okładka t. 16 nr 1

One of the main objectives of the European Union is to strengthen economic, social and territorial cohesion by supporting measures to reduce regional disparities. In practice, regional development (in the context of the effects of cohesion policy) is monitored by one indicator — GDP per capita. Despite the numerous advantages (universality, relative ease of interpretation as well as comparability in time and space), this measure does not comprehensively reflect the complex nature of cohesion policy-driven development processes, referring in reality only to its economic dimension. While attempts are being made to construct synthetic indicators that take into account the multifaceted nature of regional development, attention is directed to the readability of composition and the selection of variables. Besides, because of its structure, synthetic indicators only allow for the identification of development disparities between regions and their ranking according to a given day/year, but they are rarely used to study the dynamics of development processes and thus the convergence or divergence processes within a certain period.

fragment artykułu
Convergence or Divergence? Multidimensional Analysis of Regional Development in the New European Union Member States

 

Spis treści

Beata Surmacz

City Diplomacy

streszczenie/abstract »     pełny tekst »

Barbara Dańska-Borsiak

Human Capital in the Visegrad Group NUTS 2 Regions.
Convergence or Divergence?

streszczenie/abstract »     pełny tekst »

Andrzej Jakubowski

Convergence or Divergence? Multidimensional Analysis of
Regional Development in the New European Union Member States

streszczenie/abstract »     pełny tekst »

Mieczysław Kowerski, Jarosław Bielak

Self-Selection Models in Determination of Target Dividend Payout Ratio of
Real Estate Domestic Companies Quoted on the Warsaw Stock Exchange

streszczenie/abstract »     pełny tekst »

Iwona Foryś, Joanna Cymerman

Agricultural Potential of Polish Voivodships in the Context of
Sustainable Development

streszczenie/abstract »     pełny tekst »

Joanna Podgórska

Technical Efficiency of Polish Independent Public Health Care Centres:
Data Envelopment Analysis Approach

streszczenie/abstract »     pełny tekst »

Elżbieta Inglot-Brzęk, Anna Lewandowska

Small and Medium Enterprise Investment Activity as a Factor of Development in a Tourist Region

streszczenie/abstract »     pełny tekst »

Piotr Witkowski

Managing Cross-Border Movement of People and Goods in the European Union on the Example of the Road Border Crossing in Lubelskie Voivodship

streszczenie/abstract »     pełny tekst »

Sławomir Pastuszka

Spatial Differentiation of Demographic Processes in Germany and Poland

streszczenie/abstract »     pełny tekst »

 

Streszczenia

Beata Surmacz

City Diplomacy

Diplomacy is one of the oldest mechanisms of managing the international environment. It is traditionally associated with operation of the state. However, in contemporary times the parameters of the international environment have changed considerably. States are no longer the only entities participating in international relations. Along with states, sub-state actors (regions and cities) have emerged, as well as supra-state (the EU) and non-state entities. Sub-state actors go through the process of repositioning in the contemporary international order: from being an object of management to building their own subject status in this respect. In order to achieve this goal, they increasingly use mechanisms and instruments which were the sole domain of the state until recently. Despite substantial attention paid to regional diplomacy, academic discussion has focused less on the increasing role of cities in diplomacy. The paper aims to introduce the concept of city diplomacy. It will be argued that cities have become important actors on the world stage, that they have developed diplomatic apparatus, and that city diplomacy is becoming more and more professional diplomatic activity.

