okładka t. 15 nr 1

The phenomenon of urban sprawl, which is defined as chaotic and scattered spillage of buildings within areas of the communes surrounding the city, is considered negative due to the costs which it may generate. This conviction about the phenomenon stems from studies conducted mainly outside Polish borders. The phenomenon is also perceived in Polish government documents, which underline the lack of widely conducted research on sprawl consequences. Both in foreign and Polish publications, the most frequently invoked costs of urban sprawl are excessive budgetary expenditures incurred by local units due to infrastructure expenditure. These costs derive mostly from expenditures on roads and water and sewerage networks. (...) The study assumed that communes of the Functional Urban Areas (FUA) are affected by the processes of chaotic urbanization. Although this analysis does not include the direct study of the morphology of the spatial structure, it is carried out in relation to the FUA delimited for the purposes of the government document NSDC 2030. This delimitation includes selected morphological indicators (population density in areas excluding forests and bodies of water, dwellings commissioned for use), and functional aspects(registered residence, commutes to employment in the FUA core).

fragment artykułu
Infrastructure Expenditures versus Local Budget Resistance of Communes under the Risk of Urban Sprawl

 

Spis treści

Piotr Gradziuk, Barbara Gradziuk

An Attempt to Evaluate Absorption of the Funds from the Operational Program Infrastructure and Environment within Action “Generation of Energy from Renewable Sources”

streszczenie/abstract »     pełny tekst »

Aleksander Panasiuk

From Basic Tourism Products to a Comprehensive Offer of a Tourism Area

streszczenie/abstract »     pełny tekst »

Krzysztof Nęcka, Tomasz Szul

Assessment of Photovoltaic Systems in Public Utility Facilities in Light of
the European Parliament Directive Requirements on Energy Efficiency

streszczenie/abstract »     pełny tekst »

Piotr Lityński

Infrastructure Expenditures versus Local Budget Resistance of Communes under the Risk of Urban Sprawl

streszczenie/abstract »     pełny tekst »

Sławomir Olko, Jan Brzóska

Conception and Implementation of Regional Innovation Strategy
Based on Smart Specializations of Śląskie Voivodship

streszczenie/abstract »     pełny tekst »

Anita Richert-Kaźmierska

Ageing of Society — Local Disparities. Classification of the Pomorskie Voivodship Communes According to the Pace and Progress of Local Communities’ Ageing

streszczenie/abstract »     pełny tekst »

Renata Marks-Bielska, Wiesława Lizińska, Karolina Babuchowska,
Magdalena Wojarska

Factors Determining the Institutional Efficiency of Self-Governments
in the Economic and Spatial Area

streszczenie/abstract »     pełny tekst »

Daniel Puciato, Teresa Słaby, Bolesław Goranczewski, Agnieszka Gawlik

Conditions of Business and Holiday Hotels Location. Dolnośląskie, Opolskie
and Śląskie Voivodships Case Studies

streszczenie/abstract »     pełny tekst »

Beata Meyer, Anna Gardzińska

Development of Tourism in a Cross-Border Area on the Example of
the Zachodniopomorskie Voivodship and Mecklenburg-Vorpommern

streszczenie/abstract »     pełny tekst »

Anna Krzepiłko, Monika Skowrońska, Iwona Krzepiłko, Aleksandra Filipiuk

Opinion Survey of Lublin University Students on Genetically Modified Plants

streszczenie/abstract »     pełny tekst »

Maria Baron-Puda

Improving Graduate Employability through Internship Programs

streszczenie/abstract »     pełny tekst »

Jan Gawełko, Marek Cierpiał-Wolan, Sebastian Wójcik

Regression Models in Analysis of the Laryngeal Cancer Incidence Trends
in Females in Podkarpackie Voivodship

streszczenie/abstract »     pełny tekst »

Mieczysław Kowerski

Review of

Andrzej Miszczuk (ed.)
Wyzwania rozwojowe pogranicza polsko-ukraińskiego

pełny tekst »

 

Streszczenia

Piotr Gradziuk, Barbara Gradziuk

An Attempt to Evaluate Absorption of the Funds from the Operational Program Infrastructure and Environment within Action “Generation of Energy from Renewable Sources”

The aim of the study was the evaluation of the absorption of funds from the Cohesion Fund within the Operational Program Infrastructure and Environment for 2007–2013, Priority IX: Environmentally-friendly power infrastructure and power effectiveness, Action 9.4 – Generation of energy from renewable sources. The source material constituted data acquired from the Department of European Funds of the Ministry of Energy (institution implementing the action). The methods of comparative analysis were used for the purpose of the evaluation. The final result of the analyzed action was the performance of 64 facilities in 71 locations for total value of PLN 5 749 million, with co-funding of PLN 1 520 million. Circa 82% of this amount was allocated to 55 investments in “wind power” and the remaining part to 12 biogas plants (9,3%) and 4 power plants powered with solid biomass (8,7%). As a result of the performance of the studied action, the power of the sources generating electric energy increased by 823 MWe, including wind power — by 704 MWe, in plants powered with solid biomass — by 102 MWe, in biogas plants — by 17 MWe. Whereas, in terms of quantity of electric energy projected to be generated within one year, the proportions were slightly different and were as follows: in wind power — 1 790, in biomass power plants 650 GWh, in biogas power plants 144 GWh. Among the studied projects, biomass power plants were characteristic of the most favorable values of investment contributions for 1 MWh of planned production of electric energy. Their average value was much lower than in the case of a biogas plant (by 178%) and wind power plants (220%).

