landscape Complex of the Town of Nałęczów

(artykuł w j. angielskim)
streszczenie/abstract »     pełny tekst »

Marta Ziółek, Marcin Kozieł, Paweł Czubla

Spatial Variability of the Bioclimatic Conditions of the Roztocze National Park
Based on the Example of the Cycling Path to Florianka?

(artykuł w j. angielskim)
streszczenie/abstract »     pełny tekst »

Piotr Gradziuk

Economic Efficiency of Photovoltaic Installations
(A Case Study at the Zwierzyniec–Biały Słup Research
and Education Centre of Roztocze National Park)

(artykuł w j. angielskim)
streszczenie/abstract »     pełny tekst »

Teresa Brzezińska-Wójcik, Andrzej Świeca

Stan i perspektywy edukacyjnej turystyki przyrodniczej na Roztoczu
w kontekście strategii aktywnego uczestnictwa

streszczenie/abstract »     pełny tekst »

Karolina Skoczylas

Znaczenie atmosfery miejsca przyrodniczo cennego w organizacji
imprezy turystycznej. Przykład Letniej Akademii Filmowej w Zwierzyńcu

streszczenie/abstract »     pełny tekst »

Stanisław Zięba, Krystyna Przybylska, Jan Banaś, Leszek Bujoczek

Obszary ochrony zachowawczej w parkach narodowych
jako punkt odniesienia dla rozwoju zrównoważonej gospodarki leśnej

streszczenie/abstract »     pełny tekst »

Adam Zydroń, Olga Pruchlat

Określenie społecznej wartości Wielkopolskiego Parku Narodowego
metodą kosztów podróży

streszczenie/abstract »     pełny tekst »

Adam Zydroń, Dariusz Kayzer, Krzysztof Szoszkiewicz

Czynniki różnicujące wysokość rekompensaty w przypadku uniemożliwienia
korzystania z Wielkopolskiego Parku Narodowego

streszczenie/abstract »     pełny tekst »

Aleksandra Spychała, Sylwia Graja-Zwolińska

Monitoring ruchu turystycznego w parkach narodowych

streszczenie/abstract »     pełny tekst »

Bogdan Kościk, Katarzyna Szmidt, Alina Kowalczyk-Juśko, Zbigniew Mazur,
Monika Kwapisz

Potencjalne zmiany emisji zanieczyszczeń powietrza
wskutek zastąpienia paliw kopalnych biomasą wierzby

streszczenie/abstract »     pełny tekst »

Renata Chyżewska, Magdalena Boruch, Justyna Myśliwiec, Beata Żuraw

Koncepcja zagospodarowania terenu przy Izbie Leśnej we Floriance

streszczenie/abstract »     pełny tekst »

 

Streszczenia

Roman Reszel, Tadeusz Grądziel, Zdzisław Strupieniuk, Zdzisław Kotuła,
Tadeusz Grabowski

Forty Years of the Roztocze National Park

The article presents an outline of the history of nature conservation in Roztocze in the context of the establishment of the Roztocze National Park. It describes the main areas of the Park’s activities connected with the conservation of Roztocze’s natural and cultural heritage and making the Park area available for education and tourism. It also contains information about problems connected with the protection of this part of Roztocze.

Czterdzieści lat Roztoczańskiego Parku Narodowego

W artykule przedstawiono historię ochrony środowiska naturalnego Roztocze i tworzenia Roztoczańskiego Parku Narodowego. Opisano główne formy działalności Parku związane z ochroną dziedzictwa przyrodniczego i kulturowego Roztocza a także edukacją i turystką. Zaprezentowano również główne problemy na jakie natrafia Park w realizacji zadań związanych z ochroną tej części Roztocza.

Keywords: Roztocze National Park, “Roztocze” Transboundary Biosphere Reserve
[Roztoczański Park Narodowy, Transgraniczny Rezerwat Biosfery Roztocze]
JEL: Q00

Joanna Szczęsna, Paweł Wojtanowicz

The Role of National Parks in Promoting Sustainable and Responsible Tourism

One of the contemporary challenges in the tourism industry is development in line with the idea of sustainable development. In order to implement these ideas and principles, broadly based social education is needed. National parks are institutions of great socio-educational impact and that is why they could be linked to the process of education for sustainable and responsible tourism. This article presents the results of a survey conducted in Polish national parks on their commitment to the process of social education promoting sustainable and responsible tourism, and indicates the still unused potential of national park activities which can contribute to raising public awareness in this regard.

Rola parków narodowych w promowaniu zrównoważonej
i odpowiedzialnej turystyki

Jednym ze współczesnych wyzwań branży turystycznej jest rozwój turystyki zgodnie z koncepcją rozwoju zrównoważonego. Aby jednak idee i zasady turystyki zrównoważonej wprowadzić w życie potrzebna jest szeroka edukacja społeczna w tym zakresie. Do instytucji o dużym oddziaływaniu społeczno-wychowawczym należą parki narodowe i z tego względu mogłyby się one włączyć w proces edukacji na rzecz turystyki zrównoważonej i odpowiedzialnej. Niniejszy artykuł prezentuje wyniki badań ankietowych, przeprowadzonych w polskich parkach narodowych na temat ich zaangażowania w proces edukacji społecznej na rzecz upowszechniania zasad turystyki zrównoważonej i odpowiedzialnej oraz wskazuje niewykorzystane jeszcze możliwości działania parków narodowych, które mogą przyczynić się do podniesienia świadomości społeczeństwa w tym zakresie.

Keywords: sustainable and responsible tourism, national park, education
[zrównoważona i odpowiedzialna turystyka, park narodowy, edukacja]
JEL: I00, L83, Q26

Magdalena Szczepańska, Michał Krzyżaniak, Dariusz Świerk, Miłosz Walerzak,
Piotr Urbański

Birdwatching as a Potential Factor in the Development of
Tourism and Recreation in the Region

Ornithological tourism, also known as birdwatching, is a form of cognitive tourism. Poland has enormous natural potential and ornithological tourism is developing more and more dynamically, so it is important to understand and organize it well. The aim of this study is to review information about ornithological tourism as one of the branches of tourism. It is also to prove that birdwatching may be the basis for tourism and economic development both in its local and regional aspects. The article also attempts to indicate the needs of tourist infrastructure for the development of ornithological tourism on the basis of a survey of 356 respondents, including 87 women. Most of the respondents were young people, aged under 35 (66,4%). 78% of them were urban inhabitants. Most had higher (64,4%) or secondary education (27,8%). The respondents indicated Biebrza National Park (18,3%), Warta River Mouth National Park (16,5%), the Gulf of Gdańsk (8,7%), Milicz Ponds (7,2%), Lake Jeziorsko (7,1%) as the most popular places of ornithological tourism. 34% of the respondents were of the opinion that birdwatching sites in Poland were poorly prepared for the activity.