Dyplomacja miast

Dyplomacja jest jednym z najstarszych mechanizmów sterowania środowiskiem międzynarodowym. Tradycyjnie kojarzona jest z działaniem państwa. Współcześnie jednak istotnie zmieniły się parametry funkcjonowania środowiska międzynarodowego. Państwa przestały być jedynymi podmiotami uczestniczącymi w stosunkach międzynarodowych. Obok państw pojawiają się aktorzy subpaństwowi (regiony, miasta), suprapaństwowi (UE) oraz pozapaństwowi. Aktorzy subpaństwowi przechodzą proces repozycjonowania się we współczesnym porządku międzynarodowym: z przedmiotu zarządzania do budowy własnej podmiotowości w tym zakresie. W tym celu coraz intensywniej sięgają po mechanizmy i instrumenty, pozostające do niedawna w wyłącznej gestii państwa. W literaturze przedmiotu sporo miejsca poświęca się paradyplomacji regionów, natomiast dyplomacja miast, jak dotychczas nie doczekała się należytej uwagi w debacie akademickiej. Celem artykułu jest syntetyczne przedstawienie koncepcji dyplomacji miast, analiza ich wzrastającej roli jako aktorów międzynarodowych oraz weryfikacja tezy, że dyplomacja miast staje się coraz bardziej profesjonalną aktywnością dyplomatyczną.

Keywords: city, diplomacy, paradiplomacy
[miasto, dyplomacja, paradyplomacja]
JEL: K33, R58

Barbara Dańska-Borsiak

Human Capital in the Visegrad Group NUTS 2 Regions.
Convergence or Divergence?

An important objective of the European Union cohesion policy is to remove economic disparities between the various regions. One of the factors capable of stimulating or slowing the development process is human capital. The specialist literature provides many alternative human capital measurement concepts. In quantitative research, various composite measures are most commonly used. Such a measure was also developed in this study. The main aims of the study were: to construct a human capital measure for the Visegrad Group countries’ NUTS 2 regions, to examine whether spatial relationships occur in the distribution of human capital in the studied area and to analyze regional convergence in terms of human capital levels in the years 2001–2015. The study applied the marginal vertical beta-convergence concept, which enables the determination of individual contributions of particular regions to the general convergence process characterizing all the studied objects. Dynamic panel data models were used to study convergence, and Moran’s global and local statistics were used for inference about spatial dependencies. As expected, no spatial autocorrelation was found. In contrast, the hypothesis of convergence was confirmed and regions that contribute to the weakening of its pace were identified.

Kapitał ludzki w regionach NUTS-2 Grupy Wyszehradzkiej.
Konwergencja czy dywergencja?

Istotnym celem polityki spójności Unii Europejskiej jest usuwanie regionalnych nierówności gospodarczych. Jednym z czynników determinujących różnice w poziomie rozwoju regionalnego jest kapitał ludzki, mogący dynamizować bądź spowalniać proces rozwoju. W literaturze przedmiotu pojawiło się wiele alternatywnych koncepcji pomiaru kapitału ludzkiego. W badaniach ilościowych bardzo często wykorzystywane są różnego rodzaju miary syntetyczne. Tego typu miarę skonstruowano też na potrzeby prezentowanego badania. Głównymi celami badania są: konstrukcja miary kapitału ludzkiego dla regionów NUTS 2 krajów Grupy Wyszehradzkiej, zbadanie, czy występują zależności przestrzenne w rozkładzie kapitału ludzkiego na badanym obszarze, analiza konwergencji regionalnej pod względem poziomu kapitału ludzkiego w latach 2001–2015. Wykorzystano koncepcję krańcowej pionowej konwergencji typu beta, która pozwala na określenie indywidualnego wkładu poszczególnych regionów w ogólny proces konwergencji charakteryzujący wszystkie badane obiekty. Do badania konwergencji zastosowano dynamiczne modele danych panelowych, a do wykrywania zależności przestrzennych — globalną i lokalne statystyki Morana. Zgodnie z oczekiwaniami, nie stwierdzono występowania zależności przestrzennych. Hipoteza o występowaniu konwergencji została natomiast potwierdzona, przy czym zidentyfikowano regiony, które osłabiają tempo zbieżności.