Próba oceny absorpcji środków z Programu Operacyjny Infrastruktura
i Środowisko w ramach Działania „Wytwarzanie energii ze źródeł odnawialnych”

Celem badań była ocena absorpcji środków Funduszu Spójności w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko na lata 2007–2013, Priorytet IX: Infrastruktura energetyczna przyjazna środowisku i efektywność energetyczna, Działanie 9.4 – Wytwarzanie energii ze źródeł odnawialnych. Materiał źródłowy stanowiły dane uzyskane w Departamencie Funduszy Europejskich Ministerstwa Energii (instytucji wdrażającej działanie). Do oceny wykorzystano metody analizy porównawczej. Stwierdzono, że ostatecznym efektem analizowanego działania była realizacja 64 projektów w 71 lokalizacjach, o łącznej wartości 5 749 mln zł, przy dofinansowaniu 1 520 mln zł. Około 82% tej kwoty rozdysponowano na 55 inwestycji w „energetykę wiatrową”, a pozostałą część na 12 biogazowni (9,3%) i 4 elektrownie zasilane biomasą stałą (8,7%). W wyniku realizacji badanego działania moc źródeł wytwarzających energię elektryczną zwiększyła się o 823 MWe, w tym w energetyce wiatrowej — o 704 MWe, w elektrowniach na biomasę stałą — o 102 MWe, w biogazowniach — o 17 MWe. Natomiast pod względem ilości energii elektrycznej planowanej do wytworzenia w ciągu roku proporcje były nieco inne i przedstawiały się następująco: w energetyce wiatrowej — 1 790 GWh, w elektrowniach biomasowych 650 GWh, w biogazowniach 144 GWh. Spośród badanych projektów najkorzystniejszymi wartościami nakładów inwestycyjnych na 1 MWh planowanej produkcji energii elektrycznej cechowały się elektrownie biomasowe. Ich średnia wartość była znacznie niższa niż dla biogazowni (o 178%) i elektrowni wiatrowych (220%).

Keywords: support systems, Operational Program Infrastructure and Environment, renewable energy sources
[energia odnawialna, Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko]
JEL: Q28, Q42

Aleksander Panasiuk

From Basic Tourism Products to a Comprehensive Offer of a Tourism Area

This study is an attempt to analyze the evolution of terminology used in tourism sciences concerning a tourism product as well as derivative terms. The issue of a tourism product causes a lot of controversy over its semantics and structure in both international and domestic literature on the subject. The problem mainly arises from use of this term by representatives of many sciences and the industry. Moreover, the issue of a tourism product is constantly being developed in terms of both theoretical and pragmatic aspects. The objective of the study is to outline applied terms which include the category of a tourism product as well as to propose a concept of a comprehensive tourism offer of an area which is made up by particular components. The article is mainly theoretical; however, the discussed issues are of a utilitarian nature. They use the method of critical analysis of literature, logic operations and heuristics. Taken considerations are original aspects. The result of the study is to design a concept of a comprehensive offer of a tourist area.

Od prostych produktów turystycznych do kompleksowej oferty obszaru turystycznego

Opracowanie jest próbą analizy ewolucji terminologii wykorzystywanej w naukach o turystyce, dotyczącej zagadnień produktu turystycznego oraz określeń pochodnych. Zarówno w międzynarodowej jak i krajowej literaturze przedmiotu zagadnienie produktu turystycznego budzi wiele kontrowersji semantycznych i strukturalnych. Problem ten wynika głównie z faktu stosowania tego pojęcia przez przedstawicieli różnych nauk a także środowisk branżowych. Ponadto zagadnienie produktu turystycznego pozostaje w stałym procesie rozwoju, traktując rozwój w wymiarze zarówno teoretycznym jak i pragmatycznym. Celem opracowania jest przybliżenie stosowanych terminów obejmujących kategorię produktu turystycznego oraz zaproponowanie koncepcji kompleksowej oferty obszaru turystycznego, którą tworzą elementy cząstkowe. Artykuł posiada głównie wymiar teoretyczny, ale podejmowane zagadnienia mają charakter utylitarny. Wykorzystano metodę krytycznej analizy literatury przedmiotu, operacji logicznych oraz heurystyki. Podjęte rozważania mają charakter oryginalny. Efektem opracowania jest konstrukcja koncepcji kompleksowej oferty obszaru turystycznego.