Birdwatching jako potencjalny czynnik rozwoju turystyki i rekreacji
w regionie

Jedną z form turystyki poznawczej jest turystyka ornitologiczna, zwana także birdwatchingiem. Polska posiada ogromny potencjał przyrodniczy, a turystyka ornitologiczna rozwija się coraz prężniej, dlatego tak ważne jest, by była właściwe rozumiana i organizowana. Celem pracy jest przegląd informacji o turystyce ornitologicznej jako jednej z gałęzi turystyki. Artykuł ma na celu wykazanie, że birdwatching może być podstawą rozwoju turystyczno-ekonomicznego zarówno w ujęciu lokalnym, jak i regionalnym. Podjęto także próbę wskazania potrzeb dotyczących infrastruktury turystycznej dla turystyki ornitologicznej w oparciu o przeprowadzone badania sondażowe na grupie respondentów. W ankiecie wzięło udział 356 osób, w tym 87 kobiet. Były to głównie osoby młode, w wieku do 35 lat (66,4 %), z których 78% zamieszkuje obszary miejskie. Ankietowani posiadali przede wszystkim wykształcenie wyższe (64,4%) oraz średnie (27,8%). Respondenci wskazali Biebrzański Park Narodowy (18,3%), Park Narodowy Ujście Warty (16,5%), Zatokę Gdańską (8,7%), Stawy Milickie (7,2%) oraz Zbiornik Jeziorsko (7,1%) jako obszary najchętniej wybierane w celu uprawiania turystyki ornitologicznej. Spośród osób ankietowanych, 34% badanych uważa, że miejsca obserwacji ptaków w Polsce są słabo przygotowane do uprawiania birdwatchingu.

Keywords: ornithological tourism, birdwatching, regional development, questionnaire surveys
[turystyka ornitologiczna, birdwatching, rozwój regionalny, badania ankietowe]
JEL: L83

Paweł Pytka

Sacred Objects as Cultural Assets of the Roztocze National Park
and Its Buffer Zone

Cultural landscape is an important element in determining the attractiveness of a given tourist area. Its specific elements are places of worship. Integrated into a unique natural landscape they can become a kind of gem, and their many values can be a significant stimulant to tourism. This article presents the religious buildings and objects located within the Roztocze National Park and its buffer zone: churches, various types of shrines, roadside crosses and statues and cemeteries. These places, besides performing their sacral function, are important for local communities: they are places of meetings, exchanges of views and solving problems. What is also important is the cultural aspect of these sites, together with their historical value. These various qualities of sacred objects can generate an increase in tourism throughout the entire region.

Obiekty sakralne jako walory kulturowe Roztoczańskiego Parku Narodowego
i jego otuliny

Krajobraz kulturowy jest ważnym elementem decydującym o atrakcyjności turystycznej obszaru. W sferze materialnych jego elementów szczególne miejsce zajmują obiekty sakralne. Wkomponowane w unikalny krajobraz przyrodniczy stają się swoistą perłą otoczenia, a ich liczne wartości mogą być znaczącą stymulantą ruchu turystycznego. Artykuł prezentuje obiekty sakralne zlokalizowane w obrębie Roztoczańskiego Parku Narodowego oraz jego otuliny: kościoły, różne typy kapliczek, przydrożne krzyże i figury oraz cmentarze. Miejsca te oprócz funkcji sakralnej mają istotne znaczenie dla lokalnych społeczności: są miejscami spotkań, wymiany poglądów czy rozwiązywania problemów. Istotny jest też aspekt kulturowy tych miejsc, ich wartość historyczna, zabytkowa. Te różnorodne walory obiektów sakralnych mogą generować wzrost funkcji turystycznej całego regionu.

Keywords: sacred object, religion, culture, tourism
[obiekt sakralny, religia, kultura, turystyka]
JEL: L83, Z12

Mieczysław Kseniak, Karolina Pałgan, Piotr Szkołut

Zwierzyniec. Od hetmańskiego parku łowieckiego do Parku Narodowego
i obywatelskiego miasta ogrodu

Krajobraz Zwierzyńca na przestrzeni wieków kształtowały różne czynniki. Początkiem istnienia osady było założenie tu przez Jana Zamoyskiego osady myśliwskiej i parku łowieckiego — zwierzyńca, od którego wzięła się nazwa dzisiejszego miasta. W epoce uprzemysłowienia Zwierzyniec przypominał miasto-ogród podążające za howardowskimi ideałami. Na początku XX w. przeżywał okres upadku, co przełożyło się na degradację uporządkowanej przestrzeni. Za sprawą występującej tu od zawsze specyficznej relacji człowieka z naturą wytworzył się niepowtarzalny i wyjątkowy krajobraz kulturowy. W czasach współczesnych miasto Zwierzyniec przechodzi proces rewitalizacji. Istotne więc staje się wkomponowanie w strategię rozwoju lokalnego odpowiedniej polityki kształtowania przestrzeni i krajobrazu nawiązującej wyraźnie do historii tego miejsca. W dalszej perspektywie powinno to się przełożyć na zwiększenie potencjału walorów turystycznych, w szczególności pod kątem turystyki kulturowej.

Zwierzyniec. From Hetman’s Hunting Park to National Park
and Civic Garden City

Zwierzyniec landscape was shaped by various factors over the centuries. Today’s name derives from so called ‘zwierzyniec’ — a hunting settlement set up here by Jan Zamoyski. During the industrial epoch Zwierzyniec reminded a garden city modelled on Howard’s concept. At the beginning of the twentieth century Zwierzyniec experienced a period of decline, which resulted in the degradation of the orderly landscape. Through a specific relationship between man and nature a unique cultural landscape has been created. Nowadays Zwierzyniec is being revitalized. It is crucial to incorporate appropriate policies concerning the landscape and its history into a local development strategy. In the longer term it will cause an enhancement of tourist virtues, especially when it comes to cultural heritage tourism.

Keywords: turystyka kulturowa, krajobraz kulturowy, rewaloryzacja historycznych założeń ogrodowych, rewitalizacja miast, Zwierzyniec
[cultural tourism, cultural landscape, revaluation of historical gardens, towns revitalization]
JEL: Q26, R58

Ewa Skowronek, Andrzej Tucki, Marta J. Jóźwik

Struktura i percepcja krajobrazu turystycznego Zwierzyńca

Ze względu na wybitne walory środowiska przyrodniczego i kulturowe, Zwierzyniec jest jednym z najbardziej znanych i najczęściej odwiedzanych przez turystów miast położonych na Roztoczu. Tradycje miejscowości wypoczynkowej wywodzą się z XVI w., kiedy powstała tutaj wiejska rezydencja Zamoyskich. W ciągu kolejnych stuleci miejscowość pełniła jeszcze inne funkcje: administracyjną i przemysłową, z czym wiązały się kolejne etapy rozwoju jej krajobrazu. Prowadzone działania gospodarcze nie przyczyniły się jednak do zniszczenia wielkoprzestrzennej kompozycji miasta. Współcześnie o atrakcyjności Zwierzyńca decyduje przede wszystkim unikalny krajobraz naturalny, wynikający z położenia na granicy dwóch odmiennych subregionów — lessowego Roztocza Zachodniego i wapienno-piaszczystego Roztocza Środkowego, obecność malowniczych dolin rzek Wieprza i Świerszcza, stawów Echo, zalewu Rudka oraz otoczenie w postaci lasów kosobudzko-zwierzynieckich (objętych ochroną prawną jako Roztoczański Park Narodowy od 1974 roku). Wpływają one na rozwój jego funkcji turystycznej. Jej przejawem jest charakterystyczny krajobraz wyposażony w walory i atrakcje oraz niezbędne elementy zagospodarowania turystycznego, który wzbudza zainteresowanie i powoduje, że każdego roku przybywa tutaj ponad 100 tysięcy turystów. W artykule na przykładzie Zwierzyńca dokonano analizy składowych krajobrazu turystycznego oraz przeprowadzono badania jego percepcji wśród mieszkańców i turystów.