Keywords: human capital, convergence, Visegrad Group, NUTS 2 regions, dynamic panel data models
[kapitał ludzki, konwergencja, Grupa Wyszehradzka, regiony NUTS 2]
JEL: C23, O15, R12

Andrzej Jakubowski

Convergence or Divergence? Multidimensional Analysis of
Regional Development in the New European Union Member States

The main aim of the paper is the multidimensional analysis of regional development in the new EU Member States in the years 2004–2014 on the background of EU regions and characterisation of the differences in their dynamics with the use of a synthetic index. The article presents an attempt to adopt a method of taxonomic measure of socio-economic development for multidimensional comparative analysis of development processes in a dynamic approach and to develop a synthetic measure reflecting the multifaceted nature of development processes and cohesion policy. The developed indicator (Regional Development Index) was used to determine the directions and paces of processes leading to the reduction of disparities in the level of regional development (beta- and sigma-convergence).

Konwergencja, czy dywergencja. Wielowymiarowa analiza rozwoju regionalnego w nowych państwach Unii Europejskiej

Głównym celem artykułu jest wielowymiarowa analiza rozwoju regionalnego w tzw. nowych państwach członkowskich Unii Europejskiej w latach 2004–2014 na tle regionów UE oraz scharakteryzowanie różnic w zakresie jego dynamiki za pomocą autorskiego miernika syntetycznego. W artykule zaprezentowano próbę adaptacji metody taksonomicznego miernika rozwoju społeczno-gospodarczego dla celów wielowymiarowej analizy porównawczej procesów rozwojowych w ujęciu dynamicznym oraz wypracowania wskaźnika syntetycznego ukazującego wielopłaszczyznowy charakter procesów rozwojowych i polityki spójności. Opracowany wskaźnik (Regional Development Index) został wykorzystany do określenia kierunków i tempa procesów prowadzących do zmniejszania dysproporcji w poziomie rozwoju regionalnego w zakresie beta oraz sigma konwergencji.

Keywords: cohesion policy, regional development, convergence, new EU Member States
[polityka spójności, rozwój regionalny, konwergencja, nowe państwa Unii Europejskiej]
JEL: O18, R11

Mieczysław Kowerski, Jarosław Bielak

Self-Selection Models in Determination of Target Dividend Payout Ratio of
Real Estate Domestic Companies Quoted on Warsaw Stock Exchange

Real estate companies listed on the Warsaw Stock Exchange in recent years have changed their policy to pro-dividend and more and more often make decisions to pay increasing dividends. Hence a question arises about the target dividend payout ratio of these companies. In the article the Heckman model was proposed for estimating the target dividend payout ratio. It derives from the self-selection concept, which consists of two equations: probit equation of propensity to pay dividend and Lintner’s partial adjustment equation. The conducted research has shown that Heckman’s self-selection model proved to be a very good tool for analyzing dividend decisions not only because of formal properties ensuring the consistency of the parameters estimator but also because of an accurate description of the decision process, which is of a two-step nature (decision on payment — determining the payout level). This led to the conclusion that more willing to pay dividends for a given year were real estate domestic companies, which paid dividends for the previous year (sticky dividend effect) and were more profitable and that the relation between the market value to book value of assets ratio (Tobin’s q ratio), and the propensity to pay dividends has an inverted U shape. The calculated target dividend payout ratio was 66,7% and the calculated speed of adjustment alpha = 0,626 indicates relatively slow reaching of the target.

Zastosowanie modeli samoselekcji do określenia docelowej stopy wypłaty dywidendy krajowych spółek sektora nieruchomości notowanych na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie

