okładka t. 14 nr 2

Planowanie ochrony środowiska przeżywa w ostatniej dekadzie poważny kryzys. Formułowane polityki są w coraz mniejszym stopniu oparte na rzetelnej i pełnej diagnozie, a coraz częściej zależą od globalnych „mód” dotyczących wybranych kierunków działań z zakresu ochrony środowiska oraz są efektem pracy osób i zespołów nie posiadających wystarczających środków i kompetencji do ich opracowania. Skutkiem wadliwego planowania jest niedoskonałe wdrażanie ochrony środowiska, która w polityce państwa — pomimo składanych deklaracji i często pozorowanych działań — odgrywa coraz mniejszą rolę. Proponowana koncepcja diagnozowania sozologicznego może stanowić ważny instrument wspomagający planowanie, a następnie realizację polityki środowiskowej. Ogromny wzrost ilości informacji sozologicznej — pomimo występowania poważnych luk w danych — wymaga jej porządkowania, standaryzowania i wykorzystania w celach praktycznych. Zadań tych w sposób kompleksowy nie spełniają główne instytucje gromadzące dane o środowisku: Główny Urząd Statystyczny oraz Inspekcja Ochrony Środowiska, jak również podstawowe instytucje nim administrujące: Ministerstwo Środowiska i Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska.

fragment artykułu
Diagnozowanie sozologiczne jako instrument wspomagający planowanie
i realizację polityki ochrony środowiska

 

Spis treści

Mariusz Kistowski

Diagnozowanie sozologiczne jako instrument wspomagający planowanie
i realizację polityki ochrony środowiska

streszczenie/abstract »     pełny tekst »

Waldemar A. Gorzym-Wilkowski

Planowanie przestrzenne — nadzieja i wyzwanie dla badań
geografii społeczno-ekonomicznej

streszczenie/abstract »     pełny tekst »

Zbigniew Borkowski

Struktura przestrzenna a ścieżka rozwojowa
Obszaru Badawczego Płouszowice (OBP)

streszczenie/abstract »     pełny tekst »

Mirosław Krukowski, Paweł Cebrykow, Joanna Płusa

Klasyfikacja terenów zieleni w Lublinie na podstawie zdjęcia satelitarnego IKONOS 2

streszczenie/abstract »     pełny tekst »

Grzegorz Gołoś

Problemy wdrażania nowego produktu turystycznego —
turystyka ornitologiczna

streszczenie/abstract »     pełny tekst »

Sebastian Bernat

Krajobraz a ekrany akustyczne. O potrzebie studiów krajobrazowych
na etapie projektowania dróg

streszczenie/abstract »     pełny tekst »

Magdalena Matczak, Jacek Zaucha, Kazimierz Szefler

Dynamika zmian luk informacyjnych w planowaniu przestrzennym
obszarów morskich w Polsce w latach 2008–2015

streszczenie/abstract »     pełny tekst »

Andrzej Kijowski, Wojciech Mania, Jacek Stelmach, Jolanta Kijowska

Wykorzystanie zdjęć lotniczych w postępowaniach sądowych
związanych z nieruchomościami

streszczenie/abstract »     pełny tekst »

Paulina Tobiasz-Lis

Uwarunkowania rozwoju a wizerunek miasta. Przykład Łodzi

streszczenie/abstract »     pełny tekst »

Magdalena Zając, Grzegorz Janicki, Krystyna Bałaga

Wpływ procesów suburbanizacji na przemiany struktury przestrzennej
i funkcjonalnej wsi Panieńszczyna — strefa podmiejska Lublina

streszczenie/abstract »     pełny tekst »

Kamil Sławiński, Jolanta Trojanowska, Dorota Wolińska, Anna Godlewska, Grzegorz Janicki

Społeczno-gospodarcze uwarunkowania zagospodarowania
terenów przyległych do węzłów komunikacyjnych
na przykładzie obwodnicy miasta Lublin

streszczenie/abstract »     pełny tekst »

Waldemar A. Gorzym-Wilkowski

Plan ochrony jako plan zagospodarowania przestrzennego
obszarów cennych przyrodniczo

streszczenie/abstract »     pełny tekst »

Bogusława Baran-Zgłobicka, Marian Harasimiuk

Znaczenie badań geograficznych w poprawie jakości planowania przestrzennego w jednostkach samorządu terytorialnego różnego szczebla

streszczenie/abstract »     pełny tekst »

Andrzej Tucki

Turystyka filmowa — wybrana problematyka badawcza

streszczenie/abstract »     pełny tekst »

Anna Maria Lis, Ewa Romanowska

Shaping the Brand Awareness of Science and Technology Parks
in Eastern Poland

streszczenie/abstract »     pełny tekst »

Anna Mazurek-Kusiak, Andrzej Soroka

Efforts by Hotel Owners Aimed at Maintaining Ecological Balance
in Lubelskie Voivodship

streszczenie/abstract »     pełny tekst »

Tomasz Szul, Krzysztof Nęcka

Methods of Estimating Waste Accumulation Rate in Rural Areas of
the Lubelskie Voivodship

streszczenie/abstract »     pełny tekst »

Marcelina Zapotoczna, Joanna Cymerman

Identification of Statistical Relations between Tax Policies
in Voivodship Capitals and Local Housing Market Development

streszczenie/abstract »     pełny tekst »

Zbigniew Omiotek, Andrzej Burda

Feature Selection Methods in Image-Based Screening for the Detection of
Hashimoto’s Thyroiditis in First-Contact Hospitals

streszczenie/abstract »     pełny tekst »

 

Streszczenia

Mariusz Kistowski

Diagnozowanie sozologiczne jako instrument wspomagający planowanie
i realizację polityki ochrony środowiska