The Structure and Perception of Tourist Landscape in Zwierzyniec

Due to the outstanding qualities of the natural environment and the exquisite cultural heritage, Zwierzyniec is one of the most famous and most popular tourist towns in the Roztocze region. The traditions of Zwierzyniec as a holiday resort were derived from the 16th century, when the countryside residence of Zamoyski family was established. Throughout the next centuries the town was also an administrative and industrial center, which impacted on further stages of the development of its landscape. However, the ongoing economic activities did not contribute to the disruption of the space layout of the town. Nowadays, the attractiveness of Zwierzyniec is mainly based on the unique natural landscape, which results from the location on the border of two different sub-regions — the Western Roztocze made of loess and the Middle Roztocze made of lime-sandy as well as the presence of picturesque valleys of Wieprz and Świerszcz rivers, the Echo ponds, the Rudka Haff and surroundings of Kosobudy and Zwierzyniec forests (under legal protection as Roztoczański National Park since 1974). All of above mentioned components influence the development of the tourist function of the town, which is reflected by its typical landscape. It involves assets and attractions as well as necessary tourist facilities, which arouse interest and arrivals, which reached 100 thousand visitors every year. The following article contains an analysis of the components of a tourist landscape based on the case study of Zwierzyniec as well as a study on its perception by residents and tourists.

Keywords: krajobraz turystyczny, percepcja krajobrazu, Roztocze, Zwierzyniec
[tourist landscape, landscape perception, Roztocze region, Zwierzyniec]
JEL: L83, Q26

Małgorzata Flaga, Marek Markiewicz

Evaluation of the Determinants of Religious Tourism Development
in the Roztocze Region

Roztocze possesses considerable cultural assets, conducive to developing tourism. Among them all, the sacred ones are especially significant because they are traces and witnesses of the former multicultural and multireligious character of the region. They are also excellent premises for advancing religious tourism. But there are some barriers that confine opportunities to develop that kind of tourist movement in Roztocze. First of all, is the general weak state of the tourism infrastructure. Besides that, there is an evident lack of professional promotion and elaborated offering of products of religious tourism. It seems that this form of tourism is not emphasized strongly enough in regional and local development strategies.

Ocena uwarunkowań rozwoju turystyki religijnej na Roztoczu

Roztocze posiada niezwykle cenne walory kulturowe, sprzyjające rozwojowi turystyki. Spośród nich, szczególne znaczenie posiadają walory sakralne, gdyż są one świadectwem dawnego wielokulturowego i wieloreligijnego charakteru regionu. Poza tym, stanowią także doskonałą przesłankę dla rozwoju turystyki religijnej. Na Roztoczu, istnieją jednakże pewne bariery, które ograniczają pełne wykorzystanie atutów regionu na potrzeby turystyki. Zasadniczym mankamentem jest generalnie słabo rozwinięta infrastruktura turystyczna. Ponadto, zdecydowanie brakuje tam profesjonalnej promocji oraz przygotowanej dla turystów oferty gotowych produktów z zakresu turystyki religijnej. Wydaje się, iż ta forma turystyki nie jest doceniana przez władze województwa lubelskiego, co widoczne jest poprzez jedynie nieliczne wzmianki w regionalnych i lokalnych dokumentach strategicznych.

Keywords: Roztocze, religious tourism, cultural values, sacred places, sanctuary
[Roztocze, turystyka religijna, walory kulturowe, miejsca sakralne, sanktuarium]
JEL: L83, Z12

Volodymyr Herych

Polish-Ukrainian Cooperation Concerning Cultural Heritage Protection
on the Example of the City of Zhovkva (Ukraine)

Signed in 1992 The Contract between the Government of Ukraine and the Government of the Republic of Poland on Cultural and Scientific Cooperation provides opportunities for cooperation in the field of cultural heritage protection. In the paper are shown examples of such cooperation between city of Zhovkva (Ukraine) and Polish cultural institutions.

Polsko-ukraińska współpraca w zakresie ochrony dziedzictwa kulturowego
na przykładzie miasta Żółkwi

Zasady współpracy w zakresie ochrony dziedzictwa kulturowego określa podpisana w 1992 roku Umowa pomiędzy Rządami Ukrainy i Rzeczpospolitej Polskiej w zakresie współpracy naukowej. W artykule pokazano przykłady takiej współpracy pomiędzy miastem Żółkiew na Ukrainie a polskimi instytucjami kulturalnymi.

Keywords: Polish-Ukrainian cultural heritage protection cooperation, Zhovkva (Ukraine), cross-border cooperation programme Poland–Belarus–Ukraine 2007–2013
[polsko-ukraińska współpraca w zakresie ochrony dziedzictwa kulturowego, miasto Żółkiew (Ukraina), program współpracy transgranicznej Polska-Białoruś-Ukraina 2007–2013]
JEL: Z1

Krzysztof Jóźwiakowski, Michał Marzec, Magdalena Gizińska-Górna, Aneta Pytka, Anna Skwarzyńska, Magdalena Gajewska, Tomasz Słowik, Alina Kowalczyk-Juśko, Aleksandra Steszuk, Tadeusz Grabowski, Zbigniew Szawara

The Concept of Construction of Hybrid Constructed Wetland
for Wastewater Treatment in Roztocze National Park

Roztocze National Park (RNP) is one of 23 national parks in Poland. It was created in 1974 both to protect the natural and cultural heritage as well as to share the park area for science, education and tourism. In caring for the environment, the park removed asbestos coverage, performs thermo-modernization using renewable energy sources by the installation of solar panels and photovoltaic cells on the roofs of buildings, and pellet stoves are installed in boiler rooms. Part of these actions includes the application of innovative technologies for water and wastewater, related to e.g. recovery of rainwater for washing cars and the construction of wastewater treatment wetlands. RNP has been spreading for many years the knowledge about the methods used to most effectively care for the natural environment. Constructed wetland (CW) technology could be one of such methods. The current research shows that facilities working in CW technology provide high pollutant removal and full guarantee of high ecological impact with low operating cost, so they can be used to protect the aquatic environment in protected areas and valuable landscapes. The paper presents a concept of solving the problems of wastewater treatment by means of using hybrid constructed wetland in three villages in the forest of Roztocze National Park. The advantages of the proposed technology are easy and simple operation, high resistance to irregular supply of water treatment and very low operating costs compared to conventional solutions. The natural look of CWs allows easy incorporation into the existing landscape.