Keywords: energy efficiency audit, photovoltaic system, public utility facility
[usługa turystyczna, produkt turystyczny, obszar turystyczny, destynacja turystyczna, oferta turystyczna]
JEL: Z3, R10, R58

Krzysztof Nęcka, Tomasz Szul

Assessment of Photovoltaic Systems in Public Utility Facilities in Light of
the European Parliament Directive Requirements on Energy Efficiency

A public utility facility underwent an energy and economic efficiency audit regarding the photovoltaic system generating electricity for its own needs. The audit included an analysis of the amount of energy produced by the PV generation system, the calculation of the amount of the energy conserved, as well as the economic viability of the project in accordance with the guidelines contained in the Regulation of the Minister of Economy on energy efficiency. Two options for the financing of investments were considered: own resources of the public body or the purchase of the system with the financing from the EU funds — ROP Measure 7.2 – Improving air quality and increase in the use of renewable energy sources. On the basis of the economic analysis, it was determined that the installation of a photovoltaic system is economically justified only if the public body receives funding from external sources — such an investment (taking into account the changing value of money over time) may be recovered after 13 years of use, and the cost incurred to conserve energy will be twice lower than the cost of purchasing electricity from the grid.

Ocena instalacji fotowoltaicznych w obiektach użyteczności publicznej
w świetle wymagań dyrektywy parlamentu europejskiego w sprawie efektywności energetycznej

Dla obiektu użyteczności publicznej wykonano audyt efektywności energetycznej i ekonomicznej systemu fotowoltaicznego produkującego energię elektryczną na własne potrzeby. Audyt obejmował analizę wielkości produkcji energii elektrycznej przez elektrownię PV, obliczenie ilości zaoszczędzonej energii, jak również analizę opłacalności ekonomicznej przedsięwzięcia zgodnie z wytycznymi zawartymi w rozporządzeniu ministra gospodarki o efektywności energetycznej. Rozważano dwie opcje finansowania inwestycji: środki własne organu publicznego lub zakup systemu z dofinansowaniem ze środków Unijnych — RPO Działania 7.2 Poprawa jakości powietrza i zwiększenie wykorzystania odnawialnych źródeł energii. Na podstawie wykonanej analizy ekonomicznej ustalono, że montaż systemu fotowoltaicznego jest uzasadniony ekonomicznie jedynie w przypadku gdy organ publiczny otrzyma dofinansowanie ze źródeł zewnętrznych — inwestycja taka (uwzględniając zmianę wartości pieniądza w czasie) może zwrócić się po 13 latach użytkowania, a koszt poniesiony na zaoszczędzenie energii będzie dwukrotnie niższy od kosztu zakupu energii z sieci.

Keywords: energy efficiency audit, photovoltaic system, public utility facility
[audyt efektywności energetycznej, instalacja fotowoltaiczna, obiekt użyteczności publicznej]
JEL: Q28, Q42

Piotr Lityński

Infrastructure Expenditures versus Local Budget Resistance of Communes under the Risk of Urban Sprawl

The subject of the study is to identify the impact on communes budgets in Poland of one of the major costs of urban sprawl (i.e., excessive expenditure on infrastructure). The study takes two objectives: first, whether excessive infrastructure costs in Polish communes are common; second, what the mechanism is determining an excessive budgetary burden on communes through infrastructure expenditures. The objectives were made using taxonomic methods in relation to the 222 communes in Poland 2007–2014. Among the most important conclusions from the study is the fact, that excessive infrastructure expenditures are observed in Poland, but they are not a common phenomenon. The mechanism of an excessive budgetary burden of these expenses is determined by the weakness of the financial policy of the communes in terms of their own revenue and low level of economic development.

Odporność budżetów lokalnych na wydatki infrastrukturalne
w gminach zagrożonych zjawiskiem urban sprawl

Przedmiotem opracowania jest rozpoznanie wpływu na budżety gmin w Polsce jednego z ważniejszych kosztów urban sprawl tj. nadmiernych wydatków na infrastrukturę. W badaniach przyjęto dwa cele: pierwszy, odpowiadający na pytanie czy nadmierne koszty infrastrukturalne w polskich gminach są zjawiskiem powszechnym; drugi wyjaśniający mechanizm decydujący o nadmiernym obciążeniu budżetów gmin przez wydatki infrastrukturalne. Realizacji celów dokonano z wykorzystaniem metod taksonomicznych w odniesieniu do 222 gmin w Polsce w latach 2007–2014. Jednym z ważniejszych wniosków z badań jest, iż nadmierne wydatki infrastrukturalne są obserwowane w Polsce jednak nie są zjawiskiem powszechnym; oraz o mechanizmie nadmiernego obciążenia tymi wydatkami decyduje słabość polityki finansowej gminy w zakresie dochodów własnych i niski poziom rozwoju gospodarczego.