Od ponad dekady w Polsce spada realna ranga problematyki ochrony środowiska w polityce rozwoju państwa. Jednym z przejawów tego procesu jest obniżenie jakości dokumentów polityki ekologicznej. W sytuacji wzrostu ilości i ogromnego rozproszenia informacji o środowisku, kluczowe staje sporządzanie poprawnej diagnozy sozologicznej. Powinna ona stanowić punkt wyjścia dla opracowania polityki ekologicznej państwa i wszystkich programów ochrony środowiska dla województw, powiatów i gmin. Diagnoza — oparta o zestaw mierników — powinna dostarczyć kompleksowej wiedzy o antropogenicznej presji na środowisko, jakości środowiska oraz działaniach prowadzonych w zakresie ochrony środowiska. Zaproponowana przez autora metoda diagnozy bazuje na 86 miernikach, analizowanych w przeprowadzonych badaniach dla lat 2000–2009 na poziomie gminnym. Podstawowe źródła danych stanowią Bank Danych Lokalnych GUS oraz Państwowy Monitoring Środowiska. W rezultacie analizy miar dotyczących średniej dekadowej wartości mierników, wartości w ostatnim roku oraz zmienności między rokiem początkowym a końcowym, powstała baza danych która posłużyła do sporządzania klasyfikacji sozologicznych. Pozwoliły one na przeprowadzenie regionalizacji sozologicznej kraju oraz delimitację obszarów problemów sozologicznych (OPS), które powinny stanowić główne strefy działań w zakresie ochrony środowiska. Uzyskane wyniki potwierdziły trwałość podziału sozologicznego Polski, posiadającego swoje korzenie jeszcze w XIX-wiecznym rozwoju górnictwa i przemysłu. Część południowa kraju oraz główne aglomeracje miejskie (z warszawską na czele) to obszary największych problemów sozologicznych, a cześć północna — najmniejszych. W końcu badanej dekady zaznaczyło się powstanie drugiej strefy problemów sozologicznych, zajmującej obszar od Wielkopolski do Podlasia.

Sozological Diagnosis as the Instrument of Environmental Policy Planning
and Implementation

The real significance of environmental protection problems in state development policy decreased in Poland in the past decade. The decrease of ecological policy documents quality is one of the examples of this process. In the situation of huge increase and dispersion of environmental information, the preparation of right sozological diagnosis seems the crucial step. This diagnosis is a start point to state environmental policy and all environmental protection programmes for voivodships, districts and communes. Diagnosis — based on indicators — should provide comprehensive knowledge concerning anthropogenical pressure on environment, environmental quality and environmental protection activities. The method proposed by paper’s author based on 86 groups of indicators analyzed between 2000 a 2009 for commune level (2478 administrative units). The primary sources of information are Local Data Bank of Central Statistical Office and State Environmental Monitoring. In the result of statistical measures analysis (decade mean value, last analyzed year value, variability in the analyzed period), the data base suitable for sozological classification was created. It allowed to prepare sozological regionalization of the country and delimitate Sozological Problems Areas (SPAs), where the main zones of environmental protection activities should be concentrated. Obtained results legitimized constancy of sozological Polish split for areas with most serious sozological problems in the southern part of the country and main city agglomerations (with the lead Warsaw) and the least problems in north Poland. This situation came from 19th century mining and industry development. In the end of study decade appeared the new zone of sozological problems, extended from Wielkopolska to Podlasie regions.

Keywords: polityka ekologiczna, diagnoza sozologiczna, jakość środowiska, Polska
[environmental policy, sozological diagnosis, environmental quality, Poland]
JEL: Q58, Q56, Q51, R58

Waldemar A. Gorzym-Wilkowski

Planowanie przestrzenne — nadzieja i wyzwanie dla badań
geografii społeczno-ekonomicznej

Dynamiczne zmiany gospodarcze i społeczne, przy jednocześnie spadającej liczbie kandydatów na wyższe uczelnie, tworzą wyzwania także dla ośrodków akademickich zajmujących się geografią społeczno-ekonomiczną. Wyzwania te rodzą konieczność zwiększenia nie tylko dydaktycznej, lecz przede wszystkim badawczej przydatności tej gałęzi dla sfery praktyki nauki. Szczególnie celowe byłoby wzmocnienie pozycji badań geografii społeczno-ekonomicznej jako analitycznej podstawy dla planowania przestrzennego. Obecny stan zagospodarowania przestrzeni w Polsce wskazuje bowiem, że w najbliższych latach znaczenie planowania przestrzennego musi wzrosnąć. Jednakże jednoczesny wzrost znaczenia geografii będzie wymagać rozszerzenia przedmiotu jej badań na nowe obszary, zwłaszcza kojarzone dotychczas z urbanistyką.

Spatial Planning — Hope and Challenge for Research
in Socio-Economic Geography

Dynamic economic and social changes, combined with the decreasing number of candidates to universities, create challenges also to academic centres dealing with socio-economic geography. These challenges generate the need to enhance not only the educational, but above all the research usefulness of this branch for the practical aspect of science. In particular, it would be advisable to strengthen the position of research in socio-economic geography as an analytical basis for spatial planning. The current state of space development in Poland shows that, in the coming years, the importance of spatial planning must increase. However, the simultaneous increase in the importance of geography will require extending the scope of geography research to include new areas, especially those which so far have been associated with urban planning.

Keywords: geografia społeczno-ekonomiczna, badania, planowanie przestrzenne
[socio-economic geography, research, spatial planning]
JEL: B41, O21

Zbigniew Borkowski

Struktura przestrzenna a ścieżka rozwojowa
Obszaru Badawczego Płouszowice (OBP)

W pracy przeanalizowano uwarunkowania rozwoju Obszaru Badawczego Płouszowice (OBP ). Analiza wskazała na silne uzależnienie rozwoju od położenia w pobliżu Lublina oraz od rozlokowania w otoczeniu drogi wojewódzkiej numer 830 (DW830 ). Punktami krytycznymi ścieżki rozwojowej analizowanego terenu są budowa drogi wojewódzkiej oraz zabudowa jej obu stron ciągami nowych siedlisk. Wywołało to negatywne skutki, niemal niemożliwe do pokonania przez lokalną społeczność. Proces naprawy powinny zainicjować władze samorządowe. Działania naprawcze obszarów podlegających korozji przestrzeni mogłyby polegać na wstrzymaniu wydawania zezwoleń na zabudowę wokół drogi wojewódzkiej oraz na modernizację i remonty istniejących już obiektów. Należałoby dopuścić większą prędkość podróżną samochodów poruszających się tą drogą (90 km/godz.) i zrezygnować z budowy nowej infrastruktury technicznej wokół drogi. Rewitalizacji sprzyjałyby również działania polegające na przeprowadzaniu scalania gruntów, zamknięciu wyjazdów z posesji na drogę wojewódzką oraz wybudowaniu równoległych do drogi wojewódzkiej ciągów komunikacyjnych, które przebiegałyby na tyłach obecnie istniejących posesji. W efekcie nastąpiłaby integracja przestrzenna i społeczna Obszaru Badawczego Płouszowice oraz poprawa miejscowego ładu przestrzennego.