Koncepcja budowy hybrydowych hydrofitowych oczyszczalni ścieków
na terenie Roztoczańskiego Parku Narodowego

Roztoczański Park Narodowy (RPN) jest jednym z 23 parków narodowych w Polsce. Został powołany w 1974 roku w celu ochrony dziedzictwa przyrodniczo-kulturowego Roztocza oraz udostępniania obszaru Parku dla nauki, edukacji i turystyki. Dbając o środowisko Park w swojej dzielności usunął pokrycia azbestowe, wykonuje termomodernizację z zastosowaniem odnawialnych źródeł energii przez instalację na dachach obiektów panele słoneczne i ogniwa fotowoltaiczne, w kotłowniach zaś montowane są piece na biomasę. W działania te wpisuje się również stosowanie innowacyjnych technologii w zakresie gospodarki wodno-ściekowej, związanych np. z odzyskiwaniem wody opadowej do mycia samochodów oraz budowa hydrofitowych oczyszczalni ścieków. RPN od wielu lat upowszechnia wiedzę na temat metod, jakie należy stosować aby jak najefektywniej dbać o środowisko przyrodnicze. Do tego typu metod można zaliczyć technologię oczyszczania ścieków przy zastosowaniu systemów hydrofitowych. Z dotychczasowych badań wynika, że obiekty tego typu zapewniają wysokie efekty usuwania zanieczyszczeń i dają pełną gwarancję uzyskania wysokiego efektu ekologicznego przy niskich kosztach eksploatacji, dzięki czemu mogą być stosowane w celu ochrony środowiska wodnego na terenach chronionych i cennych krajobrazowo. W pracy przedstawiono koncepcję rozwiązania problemów gospodarki ściekowej przy zastosowaniu hybrydowych hydrofitowych oczyszczalni ścieków w 3 osadach leśnych na terenie Roztoczańskiego Parku Narodowego. Zaletami proponowanych oczyszczalni są łatwa i prosta obsługa, duża odporność na nierównomierny dopływ ścieków oraz bardzo niski koszt eksploatacji w stosunku do rozwiązań konwencjonalnych. Naturalny wygląd oczyszczalni hydrofitowych umożliwia ich łatwe wkomponowanie w istniejący krajobraz.

Keywords: hybrid constructed wetland, wastewater treatment, water protection, Roztocze National Park
[hybrydowa oczyszczalnia hydrofitowa, oczyszczanie ścieków, ochrona wód, Roztoczański Park Narodowy]
JEL: Q52, Q53

Magdalena Boruch, Justyna Myśliwiec, Renata Chyżewska, Beata Żuraw,
Jan Rodzik

Development Design of the Poniatowski Hill
in the Architectural-Landscape Complex of the Town of Nałęczów

The area of the Poniatowski Hill, the subject of this research, is located in the architectural and landscape complex of Nałęczów spa, which is inscribed in the monuments register of Lubelskie Voivodship. At present, the hill is covered by dry-ground forest. The area is neglected and undoubtedly deserves restoration to the proper aesthetics. The location near the center of the town creates a need for arrangement of the terrain and adaptation for recreation and rest. Owing to the commitment of the authorities of Nałęczów and the local community, the idea of development design of the Poniatówka, as the hill is known, has been conceived. The design process has been preceded by complex analysis of the terrain and the project was framed on the basis of the outcomes. The conception complies with the necessity to maintain the hill in the least altered shape.

Zagospodarowanie „Góry Poniatowskiego”
w zespole architektoniczno-krajobrazowym Nałęczowa

Góra Poniatowskiego (Poniatówka) położona jest w obrębie zespołu architektoniczno-krajobrazowego Nałęczowa, uzdrowiska, wpisanego do rejestru zabytków województwa lubelskiego. Obecnie wzgórze jest porośnięte młodym lasem grądowym. Położenie blisko centrum miasteczka stwarza potrzebę uporządkowania terenu i przystosowania go do celów rekreacyjno-wypoczynkowych. Dzięki zaangażowaniu władz miasta oraz lokalnej społeczności zrodził się plan zagospodarowania Poniatówki. Projekt poprzedzony został kompleksową analizą terenu, na podstawie której powstała koncepcja projektowa, uwzględniająca konieczność zachowania wzgórza w jak najmniej zmienionym kształcie.

Keywords: development design, natural landscape, Poniatowski Hill, Nałęczów town
[zagospodarowanie przyrodniczo-krajobrazowe, Poniatówka, Nałęczów]
JEL: R11

Marta Ziółek, Marcin Kozieł, Paweł Czubla

Spatial Variability of the Bioclimatic Conditions of the Roztocze National Park
Based on the Example of the Cycling Path to Florianka

The Roztocze National Park (RNP) is a typical forest park – 94% of its area is occupied by forest. A total of 13 forest communities are distinguished within RNP. The most valuable ones are Carpathian beech forest and uplands mixed fir coniferous forest, occupying almost 34% of the forested area of RNP. The microclimatic conditions occurring in forests differ considerably from those occurring in non-forested areas. Forests absorb dust and gas pollutants, suppress noise, and enrich the air in aromatic substances. The climate of the forest interior depends on aspects such as the species composition of the forest, density of crown trees, and habitat properties. Therefore, the effect of various forest communities on the human organism is different. This paper describes the forest communities appearing in RNP pointing out their therapeutic values, with particular consideration of the cycling path “to Florianka” (“do Florianki”). Based on GIS software, a spatial analysis of the properties of particular forest communities was performed. Maps were prepared presenting the bioclimate of the recreational layer of the forests, including: insulation, ventilation, humidity, oxygen and ozone production, ionisation, and content of aeroplankton and phytoaerosoles. The bioclimate occurring in particular communities was assessed as favourable/neutral/unfavourable for the human organism. The attractiveness of its environment makes RNP very popular among tourists (>100 thousand annually ). Tourist and didactic trails are established in the Park, with a total length of approximately 40 km. They run near the most interesting environmental, cultural, and historical objects. An example of such a trail is the cycling path “to Florianka” that was the subject of the detailed analysis. It has a length of approximately 10 km and is the longest trail established in RNP. The trail features the highest diversity of forest communities distinguished by a favourable effect on the human organism.

Przestrzenna zmienność warunków bioklimatycznych Roztoczańskiego Parku Narodowego na przykładzie ścieżki rowerowej do Florianki