Keywords: urban sprawl, infrastructure, communes’ budgets expenditures, excessive budgetary burden
[urban sprawl, infrastruktura, wydatki budżetowe, nadmierne obciążenia budżetowe]
JEL: H720, R510, R580

Sławomir Olko, Jan Brzóska

Conception and Implementation of Regional Innovation Strategy
Based on Smart Specializations of Śląskie Voivodship

The purpose of the paper is to investigate the process of selecting regional smart specializations in designing and implementing Regional Innovation Strategy (RIS ). It presents conditions concerning selection of three smart specializations — i.e., power sector, medicine and information and communication technologies (ICT ) on the background of selected smart specializations in the remaining regions of Poland and other EU states. They are characterized in the aspect of using the knowledge for the purposes of implementation of the goal adopted in RIS. The basic research problem (in the methodology aspect) was to create a model allowing for planning and implementing content-related works concerning innovation strategy, which should ensure development of a region and obtain necessary financing. The methodology implemented in the paper consists of two parts. The first one applies to developing (designing) RIS, the other to its implementation. The basic content-related assumption of the design stage is to support the concept and strategy implementation on smart specializations. This means effective and synergistic utilization of public support to strengthen innovative capacities by focusing on the most promising areas in which the region could reveal a competitive advantage. The second part of the methodology refers to the implementation model of RIS which is based on the assumption of smart specialization development in the region, but much more refers to the practical aspects: identified projects in the region and possibilities of financing them. The value of the paper consists in presenting a design method and RIS implementation model in one of the regions in Poland, namely Śląskie Voivodship. In particular, smart specializations selected in the region were characterized in a strategic aspect and their role in creating and implementing RIS was emphasized.

Koncepcja i wdrażanie Regionalnej Strategii Innowacji opartej na inteligentnych specjalizacjach województwa śląskiego

Celem artykułu jest przedstawienie procesu określania inteligentnych specjalizacji oraz ich roli w projektowaniu i wdrażaniu Regionalnej Strategii Innowacji (RIS ). Zaprezentowano uwarunkowania wyboru trzech inteligentnych specjalizacji w województwie śląskim (energetyki, medycyny oraz technologii informacyjnych i komunikacyjnych) na tle wyborów innych regionów w Polsce i UE. Przedstawiony problem badawczy polega na określeniu modelu umożliwiającego zaplanowanie i realizację prac merytorycznych nad strategią innowacji, która zapewnić ma rozwój regionu oraz uzyskać potrzebne finansowanie. Metodyka składa się dwóch części. Pierwsza dotyczy opracowania (projektowania) RIS druga modelu jej wdrożenia. Podstawowym założeniem merytorycznym projektowania jest oparcie koncepcji i realizacji strategii na inteligentnych specjalizacjach. Oznacza to efektywne i synergiczne wykorzystanie publicznego wsparcia na rzecz wzmacniania zdolności innowacyjnych poprzez koncentrację na najbardziej obiecujących obszarach przewagi komparatywnej. Druga część metodyki odnosi się do modelu wdrażania RIS, który również opiera się na przyjętych inteligentnych specjalizacjach, lecz w większym stopniu określa aspekty praktyczne: zidentyfikowane projekty i możliwości ich finansowania. Wartością poznawczą artykułu jest przedstawienie metody projektowania RIS oraz opracowania modelu wdrożeniowego na przykładzie Województwa Śląskiego. W szczególności zostały przedstawione inteligentne specjalizacje w kontekście ich wpływy na decyzje strategiczne określone w RIS.

Keywords: innovation, Regional Innovation Strategy, smart specialization, Śląskie Voivodship
[innowacja; region; Regionalna Strategia Innowacji; inteligentne specjalizacje; województwo śląskie]
JEL: O32, R11, R58

Anita Richert-Kaźmierska

Ageing of Society — Local Disparities. Classification of the Pomorskie Voivodship Communes According to the Pace and Progress of Local Communities’ Ageing

The article deals with the issues of local disparities in the field of advancement and pace of demographic ageing. The subjects of the research were communes of the Pomorskie Voivodship. The purpose of the article — i.e., diagnosing and assessing the progress and pace of ageing of local communities in all 123 communes of the Pomorskie Voivodship, was achieved using a combination of traditional measures of ageing: age factor, the rate of double ageing, median age and the old age dependency ratio. In addition, grouping of the surveyed communes based on the criterion of progress and pace of population ageing was proposed. The results of the conducted analyses may be of practical use — they can be used by the commune and county governments, as well as by the regional government of the Pomorskie Voivodship to optimize the activities within the framework of development policies in view of the current demographic changes.

Starzenie się społeczeństwa — lokalne dysproporcje. Klasyfikacja gmin województwa pomorskiego ze względu na tempo i zaawansowanie starzenia się społeczności lokalnych

W artykule podjęto problematykę lokalnych dysproporcji w zakresie zaawansowania i tempa demograficznego starzenia się ludności. Stosując kombinację klasycznych miar starzenia się: współczynnik starości, współczynnik podwójnego starzenia się, medianę wieku oraz współczynnik obciążenia demograficznego osobami starszymi zrealizowano cel artykułu, tj. zdiagnozowano i dokonano oceny stopnia zaawansowania i tempa starzenia się społeczności lokalnych we wszystkich 123 gminach województwa pomorskiego. Ponadto, zaproponowano pogrupowanie badanych gmin ze względu na kryterium zaawansowania i tempa starzenia się ludności. Wyniki przeprowadzonych analiz mogą mieć zastosowanie praktyczne — mogą zostać wykorzystane przez władze pomorskich samorządów lokalnych i samorządu regionu do optymalizacji działań w ramach polityk rozwoju, w perspektywie zachodzących zmian demograficznych.