Spatial Structure and Developmental Path of Płouszowice Research Area

The paper examines the determinants of the Płouszowice Research Area development. The analysis indicated a strong dependence of the development on the area location nearby Lublin and in the vicinity of the provincial road number 830 (DW830 ). The critical points of the analyzed area development path are the construction of the provincial road and the building development on its both sides in the form of rows of new habitats. This caused negative results, which are almost impossible to overcome by the local community. The repair process should be initiated by the local authorities. The repair actions of areas subjected to space corrosion could be based on a suspension of issuing permits for building development around the provincial road and for the modernization and renovation of the existing facilities. A higher traveling speed of vehicles moving along the road (90 km/h) should be allowed and the construction of new technical infrastructure around the road should be abandoned. The regeneration would be supported by the activities aimed at land consolidation, closing the exits from the properties onto the provincial road and building transport routes parallel to the road situated at the rear of the existing properties. A result would be a spatial and social integration of the Płouszowice Research Area and an improvement of the local spatial order.

Keywords: Płouszowice, funkcje terenu, ścieżka rozwojowa, korozja przestrzeni, degradacja krajobrazu, rewitalizacja
[Płouszowice, land functions, developmental path, space corrosion, landscape degradation, regeneration]
JEL: N94, O18, O21, R58, Z13

Mirosław Krukowski, Paweł Cebrykow, Joanna Płusa

Klasyfikacja terenów zieleni w Lublinie na podstawie zdjęcia satelitarnego IKONOS 2

Roślinność staje się coraz wyżej cenionym składnikiem terenów zurbanizowanych. Podkreśla się coraz większe znaczenie zieleni jako środka ochrony człowieka i jego środowiska życia w obliczu nieustannych przemian krajobrazu miejskiego i postępującej urbanizacji. W artykule opisano sposób wykorzystania zdjęć satelitarnego z satelity Ikonos-2 do pozyskania informacji na temat struktury przestrzennej terenów zieleni w mieście Lublin. Wysokorozdzielcze zdjęcie satelitarne, które oprócz pasm promieniowania elektromagnetycznego widzialnego rejestruje również zakres bliskiej podczerwieni posłużyło do obliczenie znormalizowanego wskaźnika roślinności (NDVI). Obraz NDVI został wykorzystany do klasyfikacji nadzorowanej treści zdjęcia. W efekcie otrzymano obraz rozkładu przestrzennego zieleni z podziałem na roślinność niską i wysoką. Na tej podstawie określano stan i strukturę zieleni w Lublinie oraz przedstawiono możliwości i metodykę wykorzystania danych teledetekcyjnych w badaniach nad roślinnością w obszarze zabudowanym.

Classification of Green Areas in Lublin Based on Satellite Images Ikonos 2

The vegetation becomes increasingly higher valued component of urban areas. The increasing importance of greenery as a means of protection of human life and the environment is currently emphasized. The article describes the use of images from the satellite Ikonos 2 to obtain information about the spatial structure of green spaces in the city of Lublin. High resolution satellite image, which registers the range of near infrared electromagnetic spectrum was used to calculate the normalized differentiation vegetation index (NDVI ). NDVI image was used for supervised image classification. As a result, the image of the spatial distribution of green vegetation was obtained divided into high and low. On this basis, the condition and structure of the greenery in Lublin was determined also opportunities and methodology of using remote sensing data in the study of vegetation in built-up areas was presented.

Keywords: Lublin, tereny zielone, teledetekcja, IKONOS 2
[Lublin, green areas, remote sensing, Ikonos 2]
JEL: C89

Grzegorz Gołoś

Problemy wdrażania nowego produktu turystycznego —
turystyka ornitologiczna

Poniższy artykuł przedstawia problematykę wdrażania nowego ornitologicznego produktu turystycznego oraz wskazuje na istotne problemy w tym zakresie. W pracy wykorzystano wyniki przeprowadzonych badań ankietowych oraz obserwacje autora związane z kreacją szlaków ornitologicznych na terenie gmin Baranów, Markuszów, Puławy i Żyrzyn w województwie lubelskim. W artykule przedstawiona została droga od koncepcji merytorycznej, poprzez pozyskanie źródeł finansowania, aż po ofertowanie i sprzedaż gotowego produktu turystyki ornitologicznej. Postawiono tezę, iż o ile we wdrażaniu produktu problemem nie jest stworzenie metodyki i opracowanie kompleksowych założeń, o tyle większe wyzwanie stanowi finansowanie działań, a najistotniejsze bezpośrednie ofertowanie i sprzedaż gotowego ornitologicznego produktu turystycznego. Tezę tę potwierdzają przeprowadzone badania, które jednoznacznie wskazują na brak doświadczenia większości organizatorów turystyki w zakresie organizacji imprez turystyki ornitologicznej.

Implementation Problems of a New Product — Ornithological Tourism

The article below presents the implementation issues for a new tourism product and points out to its essential difficulties. It is based on surveys results and the author’s experiences with creating tourist trails in the area of Baranów, Markuszów, Puławy and Żyrzyn communes, in the Lubelskie Voivodship. The publication contains the description from a concept throughout the sources of funding to a ready ornithological tourism product, its offer and sale. The author proposes a thesis that creating methodology and comprehensive principles is not an implementation issue. Funding the activity, however, presents a much bigger challenge along with a direct offer and sale of the ready ornithological tourism product. This view is confirmed by a questionnaire survey, which clearly indicates to the tourist operators’ lack of experience in organizing ornithological events.

Keywords: produkt turystyczny, turystyka ornitologiczna, szlaki turystyczne
[tourism product, ornithological tourism, tourist trails]
JEL: Z3

Sebastian Bernat

Krajobraz a ekrany akustyczne. O potrzebie studiów krajobrazowych
na etapie projektowania dróg

Celem artykułu jest rozpoznanie wpływu ekranów akustycznych na krajobraz. W artykule przedstawiono problematykę projektowania dróg z uwzględnieniem ochrony krajobrazu i ochrony przed hałasem. Podjęto próbę odpowiedzi na pytanie, czy można zapobiec degradacji krajobrazu przy budowie dróg a jednocześnie chronić przed hałasem. Do studiów szczegółowych wybrano przykłady inwestycji drogowych z woj. lubelskiego (m.in. obwodnicy Lublina i Nałęczowa). Artykuł oparto na analizie literatury, stron internetowych, dokumentów strategicznych, badaniach ankietowych i obserwacjach terenowych. Uwzględnianie konsekwencji krajobrazowych na etapie projektowania oraz wykonywanie szczegółowych ocen oddziaływania na krajobraz mogłoby zapobiec degradacji cennych krajobrazów. Aby uniknąć szkód krajobrazowych w pierwszej kolejności dla ochrony przed hałasem powinny być wykorzystywane instrumenty planowania przestrzennego i kształtowanie terenów zielonych.