Roztoczański Park Narodowy (RPN ) jest parkiem typowo leśnym — 94% jego obszaru pokrywają lasy. W granicach RPN wyróżniono 13 zbiorowisk leśnych. Najcenniejszymi są buczyna karpacka i wyżynny jodłowy bór mieszany, łącznie porastające niemal 34% powierzchni leśnej RPN. Warunki mikroklimatyczne panujące w lesie istotnie różnią się od panujących na obszarach nieleśnych. Las pochłania zanieczyszczenia pyłowe i gazowe, tłumi hałas oraz wzbogaca powietrze w substancje aromatyczne. Klimat wnętrza lasu zależy m.in. od: składu gatunkowego lasu, zwartości koron i właściwości siedliska, dlatego oddziaływanie różnych zbiorowisk leśnych na organizm człowieka jest odmienne. W pracy scharakteryzowano zbiorowiska leśne występujące w RPN, wskazując na ich walory zdrowotne, ze szczególnym uwzględnieniem ścieżki rowerowej „do Florianki”. Z wykorzystaniem oprogramowania GIS przeprowadzono przestrzenną analizę właściwości poszczególnych zbiorowisk leśnych. Wykonano mapy prezentujące bioklimat warstwy rekreacyjnej lasów, na który składają się: insolacja, przewietrzanie, uwilgocenie, produkcja tlenu i ozonu, jonizacja, zawartość aeroplanktonu i fitoaerozoli. Bioklimat panujący w poszczególnych zbiorowiskach określono jako korzystny/obojętny/niekorzystny dla człowieka. Atrakcyjność środowiska sprawia, że obszar RPN jest chętnie odwiedzany przez turystów (> 100 tys. rocznie ). W Parku wyznaczono szlaki turystyczne oraz trasy dydaktyczne o łącznej długości ok. 40 km, przebiegające w pobliżu najciekawszych obiektów przyrodniczych, kulturowych i historycznych. Przykładem takiego szlaku jest blisko dziesięciokilometrowa ścieżka rowerowa „do Florianki” — najdłuższa trasa wytyczona w granicach RPN — będąca przedmiotem szczegółowej analizy. Panuje na niej największa zmienność zbiorowisk leśnych charakteryzujących się korzystnym oddziaływaniem na organizm człowieka.

Keywords: bioclimate, forest communities, tourism, Roztocze National Park
[bioklimat, zbiorowiska leśne, turystyka, Roztoczański Park Narodowy]
JEL: Q26

Piotr Gradziuk

Economic Efficiency of Photovoltaic Installations
(A Case Study at the Zwierzyniec–Biały Słup Research
and Education Centre of Roztocze National Park)

The paper presents an assessment of the economic efficiency of a 21 kW photovoltaic system consisting of 92 Viessmann Vitovolt P230RA modules and an SMA Sunny Tripower 17000TL inverter, installed at the Zwierzyniec-Bialy Słup Research and Education Centre of Roztocze National Park. The study was carried out from 1 January 2012 to 31 December 2014. The total investment cost associated with the purchase and assembly of the photovoltaic system was PLN 505  489,67. The annual value of the electric energy produced, including revenue from the sale of certificates of origin during this period, was PLN 6  793,48. The payback period for the investment was calculated at 74 years, which is more than double the anticipated exploitation period (30 years), with a present net value (NPV) of PLN 229  000. The paper also presents the results of a simulation-based calculation of the economic efficiency of such a system for three levels of investment costs: PLN 6000 per kWp — variant 1, PLN 7000 per kWp — variant 2, and PLN 8 000 per kWp — variant 3. The payback period ranged from 19 to 25 years, depending on the variant, and the NPV was positive for all variants.

Rentowność mikroinstalacji fotowoltaicznych
(studium przypadku — Roztoczańskie Centrum Naukowo-Dydaktyczne,
Zwierzyniec-Biały Słup)

W pracy przedstawiono ocenę ekonomicznej efektywności systemu fotowoltaicznego o mocy 21 kW, składającego się z 92 modułów Vitovolt P230RA firmy Viessmann oraz interwera SMA Sunny Tripower 17000TL, zainstalowanych w Roztoczańskim Centrum Naukowo-Dydaktycznym „Zwierzyniec-Biały Słup”. Badania przeprowadzono w okresie od 1 stycznia 2012 r. do 31 grudnia 2014 r. Całkowite koszty inwestycyjne związane z zakupem i montażem badanego systemu fotowoltaicznego wyniosły 505  489,67 zł. Roczna wartość wytworzonej energii elektrycznej, po uwzględnieniu przychodów ze sprzedaży świadectw pochodzenia w badanym okresie wyniosła 6  793,48 zł. Obliczony okres zwrotu nakładów wynosi 74 lata, a wiec ponad dwukrotnie przekracza założony okres eksploatacji (30 lat), NPV — 229 tys. zł. W pracy przedstawiono także wyniki rachunku symulacyjnego efektywności ekonomicznej takiego systemu, dla trzech poziomów kosztów inwestycyjnych: 6 000 zł/kWp — variant I, 7 000 zł/kWp — variant II, i 8 000 zł/kWp — variant III. Okres zwrotu nakładów w zależności od wariantu zawierał się od 19 do 25 lat, a wskaźnik NPV uzyskał wartość dodatnią w każdym z nich.

Keywords: economic efficiency, photovoltaic installation, renewable energy sources, green power, grid-connected
[efektywność ekonomiczna, system fotowoltaiczny, odnawialne źródła energii, zielona energia, instalacja sieciowa]
JEL: Q42, Q47

Teresa Brzezińska-Wójcik, Andrzej Świeca

Stan i perspektywy edukacyjnej turystyki przyrodniczej na Roztoczu
w kontekście strategii aktywnego uczestnictwa

Poznawczy komponent turystyki przyrodniczej odzwierciedla więzi między turystyką i edukacją, niezależnie od motywu podróży, czy indywidualnych korzyści turysty. Na Roztoczu bardzo dobrą podstawę turystyki edukacyjnej stanowią jego unikatowe zasoby. W niniejszym opracowaniu podjęto próbę oceny aktualnej oferty w zakresie turystyki edukacyjnej, geoturystyki, sylwanoturystyki, birdwatchingu i apiturystyki na Roztoczu, a następnie pokazano możliwości zastosowania strategii aktywnego uczestnictwa (hands-on activity) w produktach turystyki przyrodniczej z myślą o ich rozbudowaniu lub dywersyfikacji. Cel ten zrealizowano stosując metody: desk research, odsiewu, analizy historycznej i analizy możliwości rozwoju, jak również inwentaryzacji terenowej oraz wywiadu środowiskowego z organizatorami produktów. Szczególne znaczenie dla rozwoju edukacyjnej turystyki przyrodniczej ma Roztoczański Park Narodowy, w którego ofercie łączy się kognitywizm z doświadczaniem wielozmysłowym i żywymi emocjami. Treści geoturystyczne odzwierciedlają produkty liniowe (szlaki i ścieżki edukacyjne), punktowe (muzea), a także produkty-rzeczy (mapy). Uprawianiu sylwanoturystyki służą ścieżki dydaktyczne na terenie roztoczańskich lasów państwowych. Najmłodszą formą turystyki jest na Roztoczu apiturystyka w gospodarstwach agroturystycznych. Zastosowanie strategii aktywnego uczestnictwa jest jednym z warunków niezbędnych w interpretacji dziedzictwa przyrodniczego w dobie nowych trendów 3 E, 4 H lub REAL travel. Uzyskane wyniki sugerują, że duże możliwości w tym zakresie ma obszar Roztoczańskiego Parku Narodowego oraz takie produkty, jak: Ścieżka Edukacyjna „DINOZAURY Krasnobród”, Szlak Geoturystyczny Roztocza Środkowego, gospodarstwo pszczelarskie Ulik. Wydaje się, że zastosowanie strategii aktywnego uczestnictwa w tworzeniu/uzupełnianiu produktów turystycznych na Roztoczu, umożliwi uczestnikom/odwiedzającym skorzystanie z nich w sposób efektywny i wartościowy. Może być także podstawą dalszej aktywizacji gospodarczej regionu.