Keywords: population ageing, measures of local communities’ ageing progress, classification of communes, Pomorskie Voivodship
[starzenie się społeczeństwa; mierniki zaawansowania starzenia się społeczności lokalnych; klasyfikacja gmin; województwo pomorskie]
JEL: J11, J14, R58

Renata Marks-Bielska, Wiesława Lizińska, Karolina Babuchowska, Magdalena Wojarska

Factors Determining the Institutional Efficiency of Self-Governments
in the Economic and Spatial Area

The work attempts to assess measures developing institutional efficiency in the economic and spatial area implemented by the local self-governments in Poland, as well as the evaluation of the effects thereof. Two indexes were used (the tasks implementation index — Wr and the effects index — We). The analyses conducted imply that the effects indexes assumed higher values than the implementation indexes. In the self-evaluation of self-government authorities, irrespective of the number of undertaken measures, the ones that are implemented bring the assumed effects. From among the measures undertaken by local self-governments in order to support starting up and conducting economic activity in their territory, the favorable disposition of officials and the improvement in general technical infrastructure of an urban municipality were indicated most frequently. In the area of space management, the tasks related with increasing municipalities’ aesthetics were distinguished (on average in Poland — 76,31%).

Czynniki kształtujące sprawność instytucjonalną samorządów
w obszarze gospodarczym i przestrzennym

W pracy podjęto próbę oceny działań kształtujących sprawność instytucjonalną w obszarze gospodarczym i przestrzennym realizowanych przez samorządy lokalne w Polsce oraz ocenę efektów tych działań. Wykorzystano dwa wskaźniki (wskaźnik realizacji zadań — Wr i wskaźnik efektów — We). Z przeprowadzonych analiz wynika, że wskaźniki efektów przyjmowały wyższe wartości niż wskaźniki realizacji. W samoocenie władz samorządowych, bez względu na liczbę podejmowanych działań, te które są realizowane przynoszą założone efekty. Spośród działań podejmowanych przez samorządy lokalne w celu wspierania podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej na ich terenie najczęściej wskazywano przychylność urzędników i poprawę ogólnej infrastruktury technicznej gminy (miasta). W obszarze zarządzania przestrzenią wyróżniały się zadania związane z podniesieniem estetyki gmin (średnio w Polsce — 76,31%).

Keywords: institutional efficiency, local economic development
[sprawność instytucjonalna, lokalny rozwój gospodarczy]
JEL: E02, H70

Daniel Puciato, Teresa Słaby, Bolesław Goranczewski, Agnieszka Gawlik

Conditions of Business and Holiday Hotels Location. Dolnośląskie, Opolskie
and Śląskie Voivodships Case Studies

From the economic point of view the choice of a hotel location is the most important decision for an investor, made at the pre-investment stage of a business project. An attractive building location and a service programme appropriately matched to it determine the profitability level and as a result the development prospects of the hotel. An attempt to determine the most important factors of the location of newly built business and holiday hotels is the aim of the paper as well as the use of documentary and statistical methods in the empirical domain. The spatial scope of the survey comprised Dolnośląskie Voivodship, Opolskie Voivodship and Śląskie Voivodship, while the time covered the years 2000–2009. The analysis of the survey results have shown that the most important factors for business hotel locations comprised transportation access, investment incentives of a planning-administration nature, the supply of tourist services, the level of economic development, the degree of economy internationalization as well as availability of investment areas. In addition, in the analyzed group of holiday hotels the tourist (natural) values, access to skilled hotel staff, investment incentives (of a planning-administration nature), an increase in competition in the hotel sector as well as the supply of tourist services turned out to be statistically significant location factors. After the survey, numerous leads appeared, which in the authors’ opinion should become the subject of further consideration of issues related to hotel location selection conditions.

Warunki lokalizacji hoteli biznesowych i turystycznych. Studium przypadków dla województw dolnośląskiego, opolskiego i śląskiego