Landscape and Acoustic Barriers. About the Needs of Landscape Studies
at the Stage of Road Design

The goal of the present paper is to examine the impact of noise protection barriers on landscape. The article discusses the problem of road design in view of landscape preservation and noise mitigation, and presents the kinds of sound barriers and their effectiveness. Finally, the author tries to answer the question whether it is possible to prevent devastation of landscape when roads are being constructed and protect against noise. For detailed research two examples of motorways investment from Lubelskie Voivodship have been chosen (Lublin bypass, Nałęczów bypass ). The paper is based on the analysis of literature, websites, press articles and field observations. There are two important factors that could contribute to preventing devastation of valuable landscapes: it is essential to include the impact of investment projects on landscape at the stage of the design and to carry out detailed landscape impact assessments. Spatial planning instruments and development of green areas should be used as the primary means of noise control if we want to avoid of landscape damage.

Keywords: hałas, krajobraz, ekran akustyczny, droga, Lubelszczyzna
[noise, landscape, acoustic barrier, road, Lublin region]
JEL: Q3, Q5

Magdalena Matczak, Jacek Zaucha, Kazimierz Szefler

Dynamika zmian luk informacyjnych w planowaniu przestrzennym
obszarów morskich w Polsce w latach 2008–2015

Planowanie przestrzenne obszarów morskich jest stosunkowo młodym procesem mającym swoje korzenie w zarządzaniu działalnością człowieka na obszarach cennych ekologicznie. W regionie Morza Bałtyckiego proces ten jest postrzegany jako narzędzie wspierające podejmowanie decyzji, ukazujące preferencje społeczne dotyczące obszarów morskich, minimalizujących konflikty z nich wynikające, przestrzennie i czasowo alokujące działalność człowieka, tak aby osiągać cele ekologiczne, gospodarcze i społeczne ustalone w ramach procesu politycznego. Niezależnie od definicji, jako podstawę prawidłowego procesu określa się dostęp do dobrej jakości informacji oraz rzetelną analizę uwarunkowań środowiskowych, gospodarczych i prawnych obszaru morskiego jak i przyległych obszarów lądowych. Doświadczenia zdobyte w Polsce w ramach opracowywania pilotażowych projektów planów morskich i Studium Uwarunkowań Zagospodarowania Przestrzennego Polskich Obszarów Morskich pozwalają na wyciągnięcie pewnych wniosków dotyczących potrzeby badań. Artykuł opisuje luki informacyjne hamujące morskie planowanie przestrzenne i oraz dynamikę ich zmian w ostatnich latach.

Maritime Spatial Planning in Poland — the Dynamics of Change
in the Knowledge Gaps

Marine Spatial Planning is a fairly young process having its roots in managing human activities in vulnerable marine areas. In the Baltic Sea Region this process is taking a slightly different direction. It is seen as a decision support tool, showing social preferences towards the use of sea areas, minimizing resulting conflicts, and allocating human activities in space and time, so that the ecological, economic and social aims set out by the political process are met. Independently of the definition, one of the crucial bases for a proper process is access to good quality data and profound analyses of the environmental, economic and legal conditions of marine areas and adjacent coastal communes. Experience gained in Poland during the development of pilot marine plans and the stock-taking report has helped to define research needs. The article describes the information gaps still hampering maritime spatial planning and their rate of change within recent years.

Keywords: planowanie przestrzenne obszarów morskich, badania podstawowe, luki w wiedzy
[maritime spatial planning, research, knowledge gaps]
JEL: Q59

Andrzej Kijowski, Wojciech Mania, Jacek Stelmach, Jolanta Kijowska

Wykorzystanie zdjęć lotniczych w postępowaniach sądowych
związanych z nieruchomościami

W artykule przedstawiono problematykę wykorzystania zdjęć lotniczych w postępowaniach sądowych dotyczących własności gruntu. Główne rodzaje postępowań, w których materiały teledetekcyjne mogą być stosowane dotyczą: spraw dotyczących zasiedzenia, rozgraniczenia, nabywania służebności przez zasiedzenie oraz dotyczące wygaśnięciu służebności. Artykuł przedstawia także metodykę opracowania opinii w sprawie zastosowania zdjęć lotniczych dla postępowania sądowego. Zmiany polityczne i gospodarcze, jakie zaszły w Polsce po 1989 roku przyczyniły się do zwiększenia dostępności dokumentów wcześniej traktowanych jako poufne. W szczególności dotyczyło to materiałów kartograficznych oraz zdjęć lotniczych. Zmiany te były wynikiem szybkiego rozwoju technologii informatycznych wspomagających przetwarzanie i udostępnianie informacji. Obie te procedury są również promowane przez integrację ze strukturami Unii Europejskiej, w szczególności ratyfikacji dyrektywy INSPIRE w 2007 roku, której celem jest ustanowienie ram prawnych dla tworzenia infrastruktury przestrzennej w Europie. Pozwoli to sądom, na korzystanie ze źródeł teledetekcji, zwłaszcza zdjęć lotniczych. Jednak szersze wykorzystanie teledetekcji i źródeł kartograficznych w sądach wymaga korzystania z biegłych, którzy dzięki swojej wiedzy w dziedzinie interpretacji treści zdjęć lotniczych uzyskać informacje o stopniu władania gruntem w wyżej wymienionych i opisywanych w artykule sprawach.