Condition and Perspectives of Educational Environmental Tourism in Roztocze
in the Context of the Hands-On Activity Strategy

The cognitive component of environmental tourism reflects the relation between tourism and education, irrespective of the purpose of travel or individual benefits for the tourist. The unique natural values of Roztocze provides a very rich basis for educational tourism. This paper attempts to evaluate the current offer in the scope of educational tourism, geotourism, sylvan tourism, aviotourism and apitourism in Roztocze. It also presents the possibilities of application of the hands-on activity strategy in products of environmental tourism in terms of their development or diversification. The objective was implemented by means of the following methods: desk research, elimination, historical analysis and analysis of possibilities of development, as well as field inventory and interview with the organisers of the products. The Roztocze National Park is of particular importance for the development of the educational environmental tourism. In the Roztocze National Park offer, it combines the cognitivism with sensory and emotional experiences. The geotourism aspect is represented by linear (educational trails and paths ), local products (museums ), and item products (maps ). Sylvan tourism is supported by didactic paths in the state forests of Roztocze. Apitourism is the youngest form of environmental tourism in Roztocze region. The application of the hands-on activity strategy is one of the conditions necessary in the interpretation of the environmental heritage in the era of new trends, namely 3 E, 4 H, or REAL travel. The results of the analysis of the functioning tourist products in Roztocze reveal its elements present in some of them. The obtained results suggest that extensive possibilities in the scope exist in the area of the Roztocze National Park, as well as in the scope of products such as: the Educational Trail “DINOZAURY Krasnobród,” Geotourist Trail of the Middle Roztocze, or bee farm Ulik. It seems that the application of the hands-on activity strategy in the development/supplementation of tourist products in Roztocze will allow the participants/visitors to benefit from such products in an efficient and valuable way. It may also provide the basis for the further economic activisation of the region.

Keywords: edukacja, turystyka przyrodnicza, strategia aktywnego uczestnictwa, Roztocze
[education, natural tourism, hands-on activity strategy, Roztocze region (Poland)]
JEL: L83

Karolina Skoczylas

Znaczenie atmosfery miejsca przyrodniczo cennego w organizacji
imprezy turystycznej. Przykład Letniej Akademii Filmowej w Zwierzyńcu

Letnia Akademia Filmowa (LAF ) w Zwierzyńcu, jako festiwal filmowy, generuje turystykę festiwalową — formę turystyki kulturowej. Celem opracowania jest określenie znaczenia atmosfery miejsca przyrodniczo cennego — Roztoczańskiego Parku Narodowego (RPN ) oraz Zwierzyńca — w organizacji LAF. W pracy przedstawiono historię, ideę oraz sposób zorganizowania festiwalu. W opracowaniu zaprezentowano wyniki badań kwestionariuszowych, przeprowadzonych wśród uczestników i wolontariuszy festiwalu w czasie trwania jego 13. edycji, w dniach 3–12 sierpnia 2012 roku. Na podstawie uzyskanych wyników badań kwestionariuszowych należy stwierdzić, że popularność festiwalu w dużym stopniu wynika z jego lokalizacji w sąsiedztwie obszaru cennego pod względem przyrodniczym (RPN ), które zapewnia uczestnikom także możliwości wypoczynku. O powodzeniu festiwalu decydują również jego lokalność i peryferyjność, zarówno w zakresie miejsca, w jakim on się odbywa, jak i tematyki prezentowanych filmów.

The Significance of the Atmosphere of an Environmentally Valuable Space
in the Organization of a the Tourist Event —
the Example of “Summer Film Academy” in Zwierzyniec

The Summer Film Academy in Zwierzyniec as a film festival generates festival tourism — a form of cultural tourism. The aim of the study is to determine the significance of the atmosphere of this environmentally valuable space — Roztocze National Park (RNP ) and Zwierzyniec — in the organization of the festival. The paper presents the history, idea and the way of organizing the festival. The paper presents results of questionnaires, carried out among participants and volunteers during the festival in its 13th edition, held on 3–12 August 2012. Based on the results, it is clear that the popularity of the festival is largely due to its location in the vicinity of the area valuable in terms of nature (RNP ), which also provides participants with a comfortable stay. The success of this festival also depends on the locality and peripherality, both in scope of the place in which it takes place and the subject of the films.

Keywords: turystyka festiwalowa, Letnia Akademia Filmowa, Zwierzyniec, Roztoczański Park Narodowy
[festival tourism, festival, Summer Film Academy, Zwierzyniec, Roztocze National Park]
JEL: L83

Stanisław Zięba, Krystyna Przybylska, Jan Banaś, Leszek Bujoczek

Obszary ochrony zachowawczej w parkach narodowych
jako punkt odniesienia dla rozwoju zrównoważonej gospodarki leśnej

Idea zrównoważonej i wielofunkcyjnej gospodarki leśnej promuje poszukiwanie wzorców hodowli lasu w obiektach naturalnych i wyłączonych z gospodarowania. Jest to zadanie trudne ze względu na dużą powierzchnię lasów, długowieczność i złożoność ekosystemów leśnych. Prezentowana praca jest przykładem badań, z wykorzystaniem nowoczesnych statystyczno-matematycznych metod inwentaryzacji i okresowej kontroli lasu. Badania wykonano na obszarze 295 ha, w objętych ochroną zachowawczą lasach Roztoczańskiego Parku Narodowego. Uzyskane rezultaty badań odnoszą się do okresu pomiarowego 1996–2009. Ujawniają one kilka ważnych dla praktyki informacji: 1) w różnych warunkach siedliskowych mogą być realizowane różne warianty gatunkowego złożenia drzewostanów, bez naruszenia ich stabilności; 2) struktura gatunkowa drzewostanów ulega fluktuacji w czasie, zaś naturalne kształtowanie relacji gatunków jest wyrazem aktualnych warunków ich rozwoju; 3) w okresie pomiarowym nastąpiła wyraźna ekspansja buka i grabu. Tendencje przeciwne dotyczyły jodły i dębu; 4) dominacja buków w najniższej warstwie lasu (90%) może być sygnałem kształtowania w przyszłości naturalnych, ubogich gatunkowo, a nawet litych, drzewostanów bukowych.

Strictly Protected Areas in National Parks as Reference
in Sustainable Forest Management

The idea of sustainable and multifunctional forest management promotes the search for reference of silviculture in natural objects and excluded from management. It is a difficult task due to the large areas of forest, longevity and complexity of forest ecosystems. The presented paper is an example of research using modern statistical and mathematical methods of inventory and periodic control of the forest. The study was performed in the area of 295 ha, strictly protected forests in the Roztocze National Park. The obtained results of research related to the measurement period 1996-2009. They reveal some important information for the practice: (1) in different site conditions can be implemented various species composition of forest stands without disturbing their stability; (2) species structure stands fluctuate over time, and the natural formation of species is an expression of the relationship of current conditions for their development; (3) in the measurement period there was a significant expansion of beech and hornbeam. Opposite trends were observed related to fir and oak; (4) dominance of beech trees in the lowest layer of the forest (90%) may be signal of the future development of natural species-poor, and even solid, beech stands.