Z ekonomicznego punktu widzenia wybór lokalizacji hotelu jest najważniejszą decyzją podejmowaną przez przedsiębiorcę na etapie przedinwestycyjnym projektu biznesowego. Atrakcyjna lokalizacja obiektu oraz odpowiednio dopasowany do niej program usługowy mogą decydować o poziomie rentowności i w rezultacie o perspektywach rozwojowych hotelu. Celem poznawczym pracy jest próba określenia najważniejszych czynników decydujących o miejscu lokalizacji nowopowstałych hoteli biznesowych i wypoczynkowych. W obszarze teoretycznym zastosowano metodę dedukcji, zaś w sferze empirycznej: sondaż diagnostyczny, obserwację pośrednią oraz metody: dokumentacyjną i statystyczną. Zakres przestrzenny badań obejmował województwa: dolnośląskie, opolskie i śląskie, zaś czasowy lata 2000–2009. Analiza wyników przeprowadzonych badań wykazała, że najważniejszymi czynnikami lokalizacji hoteli biznesowych były: dostępność komunikacyjna, zachęty inwestycyjne o charakterze planistyczno-administracyjnym, podaż usług turystycznych, poziom rozwoju gospodarczego, stopień internacjonalizacji gospodarki oraz dostępność gruntów inwestycyjnych. W analizowanej grupie hoteli wypoczynkowych istotnymi statystycznie czynnikami lokalizacji okazały się natomiast: walory turystyczne (naturalne), dostęp do wykwalifikowanych kadr hotelarskich, zachęty inwestycyjne (planistyczno-administracyjne), wzrost konkurencji w sektorze hotelarskim oraz podaż usług turystycznych.

Keywords: general hotel location, location factors, regional tourism policy, southern-western Poland
[lokalizacja ogólna hotelu, czynniki lokalizacji, regionalna polityka turystyczna, południowo-zachodnia Polska]
JEL: D21, H70, L83, O18

Beata Meyer, Anna Gardzińska

Development of Tourism in a Cross-Border Area on the Example of
the Zachodniopomorskie Voivodship and Mecklenburg-Vorpommern

Cross-border areas can be places of economic, social, cultural and tourism activity. Tourism development in such areas depends not only on the level of attractiveness of tourism assets and tourist infrastructure but, primarily, on the cooperation of many regional and local entities, expressed e.g. in the effective promotion of cross-border tourism products. The objective of the article is to identify determinants of tourism development and specify barriers to its development in the cross-border area of the Zachodniopomorskie Voivodship and Mecklenburg-Vorpommern. The desk research method was used for the purposes of this paper. An audit of the current tourist development of the researched area (based on data provided by the Polish and German Statistical Offices) was used to determine the area’s tourism potential. The significance of cooperation for the creation of cross-border tourist products was illustrated by case studies of selected projects. The Zachodniopomorskie Voivodship and the German Federal State of Mecklenburg-Vorpommern make up a cross-border area well placed for tourism development, on the account of numerous tourism assets, good tourism development and the activity and involvement of tourism entities in the implementation of common tourist initiatives. The obstacles in turn are mainly of an administrative and financial nature. The analyzed projects, realized in the researched area by Polish and German entities, indicate the key importance of cooperation in cross-border areas.

Rozwój turystyki na obszarze transgranicznym, na przykładzie województwa zachodniopomorskiego i Meklemburgii – Pomorza Przedniego

Obszary transgraniczne mogą być miejscem zróżnicowanej aktywności gospodarczej, społecznej, kulturowej, a także turystycznej. Rozwój turystyki na obszarach tego typu uzależniony jest nie tylko od poziomu atrakcyjności walorów turystycznych i infrastruktury turystycznej, ale przede wszystkim współpracy wielu podmiotów występujących na szczeblu regionalnym i lokalnym, znajdujących wyraz m.in. w skutecznej promocji transgranicznych produktów turystycznych. Celem artykułu jest identyfikacja determinant i barier rozwoju turystyki na obszarze transgranicznym województwa zachodniopomorskiego i Meklemburgii – Pomorza Przedniego. W opracowaniu wykorzystano metodę desk research. Dla określenia potencjału turystycznego badanego obszaru został przeprowadzony audyt zagospodarowania turystycznego. Znaczenie współpracy dla kreowania transgranicznych produktów turystycznych zostało zilustrowane przykładami wybranych projektów. Województwo zachodniopomorskie oraz Meklemburgia-Pomorze Przednie tworzą obszar transgraniczny predysponowany do rozwoju turystyki, ze względu na liczne walory turystyczne, dobre zagospodarowanie turystyczne oraz aktywność i zaangażowanie podmiotów turystycznych w realizację wspólnych inicjatyw turystycznych. Bariery zaś mają charakter głównie administracyjny i finansowy. Analizowane projekty realizowane przez polskie i niemieckie podmioty na badanym obszarze wskazują na kluczowe znaczenie współpracy dla rozwoju turystyki na obszarach transgranicznych.

Keywords: tourism, cross-border area, cross-border cooperation
[turystyka, obszar transgraniczny, współpraca transgraniczna]
JEL: L83

Anna Krzepiłko, Monika Skowrońska, Iwona Krzepiłko, Aleksandra Filipiuk

Opinion Survey of Lublin University Students on Genetically Modified Plants

In recent years genetically modified plants have become a subject of discussion not only among scientists but among consumers and politicians as well. This is a controversial issue, mainly due to the conflicting information appearing in the media concerning the properties of these plants, their impact on human health, and how they function in the natural environment. A survey was conducted to learn the opinions of students of Lublin universities regarding the cultivation and applications of genetically modified crops. The students surveyed claim to be familiar with issues associated with GMOs and express a desire to learn more about the subject, although their main sources of information are the Internet and television. They also perceive the need for the government to conduct a reliable information campaign on this subject. Their opinions on GMO plants are ambivalent; they have concerns about the cultivation and use of GMO plants, but also perceive the benefits that this biotechnology could provide.