Use of Aerial Photography in Legal Proceedings Concerning Real Estates

The article presents the issues of the use of aerial photographs in court proceedings relating to the ownership of the land. The main types of proceedings in which materials can be used in remote sensing are presented and these are: cases regarding acquisitive prescription, cases regarding demarcation, cases regarding acquiring easement by acquisitive prescription, cases regarding expiration of easement. Article also presents the methodology of drawing up an opinion concerning aerial photographs for court proceedings. Political and economic changes that took place in Poland after 1989 contributed to the increased availability of documents previously treated as confidential. In particular, this concerned cartographic materials and aerial photographs. These changes were a result of rapid development of computer technologies supporting the processing and sharing of information. Both of these tendencies are also promoted by the integration with EU structures, particularly the ratification of the INSPIRE Directive in 2007 which aims to establish a legal framework for the creation of spatial infrastructure in Europe. It will allow institutions, including courts, to use remote-sensing sources, especially aerial photographs, more often. However, broader use of remote-sensing and cartographic sources in courts requires calling expert witnesses, who thanks to their expertise in the field of aerial photographs interpretation, help to obtain information of the degree of reliability relevant to the case. Therefore, experts assist the court but present their own opinion on the issue in question.

Keywords: fotointerpretacja, postępowanie cywilne, zasiedzenie, rozgraniczenie, wygaśnięcie służebności, GIS
[photointerpretation, civil proceedings, acquisitive prescription, demarcation, expiration of easement, GIS]
JEL: K11, R39

Paulina Tobiasz-Lis

Uwarunkowania rozwoju a wizerunek miasta. Przykład Łodzi

Nowe koncepcje rozwoju lokalnego i regionalnego, coraz większe znaczenie przypisują relacjom społecznym i terytorialnym. Znajomość emocjonalnego stosunku użytkowników do przestrzeni wydaje się kluczowa z perspektywy tworzenia i realizacji strategii rozwoju miast i regionów, w tym kształtowania ich wizerunku, który uznaje się za jeden z elementów szeroko pojętego kapitału terytorialnego. Badania nad sposobem postrzegania przestrzeni i samej przestrzeni doświadczanej przez człowieka prowadzone są przez przedstawicieli różnych dyscyplin społecznych, w tym geografii, od drugiej połowy XX wieku. Wobec dynamicznych przemian, a także nowych sposobów doświadczania przestrzeni przez człowieka, które obserwujemy współcześnie, potencjał geografii percepcji jako jednej z naukowych perspektyw oglądu współczesnego świata, jest ciągle istotny. Celem artykułu jest ocena kształtowania wizerunku Łodzi w latach 2005–2014 na tle uwarunkowań współczesnego rozwoju miasta. Działania podejmowane przez lokalne władze zestawiono z wynikami badań dotyczących społecznej percepcji Łodzi prowadzonych w latach 2004–2014. Na tej podstawie można wysunąć wnioski o stosunkowo trwałym charakterze negatywnych wyobrażeń na temat Łodzi i powolnych, pozytywnych zmianach w tym zakresie dzięki konsekwentnym i skoordynowanym działaniom skoncentrowanym wokół realizacji strategii promocji i komunikacji marketingowej marki Łódź.

Development Conditions and the Image of the City. The Example of Łódź

In the context of increasing competition between cities, former industrial hubs have a particularly hard time. To call a city industrial today, means to associate it with a set of negative images such as: the past, the old, the work, the world of production. The postindustrial city, in contrast, is associated with the new, the future, the clean, consumption and exchange and the world of leisure as opposed to work. As a response, there is a wide attempt to rewrite this negative meaning of industrial past of particular cities and construct new, more positive picture of their postindustrial future. City’s image reconstruction efforts encompass not only changes to the built environment but also encode new ways to represent and promote cleaner environments, better communities, and socio-economic progress. This article examines these issues at the example of the city of Łódź which used to be one of the biggest industrial centers in Poland for over one hundred years. Assumptions of the recent strategic development documents and actions undertaken by local authorities between 2005–2014 will be analyzed to present the way towards new identity and image of post-industrial Lódź. In parallel the paper concerns social evaluation of these changes, attempting to answer questions about their effectiveness.

Keywords: percepcja przestrzeni, wyobrażenie i tożsamość miasta, transformacja gospodarcza i polityczna
[spatial perception, city’s identity and image, economic and political transformation]
JEL: R58

Magdalena Zając, Grzegorz Janicki, Krystyna Bałaga

Wpływ procesów suburbanizacji na przemiany struktury przestrzennej
i funkcjonalnej wsi Panieńszczyna — strefa podmiejska Lublina

Badaniami objęto miejscowość Panieńszczyzna (51°17’N, 22°27’E ) położoną w strefie podmiejskiej Lublina, w gminie Jastków. Od 1989 roku obserwuje się tu duże zmiany w strukturze przestrzennej i funkcjonalnej wsi. Jednocześnie jest to obszar o wysokich walorach krajobrazowych i z rozwiniętą gospodarką rolną. Procesy suburbanizcji wywołały negatywne skutki w krajobrazie Panieńszczyzny. Zanika lokalna tradycyjna zabudowa wsi i jej układ zagrodowy, natomiast przemianom podlega struktura agrarna, zmniejsza się też strefa zieleni. W morfologii wsi wyraźnie zaznacza się obecnie chaos budowlany oraz brak spójności architektonicznej. Dodatkowo budowa drogi ekspresowej S17 obniżyła wycenę terenów sąsiadujących z tą inwestycją. Z drugiej strony wzrosła znacznie liczba mieszkańców i pojawiły się nowe funkcje wsi.

The Suburbanization Influence on the Panieńszczyzna Village Spatial
and Functional Structure Transform in the Lublin's Town Relation Zone

The detailed research was undertaken in the Panieńszczyzna village, the Jastków municipality (suburbans of the Lublin city ). Since 1989, there have been large changes in spatial and functional structure of the village observed. Simultaneously, the area is characterized by high landscape values and intensive agriculture. The suburbanization processes resulted in negative effects of the Panieńszczyzna village landscape. A local traditional rural settlement, homestead and agricultural pattern disappear while the green area decreases. A building chaos and lack of the architectonic unity clearly marks in the village morphology. In addition, the construction of the Expressway S17 lowered the price of the areas adjacent to the investment.