Keywords: leśnictwo, zrównoważona gospodarka leśna, park narodowy, buczyna
[forestry, sustainable forest management, national park, beech stand]
JEL: Q5, Q23

Adam Zydroń, Olga Pruchlat

Określenie społecznej wartości Wielkopolskiego Parku Narodowego
metodą kosztów podróży

Celem badań było określenie społecznej wartości Wielkopolskiego Parku Narodowego metodą kosztów podróży. Badania oparte były na wywiadach ankietowych, które objęły grupę 184 respondentów — badania miały charakter pilotażowy a osoby zostały wybrane w sposób losowy. Na podstawie badań stwierdzono, że WPN jest odwiedzany średnio w ciągu roku 30 razy (w badanej grupie), natomiast największą liczbę wizyt odnotowano wśród respondentów mieszkających w promieniu 40 km od Parku. W celu dotarcia do Parku turyści pokonują średnio 75 km, a najczęstszym środkiem lokomocji był samochód. Turyści w większości nie korzystają w parku z bazy turystycznej oceniając jej poziom jako bardzo niski. Zgodnie z udzielonymi odpowiedziami obliczono, że całkowity koszt przejazdu dla wszystkich użytkowników parku wyniósł 10  991,13 zł, natomiast dla indywidualnego respondenta koszt ten określono na poziomie 61,06 zł. Całkowity koszt podróży w badanej próbie oszacowano na poziomie 55  164, 23 zł, co średnio na jednego użytkownika WPN wyniosło 306,47 zł. W celu wyznaczenia społecznej wartości WPN uzyskaną średnią wartość TCM odniesiono do średniej ilości osób odwiedzających park, która wynosi 1  200  000 i uzyskano wynik 367  764  000 zł. Badania dowiodły wysokiej społecznej wartości Wielkopolskiego Parku Narodowego.

Determination of the Social Value of the National Park Travel Cost Method

The aim of the pilot study was to determine the social value of the National Park travel cost method. The data obtained in the questionnaires of 184 people were used to determine these values. Also examined the average cost of travel of the respondents, and the results obtained allowed to determine the social value of the National Park. The study identified a high social value of the Park. The results of the analyzes are presented in graphical form. Wielkopolski National Park is visited throughout the year on average 30,01 times. In contrast, the highest number of visits to make people from areas located within a radius of 40 km. In order to reach the park overcome respondents on average 75 km, and the most frequently chosen means of transportation was a car. According to your responses calculated that the total cost of travel for all users of the park was PLN 10  991,13. But for the individual respondent's cost is set at PLN 61,06. Respondents largely do not benefit from the tourist base park, at the same time they are convinced of its low development. The total cost of the trip in the sample was estimated at PLN 55  164,23, which on average per user of the National Park was PLN 306,47. In order to determine the social value of the National Park obtained an average value of TCM referred to the average number of visitors to the park, which amounted to 1  200  000 visitors and obtained the result of PLN 367  764  000.

Keywords: wycena dóbr środowiskowych, metoda kosztów podróży, Wielkopolski Park Narodowy
[environmental resources evaluation, travel cost method]
JEL: Q01

Adam Zydroń, Dariusz Kayzer, Krzysztof Szoszkiewicz

Czynniki różnicujące wysokość rekompensaty w przypadku uniemożliwienia
korzystania z Wielkopolskiego Parku Narodowego

Celem pracy było określenie czynników różnicujących wysokość rekompensaty w przypadku uniemożliwienia korzystania z Wielkopolskiego Parku Narodowego. Materiały źródłowe do realizacji postawionego problemu pozyskano podczas badań w formie wywiadu standaryzowanego, przeprowadzonego w latach 2012–2013 wśród mieszkańców miejscowości położonych w obrębie gmin, w których zlokalizowany jest WPN oraz mieszkańców Poznania bezpośrednio sąsiadujących z tymi gminami. Zakres pracy obejmował analizę materiału zebranego od 1400 respondentów podczas wywiadów standaryzowanych. Ankieta składała się z trzech części. W pierwszej pytania dotyczyły ogólnych informacji o WPN (stan wiedzy, częstotliwość odwiedzin, znaczenie WPN dla odwiedzających, preferowany typ lasu), druga zawierała pytania dotyczące skłonności respondentów do ponoszenia kosztów na rzecz środowiska (dobrowolne przeznaczenie środków pieniężnych za możliwość korzystania z walorów WPN lub ewentualna rekompensata za uniemożliwienie z korzystania z Parku, alternatywnie jeżeli respondent nie zadeklarował żadnej kwoty to czy byłby skłonny pracować na rzecz WPN w formie wolontariatu). Natomiast trzecia część obejmowała charakterystykę socjoekonomiczną ankietowanych (płeć, wiek, zawód, dochód netto na osobę w rodzinie, wykształcenie, miejsce zamieszkania). Zebrane wyniki poddane zostały weryfikacji, w wyniku której wyeliminowano ankiety nie zawierające odpowiedzi na kluczowe pytania. Ostatecznie przygotowano uporządkowaną, zweryfikowaną macierz z odpowiedziami ankietowanych, w skład której weszły rezultaty z 577 wywiadów. W pracy zastosowano model logitowy do określenia czynników różnicujących skłonność do ponoszenia kosztów na rzecz parku. Z otrzymanych rezultatów wynika, że rekompensaty za uniemożliwienie korzystania z WPN nie oczekują turyści odwiedzający i świadomi jego walorów przyrodniczych, natomiast oczekują rekompensaty osoby starsze, które mieszkają w bliskiej odległości, oraz charakteryzują się niskim dochodem netto na osobę.

Factors Differentiating Expected Compensation Level for Limiting Usage of
the National Park of Wielkopolska

The aim of this study was to determine the factors differentiating expected compensation for limiting the National Park of Wielkopolska usage. Source materials for investigations concerning this problem were collected in the form of a standardised interview conducted in the years 2012–2013 among inhabitants of towns of the communes, in which NPW is located, as well as inhabitants of the city of Poznań, adjacent to these communes. The scope of the study comprised an analysis of material collected from 577 respondents during standardised interviews. The questionnaire consisted of three parts. The first part comprised questions concerning general information on NPW (the state of knowledge, frequency of visits, importance of NPW for visitors, preferred forest site type ). The second part included questions concerning willingness of the respondents to incur expenses to benefit the natural environment (voluntary allocation of money for the possibility to use the nature value of NPW or potential compensation for the lack of access to the Park, alternatively if the respondent did not declare any amount of money, would they be willing to work as volunteers for the Park ). The third part covered socio-economic characteristics of respondents (sex, age, profession, net income per member of the household, education, place of residence ). The logit model was applied to determine factors modifying willingness to incur expenses for the benefit of the Park. The obtained results show that the highest expectations for the compensation received for the use of the National Park of Wielkopolska are revealed by low income older local population which rarely visiting the Park.