Badanie opinii studentów uczelni lubelskich na temat roślin

W ostatnich latach temat genetycznie modyfikowanych roślin stał się obiektem dyskusji nie tylko naukowców ale także konsumentów i polityków. W opinii społecznej jest to zagadnienie kontrowersyjne, głównie ze względu na sprzeczność pojawiających się w mediach informacji dotyczących właściwości tych roślin, ich wpływu na zdrowie ludzi i funkcjonowanie w środowisku naturalnym. Przeprowadzono badania ankietowe w celu poznania opinii studentów lubelskich uczelni na temat uprawy i zastosowań roślin genetycznie modyfikowanych. Ankietowani studenci deklarują znajomość zagadnień związanych z GMO, wykazują chęć pogłębienia wiedzy na ten temat chociaż głównym źródłem wiedzy są dla nich Internet i telewizja. Zauważają też potrzebę działań podejmowanych przez rząd w celu rzetelnej kampanii informującej na ten temat. Ich opinie o roślinach GMO są ambiwalentne, mają obawy odnośnie do uprawy i stosowania roślin GMO, dostrzegają też korzyści jakie ta biotechnologia mogłaby przynieść.

Keywords: GMO, plants, opinions on GMO
[organizmy modyfikowane genetycznie (GMO), uprawy, opinie na temat GMO]
JEL: I25

Maria Baron-Puda

Improving Graduate Employability through Internship Programs

A mismatch between qualifications and skills demanded and supplied is one of the main problems in the labor market. It concerns also higher education graduates. They have the theoretical background, however their abilities to apply knowledge in a work situation are insufficient. The main aim of this paper is to present the contribution of the internship program to the employability of graduates of University of Bielsko-Biala. The paper consists of three parts. The first describes changes in unemployment by educational background in the Bielsko-Biała labor market in 2010–2015. The second part includes employment prospects for graduates, with a special focus on the benefits of the internship program. The final part emphasizes the role of cooperation between the university and employers to ensure better preparation of graduates for the labor market. The paper was based on available statistical data on unemployment in the Bielsko-Biała labor market, and on the results of the surveys among employer representatives and students who participated in the internship programs within two European projects realized in University of Bielsko-Biala over 2010–2015. The research confirmed that a lack of experience reduces the chances of graduates to obtain suitable employment. Moreover, research findings proved that the internship program, developed and implemented in close cooperation with local companies, may increase employment opportunities after graduation. There is, therefore, a clear need for further cooperation between education and business in order to facilitate the transition of graduates from education to employment, as well as to satisfy labor market needs.

Wzmacnianie szans zatrudnienia absolwentów poprzez programy stażowe

Niedopasowanie kwalifikacji i umiejętności osób poszukujących pracy do wymagań i oczekiwań pracodawców jest jednym z głównych problemów rynku pracy. W dużej mierze dotyczy on ludzi młodych oraz wykształconych, którym mimo posiadania akademickiej wiedzy brakuje doświadczenia zawodowego. Głównym celem artykułu jest przedstawienie wpływu programów stażowych na zwiększanie szans zatrudnienia absolwentów Akademii Techniczno-Humanistycznej w Bielsku-Białej. Artykuł składa się z trzech części. W pierwszej scharakteryzowano dynamikę zmian bezrobocia pod względem wykształcenia na bielskim rynku pracy w latach 2000–2015. W części drugiej przedstawiono szanse i zagrożenia związane z wejściem absolwentów na rynek pracy po zakończeniu studiów, ze szczególnym uwzględnieniem korzyści wynikających ze staży. W ostatniej części omówiono rolę współpracy między uczelnią a lokalnymi pracodawcami na rzecz lepszego dopasowania kształcenia do potrzeb rynku. Artykuł powstał na podstawie danych statystycznych o bezrobociu w regionie oraz wyników badań ankietowych przeprowadzonych wśród reprezentantów lokalnych pracodawców i studentów uczestniczących w programach stażowych w ramach projektów europejskich realizowanych przez ATH w Bielsku-Białej w latach 2010–2015. Przeprowadzone badania potwierdziły, że brak doświadczenia jest czynnikiem, który obniża konkurencyjność absolwentów na rynku pracy. Ponadto pozwoliły stwierdzić, iż program stażowy, właściwie przygotowany i przeprowadzony we współpracy między uczelnią a pracodawcami, może znacząco przyczynić się do zwiększenia szans zatrudnienia absolwentów. Istnieje zatem potrzeba intensyfikowania działań podejmowanych przez uczelnie we współpracy z otoczeniem gospodarczym, które ułatwiałyby młodym ludziom przejście z etapu edukacji do zatrudnienia, a także lepiej zaspakajały potrzeby kadrowe przedsiębiorstw.