Keywords: suburbanizacja, gospodarka przestrzenna, widoki ortogonalne, Lublin
[suburbanization, spatial management, orthogonal viewing, Lublin city]
JEL: R58, O21

Kamil Sławiński, Jolanta Trojanowska, Dorota Wolińska, Anna Godlewska, Grzegorz Janicki

Społeczno-gospodarcze uwarunkowania zagospodarowania
terenów przyległych do węzłów komunikacyjnych
na przykładzie obwodnicy miasta Lublin

Artykuł przedstawia projekt zagospodarowania przestrzennego terenów przyległych do obwodnicy miasta Lublina. W projekcie uwzględniono uwarunkowania społeczne i gospodarcze oraz zastosowano metody prac restauratorskich. Uwarunkowania społeczno-gospodarcze okazały się być decydujące dla zrównoważonego rozwoju analizowanego obszaru wiejskiego i znacząco wpłynęły na finalną propozycję projektu. Potencjał społeczny i gospodarczy analizowanego obszaru może mieć pozytywny wpływ na gospodarkę oraz warunki socjalne miejscowej ludności. Projekt zakłada również poprawę strony wizualnej krajobrazu, mocno zniszczonego podczas budowy obwodnicy.

Socio-Economic Conditions of Land Use Adjacent to the Transportation Hubs on the Example of the Ring Road of the Lublin City

The paper presents the project of spatial management of a selected rural area in the vicinity of Lublin city. Several social and economic elements, as well as the main methods of restoration works, were considered in the project of the environment city ring road spatial planning. Socio-economic conditions turned out to be crucial for the sustainable development of the rural area and significantly influenced the final proposal for local development. Project have a positive impact on the economy and improving social conditions by increasing an aesthetic, reduction of unemployment resulting from the creation of new jobs, using the economic and social potential of this place.

Keywords: obwodnica Lublina, gospodarka przestrzenna, zrównoważony rozwój, rozwój społeczno-gospodarczy, obszary wiejskie, suburbanizacja
[the Lublin city ring road, spatial management, sustainable development, socio-economic development, rural area, suburbanization]
JEL: R58, O21

Waldemar A. Gorzym-Wilkowski

Plan ochrony jako plan zagospodarowania przestrzennego
obszarów cennych przyrodniczo

Znaczna część terytorium Polski objęta jest różnymi formami przestrzennej ochrony przyrody. Dla wielu spośród tych form (np. dla parków narodowych i krajobrazowych) sporządzane są plany ochrony, określające cele i zasady ochrony. Jednym z zagrożeń, wobec których stoją obszary chronione, jest ekspansja zagospodarowania przestrzennego. Plany ochrony wpływają zatem na zagospodarowanie przestrzenne, przede wszystkim na plany i studia zagospodarowania przestrzennego. Jednak efektywność ochrony walorów przestrzeni przed presją zagospodarowania przestrzennego, czyli skuteczność realizacji celów ochrony, jest zróżnicowana i z reguły niedostateczna. Poprawa tej skuteczności jest możliwa poprzez zmianę formuły planów ochrony na analogiczną do dokumentów miejscowego planowania przestrzennego.

A Protection Plan as a Spatial Development Plan for Natural Areas

A significant part of the territory of Poland is covered by various forms of spatial nature protection. In respect of many of these forms (e.g., national and landscape parks), protection plans are drawn up, setting out the objectives and principles of protection. Expansion of spatial development is one of the threats faced by protected areas. Therefore protection plans affect spatial development, especially spatial development plans and studies. However, the effectiveness of protection of space assets from the pressure of spatial development, that is the effectiveness of achievement of protection objectives, is varied and generally inadequate. It is possible to enhance this effectiveness by changing the form of protection plans for a form similar to that of local spatial planning documents.

Keywords: ochrona przyrody, planowanie przestrzenne, plan ochrony
[nature protection, spatial planning, protection plan]
JEL: O21, Q00

Bogusława Baran-Zgłobicka, Marian Harasimiuk

Znaczenie badań geograficznych w poprawie jakości planowania przestrzennego w jednostkach samorządu terytorialnego różnego szczebla

Badania geograficzne obejmują analizy przestrzenne zjawisk przyrodniczych, ekonomicznych i społecznych, dlatego są tak bardzo ważne w procesie zarządzania przestrzenią. Dobre rozpoznanie uwarunkowań przyrodniczych stanowi podstawę prawidłowego formułowania polityki przestrzennej jednostek samorządu terytorialnego różnego szczebla. Nadrzędnym celem pracy jest identyfikacja obszarów problemowych w planowaniu przestrzennym, w których należy szerzej wykorzystać badania geograficzne. Przedstawiono w niej ocenę opracowań strategiczno-planistycznych wybranych gmin pod kątem jakości informacji przyrodniczej oraz zasad gospodarowania zasobami środowiska i ich ochrony. Stwierdzono, iż w wielu przypadkach treści dokumentów w tym zakresie są niepełne. Jednocześnie im niższy szczebel planowania, tym bardziej brakuje szczegółowej informacji przyrodniczej. Zwrócono również uwagę na potrzebę włączenia świadczeń ekosystemów do bilansu ekonomicznego w planowaniu i gospodarce przestrzennej, ale przy większym udziale przyrodników. Wskazano wybrane problemy związane z realizacją zapisów tzw. ustawy krajobrazowej oraz zarządzania geoparkami.

The Role of Geographical Research in Improving the Quality of
Spatial Planning at Various Levels of Local Government

Since geographical research encompasses spatial analyses of natural, economic and social phenomena, it is very important in the process of spatial management. The adequate formulation of spatial policy at various levels of local government depends on a thorough examination of natural determinants. The primary objective of the study is to identify problem areas in spatial planning where geographical research should be used more extensively. The study presents an assessment of strategic and planning documents in selected districts in terms of the quality of information concerning nature and principles of natural environment resources management and protection. We found that in many cases the content of these documents is incomplete. At the same time, the lower the level of planning, the greater the lack of detailed information on the natural environment. We also took note of the need to include ecosystem services to the economic balance in spatial planning and spatial management, although with a greater participation of natural scientists. We indicated selected problems related to the implementation of the provisions of the so-called landscape act and the management of geoparks.

Keywords: badania geograficzne, uwarunkowania przyrodnicze, planowanie prestrzenne
[geographical research, natural determinants, spatial planning]
JEL: R58

Andrzej Tucki

Turystyka filmowa — wybrana problematyka badawcza

Od niedawna podejmowane są próby bliższego odkrycia i zrozumienia szerszych związków zachodzących pomiędzy turystyką, przestrzenią a mediami oraz wpływem mediów na budowanie wizerunku obszaru recepcji turystycznej. Autor prezentuje wybrane aspekty stanu badań nad turystyką filmową, sygnalizuje główne zagadnienia i klasyfikacje pojęcia. W pracy zwrócono uwagę na interdyscyplinarny charakter badań nad turystyka filmową. W podsumowaniu wskazano możliwości rozwoju dalszych badań and zjawiskiem turystyki filmowej.