Keywords: wycena dóbr środowiskowych, metoda wyceny warunkowej, analiza logitowa
[environmental resources evaluation, contingent valuation method, logit analysis]
JEL: Q01

Aleksandra Spychała, Sylwia Graja-Zwolińska

Monitoring ruchu turystycznego w parkach narodowych

Artykuł ma za zadanie przybliżyć problematykę pomiaru ruchu turystycznego w polskich parkach narodowych, zarówno z perspektywy teorii, jak i praktyki, na tle zagranicznych obszarów tej rangi. Badaczki poprzez badanie ankietowe pracowników tych instytucji spróbują opisać rzeczywistość oraz określić potrzeby w zakresie wykorzystywanych metod, współpracy z innymi podmiotami przy opracowywaniu programu monitoringu i jego realizacji. Najważniejszym zaś zadaniem będzie próba oszacowania zmian, jakie zaszły – bądź nie – w kreowanej przez parki funkcji turystycznej na podstawie wyników prowadzonego monitoringu turystycznego oraz ewentualnych jego modyfikacji.

The Tourism Flow Monitoring in National Parks

The aim of this paper is to show the issues connected with the measurement of tourism flows in Polish national parks, as well as from the perspective of theory and practice, against the background of these importance foreign areas. Researchers — with the help of questionnaire survey among workers of these institutions — try to describe the reality concerning the monitoring and to determine their needs in the range of using methods, tools, cooperation with other entities during elaboration of monitoring schedule and its execution. The most important thing is to make an attempt to estimate changes, which have happened — or not — in tourist function created by Polish national parks on the basis of tourist monitoring results, and its possible modifications.

Keywords: monitoring ruchu turystycznego, ruch turystyczny, park narodowy
[tourism monitoring, tourism traffic, national park]
JEL: L83

Bogdan Kościk, Katarzyna Szmidt, Alina Kowalczyk-Juśko, Zbigniew Mazur,
Monika Kwapisz

Potencjalne zmiany emisji zanieczyszczeń powietrza
wskutek zastąpienia paliw kopalnych biomasą wierzby

W pracy przeprowadzono analizę porównawczą emisji SO2, NOx, CO, CO2 oraz pyłu w przeliczeniu na jednostkę energii wytworzonej z biomasy wierzby, węgla kamiennego i oleju opałowego lekkiego. Na podstawie przeprowadzonych obliczeń stwierdzono, że spalanie węgla kamiennego powoduje ponad osiemdziesięciokrotne, a oleju opałowego czterokrotne, zwiększenie emisji SO2 w odniesieniu do biomasy. Ilość NOx, przeliczona na NO2, powstającego podczas spalania węgla i oleju opałowego jest odpowiednio wyższa o 21% i niższa o 26%. Wykorzystanie węgla powoduje, że emisja CO jest mniejsza o 5% aniżeli w przypadku spalania biomasy, a oleju opałowego — mniejsza o 99%. Produkcja energii z badanych paliw kopalnych wiąże się z emisją CO2 wyższą o ok. 15–17% niż z paliwa odnawialnego. Emisja pyłu zawieszonego okazała się prawie dwukrotnie wyższa w przypadku węgla kamiennego w porównaniu do zrębek wierzby, zaś najmniejszą ilość tych zanieczyszczeń — dwudziestotrzykrotnie mniej — powodowało wykorzystanie oleju opałowego.

Potential Changes in Air Pollution Due to Replace Fossil Fuels
with Willow Biomass

The article consist comparative analysis of SO2, NOx, CO, CO2 and dust expressed in energy units produced from willow biomass, coal and heating oil. Those calculations proved that coal use caused over eighty times (for heating oil four times) increase of SO2 emission with comparison to biomass. The amount of NOx generated during the combustion of coal and fuel oil is respectively higher by 21% and lower than 26%. The use of coal reduced the CO emissions by 5% and fuel oil — 99% compared to biomass. Also the amount of NOx is higher respectively by 80% and 20%. Emission of CO is also higher (32%) than from biomass and for heating oil is lower by 99%. Energy production from fossil fuels entails 15–17% higher emission of CO2 than from renewable fuel. Dust emission was twice higher from coal when compared to willow chips. The lowest pollution of dust was noted for heating oil.

Keywords: wierzba, biomasa, emisja ze spalania
[willow, biomass, emissions from combustion]
JEL: Q42, Q53

Renata Chyżewska, Magdalena Boruch, Justyna Myśliwiec, Beata Żuraw

Koncepcja zagospodarowania terenu przy Izbie Leśnej we Floriance

Izba Leśna we Floriance, położonej na terenie Roztoczańskiego Parku Narodowego, powstała w oparciu o zabudowania z 1919 roku. Obecnie obiekt pełni funkcję muzealną. Budynkowi starej gajówki, towarzyszy tradycyjna zabudowa charakterystyczna dla zagród wiejskich: stodoła, szopa i piwnica. Siedlisko zajmuje obszar o powierzchni blisko 65 arów i jest ogrodzone niskim, drewnianym płotem. Podwórze gospodarskie porośnięte jest murawą. Na terenie wydzielonym wewnętrznym płotkiem, znajdują się: niewielki warzywnik, miejsce rekreacyjne z paleniskiem oraz pozostałość starego sadu założonego na planie kwadratu. Na terenie siedliska zinwentaryzowano 68 drzew z 12 gatunków. Koncepcja projektowa zagospodarowania terenu przy Izbie Leśnej we Floriance została oparta na inspiracji ogrodem wiejskim. Projektowane kompozycje roślinne i elementy małej architektury podkreślają rustykalny charakter przestrzeni. Zastosowano śmiałe połączenia barw: pomarańczowego z fioletem, żółtego z błękitem i różem. W projekcie zestawiono tradycyjne byliny, rośliny jednoroczne i dwuletnie. Wybrano gatunki rodzime, które są najlepiej przystosowane do lokalnych warunków. Zaprojektowano również ogród użytkowy, na który składają się warzywnik oraz sad. Zagospodarowano także przestrzeń sprzyjającą wypoczynkowi i rekreacji. Chcąc podkreślić łączność założenia z naturą wprowadzono łąkę kwietną.

The Design Concept of the Area around the Izba Leśna in Florianka

The Izba Leśna in Florianka, located in the Roztocze National Park, was based on buildings dating back to the year 1919. Nowadays the building serves as a museum. Next to the old warbler, are situated traditional buildings, characteristic of farmsteads: barn, shed and basement. Property covers an area of almost 65 acres. It is gated with a short, wooden fence. Farm yard is overgrown with grass. Within the internal picket fence, there are: a small vegetable garden, recreational space with a fireplace and a residue of the old orchard established on a square plan. In the area of the farmstead were inventoried 68 trees of 12 species. The design concept of the area around the Izba Leśna in Florianka, was based on the inspiration of a rural garden. The proposed plant compositions and landscaping elements highlight the rustic character of the space. Designers used daring colors compositions: orange with purple, yellow with blue and pink. The project includes the traditional perennials, annuals and biennial plants. Native species were selected, because of their best adaptation to the local conditions. There were designed also an utility garden, which consists of a vegetable garden and orchard, and a space conducive to relaxation and recreation. Moreover, flowery meadow was designed, in order to emphasize the connection with the nature.

Keywords: Florianka, ogród wiejski, Izba Leśna, Roztoczański Park Narodowy
[Florianka, village garden, Izba Leśna, Roztocze National Park]
JEL: Y91