Keywords: labor market, graduates, unemployment, employability, internship program
[rynek pracy, absolwenci, bezrobocie, zatrudnialność, program stażowy]
JEL: J24, J64

Jan Gawełko, Marek Cierpiał-Wolan, Sebastian Wójcik

Regression Models in Analysis of the Laryngeal Cancer Incidence Trends
in Females in Podkarpackie Voivodship

Laryngeal cancer is the most common cancer of the head and neck. The main predisposing factor is exposure to cigarette smoke, alcohol, occupational factors and HPV infections. An analysis of the incidence of laryngeal cancer in Poland shows that since the beginning of the 1990s the incidence in females has been increasing, while in Podkarpackie Voivodship there is very slight increase. The aim of the work is to explore model-based assessment of dynamics of cancer incidence and to analyze the causes of changes in the incidence of laryngeal cancer in females in Podkarpackie Voivodship in the years 1990–2012, including lifestyle, socio-economic situation, and making comparisons with the incidence trends in the country as a whole. For this purpose, a retrospective analysis of cases of laryngeal cancer in Podkarpackie Voivodship in the years 1990–2012 has been performed. Data have been obtained from the publication of the Department of Epidemiology of Podkarpackie Center of Oncology in Rzeszow and the Centre of the Maria Skłodowska-Curie Institute of Oncology in Warsaw. Dynamics of cancer incidences derived from raw data is misleading. Therefore, to analyze the dynamics of the phenomenon three regression models have been used to remove random disturbance: ARX(1), SVR and Poisson regression model. The models have been compared based on standard statistics. In Podkarpackie the model-based absolute number of cases per year in females increased slightly between 1990–2012. In Poland, the model-based absolute number of cases in females increased over 30% in the last two decades in the years 1990–2012. The percentage share of cases of laryngeal cancer in females among all malignant cancers decreased by 0,5% to 0,4% in the years 1990–2012. The average age of the incidence for females increased from 55,6 years in 1989 to 65,4 in 2010. Dynamics analysis based on raw data solely may produce misleading results in opposition to a model based approach. A model-based approach seems to be relevant especially for the ill-behaved time series for such a number of cancer incidences.

Modele regresji w analizie trendów zachorowań na nowotwory krtani
u kobiet w województwie podkarpackim

Rak krtani jest najczęściej występującym nowotworem regionu głowy i szyi. Podstawowym czynnikiem predysponującym jest ekspozycja na dym tytoniowy, alkohol, czynniki zawodowe. Analiza zachorowalności na raka krtani w Polsce wykazuje, że od początku lat 90. dynamika zachorowalności u kobiet wykazuje tendencję rosnącą podczas gdy w województwie podkarpackim widoczny jest zaledwie słaby wzrost. Celem pracy jest zastosowanie modeli regresji do oceny dynamiki zachorowań oraz analiza przyczyn zmian w zachorowalności na raka krtani u kobiet w latach 1990–2012 na obszarze województwa podkarpackiego z uwzględnieniem stylu życia, sytuacji społeczno-gospodarczej oraz odniesienie ich do trendów w zachorowalności na obszarze kraju. W tym celu dokonano retrospektywnej analizy zachorowań na raka krtani w latach 1990–2012 dla województwa podkarpackiego. Dane dotyczące zachorowań uzyskano z publikacji Zakładu Epidemiologii Podkarpackiego Centrum Onkologii w Rzeszowie oraz Centrum Onkologii Instytutu Marii Curie-Skłodowskiej w Warszawie. Dynamika zachorowań wyznaczona tylko na podstawie surowych danych może być bardzo myląca. Dlatego do badania dynamiki zjawiska zastosowano trzy modele regresji: ARX(1), SVR i regresję Poissona. Modele zostały porównane w oparciu o standardowe statystyki. W województwie podkarpackim bezwzględna liczba zachorowań w skali roku u kobiet w latach 1990–2012 wyznaczona z modelu wzrosła nieznacznie. W Polsce liczba bezwzględna zachorowań u kobiet wyznaczona z modelu wzrosła w tym czasie ponad 30%. Odsetkowy udział zachorowań na raka krtani u kobiet wśród wszystkich nowotworów złośliwych w Polsce w latach 1990–2012 zmniejszył się z 0,5% do 0,4%. Średnia wieku zachorowań dla kobiet w regionie Polski południowo-wschodniej wzrosła z 55,6 lat w 1989 do 65,4 w 2010 roku. Przeprowadzone badania skłaniają do wnioski, że ocena dynamiki zjawiska tylko w oparciu o surowe dane może prowadzić do sprzecznych wniosków w przeciwieństwie do podejścia opartego o model. Zastosowanie modelu regresji jest uzasadnione w szczególności dla szeregów czasowych o dużej zmienności takich jak zachorowania na raka.

Keywords: cancers in females, laryngeal cancer, epidemiology, regression models, forecasting methods
[nowotwory u kobiet, rak krtani, epidemiologia, modele regresji, metody prognozowania]
JEL: I12, I15, C53