Film Tourism. Concepts and Research Issue

In the tourism industry, there has been a growing phenomenon that tourists visit destinations featured through films which are not directly related to DMOs’ tourism promotion. This is a new form of cultural tourism called film-induced tourism which still receives little attention from both academia and practitioners due to the lack of knowledge and understanding on the benefits of film on tourism. This paper investigates the phenomenon by reviewing previous international research and practices.

Keywords: rozwój turystyki filmowej, badania nad turystyką filmową
[film tourism development, film tourism research]
JEL: Z3

Anna Maria Lis, Ewa Romanowska

Shaping the Brand Awareness of Science and Technology Parks
in Eastern Poland

The main aim of the paper is the analysis of the effects of actions undertaken so far that have aimed at shaping brand awareness of the parks in Eastern Poland supported under the Operational Programme Development of Eastern Poland. The authors focused on the demand-side perspective and scrutinized two vectors of conscious branding: the surrounding environment and communication with customers. The group of potential customers underwent qualitative research (ITI interviews). The research in the group of the actual customers was conducted by means of quantitative methods (CAPI and CATI interviews). The results of the study indicate the lack of knowledge of the parks’ functioning, the lack of awareness of the benefits that could be achieved while cooperating with parks, low effectiveness of the existing forms of promotion of the parks, but also the high needs for innovation support among entrepreneurs. On the basis of the study results, the authors formulated recommendations for improving the promotion of parks.

Kształtowanie świadomości marki parków naukowo-technologicznych
w Polsce Wschodniej

Głównym celem artykułu jest analiza efektów dotychczasowych działań, podejmowanych w ramach kształtowania świadomości marki w odniesieniu do parków funkcjonujących w Polsce Wschodniej, wspartych w PO RPW. Autorki skupiły się na perspektywie popytowej i przeanalizowały dwa wektory świadomego brandingu: otaczające środowisko oraz komunikację z odbiorcami. W grupie klientów rzeczywistych przeprowadzone zostały badania ilościowe (wywiady CAPI i CATI  ), w grupie klientów potencjalnych — badania jakościowe (wywiady ITI). Wyniki badania wskazują na brak wiedzy na temat funkcjonowania parków, brak świadomości korzyści, jakie można odnieść ze współpracy z powyższymi instytucjami oraz niską skuteczność dotychczas stosowanych form promocji parków, ale także na duże potrzeby w zakresie wsparcia innowacji ze strony przedsiębiorstw. Na podstawie wyników badań sformułowano rekomendacje dotyczące poprawy promocji parków.

Keywords: science and technology parks, brand
[parki naukowo-technologiczne, marka]
JEL: M21, M38, O31, O32

Anna Mazurek-Kusiak, Andrzej Soroka

Efforts by Hotel Owners Aimed at Maintaining Ecological Balance
in Lubelskie Voivodship

The aim of the study was to identify the activities of the tourism sector which in the opinion of residents protect the natural environment of Lubelskie Voivodship. Efforts were also made to determine which activities have the greatest impact on the selection of accommodation by respondents and whether hotels fulfill the concept of sustainable social development. The size of the selected sample was 1157 respondents. The method of diagnostic survey was applied, and a direct survey was the technique, both conducted on the basis of an original questionnaire. Statistical calculations were performed using discriminant analysis and the level of education was the criterion for grouping. It has been shown that the following factors were the most important when choosing accommodation: cost-effective energy policy, including good insulation of the hotel building where respondents would stay, and a proper water management policy by the hotel company. Environmental protection was mentioned with activities that have the greatest impact on the natural environment. It has been found that it is necessary to use experiences of other countries in pursuing appropriate policies for sustainable development of a society, to monitor these policies, and to use devices which would limit the destruction of valuable and expensive resources. Both residents and organizations acting over a given area should be involved in the protection of natural resources.

Podejmowane przez właścicieli hoteli działania ukierunkowane
na utrzymanie równowagi ekologicznej w województwie lubelskim

Celem pracy było wskazanie działań sektora turystycznego, które w opinii mieszkańców, chronią środowisko naturalne Lubelszczyzny. Starano się również określić, które z działań wywierają największy wpływ na wybór noclegu przez respondentów oraz czy hotele prowadzą koncepcję zrównoważonego rozwoju społeczeństwa. Wielkość wyselekcjonowanej próby badawczej określono na 1157 respondentów. Zastosowano metodę sondażu diagnostycznego, a techniką była ankieta bezpośrednia, przeprowadzona w oparciu o autorski kwestionariusz. Obliczenia statystyczne przeprowadzono z wykorzystaniem analizy dyskryminacyjnej, a zastosowanym kryterium podziału na grupy badawcze był poziom wykształcenia. Wykazano, iż przy wyborze miejsca noclegowego najważniejszymi czynnikami były: oszczędna polityka energetyczna, w tym dobra izolacja hotelu, w którym mieliby mieszkać respondenci oraz prowadzenie właściwej polityki wodnej przez przedsiębiorstwo hotelowe. Przy działaniach mających największy wpływ na środowisko naturalne wymieniano ochronę środowiska naturalnego. Stwierdzono, iż należy wykorzystywać doświadczenie innych krajów w prowadzeniu właściwej polityki zrównoważonego rozwoju społeczeństwa, monitorować go oraz wykorzystywać urządzenia, które ograniczałyby niszczenie cennych i kosztownych zasobów. W ochronę zasobów naturalnych powinni być zaangażowani zarówno mieszkańcy, jak i organizacje działające na danym terenie.

Keywords: hotel industry, eco-friendly hotel, sustainable development
[branża hotelarska, ekologiczne hotele, zrównoważony rozwój]
JEL: H75, J15

Tomasz Szul, Krzysztof Nęcka

Methods of Estimating Waste Accumulation Rate in Rural Areas of
the Lubelskie Voivodship

The study compared the effectiveness of the rough set theory and artificial neural networks with respect to predicting the rate of waste mass accumulation for recipients in the areas of rural municipalities. Simulations were performed for two variants of input variables. The first of them used all economic, infrastructure and economic indicators as independent variables. The second case was limited only to those whose correlation with the class label attribute exceeded 0,2  and they included: population density, percentage of buildings in the municipality covered by the collection system, the rate of income, and agricultural area. The analysis showed that rough sets’ models generate comparable-quality forecasts of mass waste accumulation rate for rural municipalities, such as artificial neural networks. The developed models are characterized by a high forecast error of about 20%–27%. Further research is needed towards finding effective methods or other conditional attributes that describe the rate of mass accumulation of waste in the areas of rural municipalities.

Metody szacowania wskaźnika nagromadzenia odpadów
na terenach wiejskich województwa lubelskiego

W pracy porównywano efektywność teorii zbiorów przybliżonych i sztucznych sieci neuronowych do prognozowania wskaźnika masowego nagromadzenia odpadów dla odbiorców na terenach gmin wiejskich. Symulacje wykonywano dla dwóch wariantów zmiennych wejściowych. W pierwszym z nich jako zmienne niezależne wykorzystano wszystkie zgromadzone wskaźniki ekonomiczne, infrastrukturalne i gospodarcze. W drugim natomiast ograniczono się tylko do tych, których korelacja z atrybutem decyzyjnym była powyżej 0,2 a były to: gęstość zaludnienia, procent budynków w gminie objętych systemem zbiórki, wskaźnik dochodu, powierzchnię użytków rolnych. Wykonane analizy pokazały, że modele zbiorów przybliżonych generują porównywalnej jakości prognozy wskaźnika masowego nagromadzenia odpadów dla gmin wiejskich jak sztuczne sieci neuronowe. Opracowane modele charakteryzowały się wysokim błędem prognozy na poziomie około 20–27%. Konieczne są więc dalsze badania w kierunku poszukiwania efektywniejszych metod lub innych atrybutów warunkowych opisujących wskaźnik masowego nagromadzenia odpadów na terenach gmin wiejskich.

Keywords: household, waste, forecasting, artificial neural networks, rough sets
[gospodarstwo domowe, odpady, prognozowanie, sztuczne sieci neuronowe, zbiory przybliżone]
JEL: C45, Q52

Marcelina Zapotoczna, Joanna Cymerman

Identification of Statistical Relations between Tax Policies
in Voivodship Capitals and Local Housing Market Development

The authors seek the correlations between local council policies concerning residential property taxation and the growth of local housing markets in voivodship capitals in 2007–2013. The first part of the paper contains the analysis of the dynamics of changes in local property taxes followed by the evaluation of the development levels of local housing markets and their linear ordering by means of the property market development indicator. Then, in order to capture the similarities and identify trends on the local housing markets, the cities were classified into homogenous clusters. In the last stage of the analysis the authors evaluated the relevance of property tax rates adopted locally on the growth of local housing markets. The study results showed no statistically relevant correlation between the analyzed phenomena — i.e., no effect of the local property tax rates on the decisions made by investors on the local housing markets.

Identyfikacja statystycznych zależności pomiędzy polityką podatkową
miast wojewódzkich a rozwojem rynków nieruchomości mieszkaniowych

W artykule poszukiwano zależności pomiędzy prowadzoną przez władze lokalne polityką podatkową w zakresie podatku od nieruchomości mieszkaniowych a rozwojem rynków mieszkaniowych w miastach wojewódzkich w latach 2007–2013. W pierwszej części artykułu dokonano analizy dynamiki zmian wysokości uchwalanych stawek podatku od nieruchomości. Następnie dokonano oceny poziomu rozwoju rynków mieszkaniowych oraz uporządkowania liniowego przy wykorzystaniu względnego współczynnika poziomu rozwoju. Z kolei, w celu uchwycenia zbieżności oraz jednakowych tendencji na rynkach mieszkaniowych pogrupowano miasta w grupy jednorodne. Ostatnim etapem analizy była ocena istotność wpływu wysokości uchwalanych stawek podatku od nieruchomości mieszkaniowych na rozwój rynków mieszkaniowych. Uzyskane wyniki wykazały brak statystycznie istotnej zależności pomiędzy badanymi zjawiskami tzn. brak wpływu wysokości uchwalonych przez rady miast wysokości stawek na podejmowane przez inwestorów decyzje na rynku mieszkaniowym.

Keywords: real property tax, housing market, voivodship capitals, clustering, correlations
[podatek od nieruchomości, rynek mieszkaniowy, miasta wojewódzkie, analiza skupień, względny współczynnik rozwoju]
JEL: R30

Zbigniew Omiotek, Andrzej Burda

Feature Selection Methods in Image-Based Screening for the Detection of
Hashimoto’s Thyroiditis in First-Contact Hospitals

In this paper, results of dimension reduction in feature space for thyroid ultrasound images using the heuristic identification of noisy variables, testing the significance of correlation coefficients and the method of Hellwig index of information capacity, have been compared. The best results were achieved using the Hellwig method. It enabled us to choose only 3 features from a large set of 283 discriminant ones. Classifiers built on the basis of this reduced set of features have the highest classification sensitivity (0,82) and the highest classification specificity (0,83) in comparison to other reduced datasets that we used in our research. Results showed that the Hellwig method can be used as an effective process for dimension reduction in feature space in classification of thyroid ultrasound images.

Metody selekcji cech w badaniach przesiewowych, realizowanych
w szpitalach pierwszego kontaktu w kierunku wykrywania choroby Hashimoto

W pracy porównano wyniki redukcji wymiaru przestrzeni cech dla obrazów USG tarczycy, uzyskane za pomocą heurystycznej identyfikacji zmiennych zakłócających (HINoV), testowania istotności współczynników korelacji oraz metody wskaźników pojemności informacyjnej Hellwiga. Najlepsze efekty uzyskano za pomocą metody Hellwiga, która pozwoliła wybrać tylko 3 cechy z pełnego zbioru liczącego 283 cech dyskryminacyjnych. W porównaniu z innymi, zredukowanym zbiorami danych, które wykorzystywane były w badaniach, klasyfikatory zbudowane na podstawie tych trzech cech mają największą wrażliwość (0,82) oraz specyficzność (0,83) klasyfikacji. Badania wykazały, że metoda Hellwiga może być stosowana jako skuteczny sposób zmniejszania wymiaru danych w klasyfikacji obrazów USG tarczycy, mającej na celu rozpoznawanie choroby Hashimoto.

Keywords: feature selection, texture classification, HINoV, Hellwig method, Spearman correlation, Hashimoto’s thyroiditis
[selekcja cech, klasyfikacja obrazów, HINoV, korelacja Spearmana, metoda Hellwiga, tarczyca, choroba Hashimoto]
JEL: C38