Notowane na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie spółki sektora nieruchomości w ostatnich latach zmieniają swoją politykę na prodywidendową i coraz częściej podejmują decyzje o wypłacie coraz większych dywidend. Stąd też pojawia się pytanie o docelową stopę wypłaty dywidendy tych spółek. W artykule do szacowania docelowej stopy wypłaty dywidendy zaproponowano model Heckmana wywodzący się z koncepcji samowyboru (self-selection), który składa się z dwóch równań: probitowego modelu skłonności do płacenia dywidend i modelu częściowych dopasować Lintnera. Przeprowadzone badania pokazały, że model samowyboru Heckmana okazał się bardzo dobrym narzędziem analizy decyzji dywidendowych nie tylko ze względu na formalne właściwości zapewniające zgodność estymatora parametrów ale także ze względu na trafny opis procesu decyzyjnego, który ma dwustopniowy charakter (podjęcie decyzji o wypłacie — określenie poziomu wypłaty). Pozwoliło to wyciągnąć wnioski, że bardziej skłonne do płacenia dywidend za dany rok były spółki sektora nieruchomości, które wypłaciły dywidendy za poprzedni rok (efekt lepkości dywidend) oraz spółki bardziej rentowne a także o relacji odwróconego U pomiędzy wskaźnikiem wartości rynkowej do wartości księgowej aktywów (współczynnik q Tobina) a skłonnością do płacenia dywidend. Obliczona docelowa stopa wypłaty dywidendy wyniosła 66,72% a szybkość dopasowania 0,626, co wskazuje na stosunkowo wolne dochodzenie do celu.

Keywords: real estate domestic companies, Warsaw Stock Exchange, self-selection model, propensity to pay dividends, target dividend payout ratio
[krajowe spółki sektora nieruchomości, Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie, model samoselekcji, model Heckmana, skłonność do płacenia dywidend, docelowa stopa wypłaty dywidendy]
JEL: C35, C58, G35, R3

Iwona Foryś, Joanna Cymerman

Agricultural Potential of Polish Voivodships in the Context of
Sustainable Development

The paper focuses on the issue of the agricultural potential of Polish voivodships in the context of sustainable development. The overall objective is to measure the potential of individual voivodship markets in 2005 and 2015 and to identify those voivodships where the development potential is the biggest, based on the changes that took place over the decade between 2005 and 2015. The authors examined the agricultural potential of individual voivodships, concentrating not only on the agricultural land resources and quality, but also on the supporting infrastructure and socio-demographic factors in the environment of this property market segment. Detailed analyses covered 7 groups of diagnostic variables: geodesic areas, agricultural land, demographic variables, population incomes, agricultural production, ecology and infrastructure. The data came from the Central Statistical Office of Poland. The authors ranked the voivodships by means of a synthetic measure which took into account the groups of variables that characterized the phenomenon under study.

Wielowymiarowa analiza potencjału rolniczego polskich województw
w kontekście zrównoważonego rozwoju

Artykuł poświęcono problematyce potencjału rolniczego polskich województw w kontekście zrównoważonego rozwoju, za cel główny stawiając ocenę potencjału poszczególnych rynków wojewódzkich w latach 2005 oraz 2015 i wskazanie tych województw, w których potencjał rozwojowy jest najwyższy, uwzględniając zmiany w okresie dziecięciu lat. W artykule badano potencjał rolniczy poszczególnych województw, koncentrując się nie tylko na zasobach ziemi rolniczej i jej jakości oraz infrastrukturze towarzyszącej, ale również na czynnikach społeczno-demograficznych otoczenia tego segmentu rynku — szczegółowym analizom poddano 7 grup zmiennych diagnostycznych: powierzchnie geodezyjne, użytki rolne, zmienne demograficzne, dochody ludności, produkcję rolniczą, ekologię, infrastrukturę. Dane do analiz pozyskano z zasobów GUS. W badaniach wykorzystano metodę porządkowanie województw za pomocą miary syntetycznej, uwzględniającej grupy zmiennych charakteryzujących badane zjawisko.

Keywords: agriculture potential, sustainable development, market analysis, Polish regions
[potencjał rynku nieruchomości, zrównoważony rozwój, analiza rynku]
JEL: R30

Joanna Podgórska

Technical Efficiency of Polish Independent Public Health Care Centres:
Data Envelopment Analysis Approach

In the face of the growing demand for health services, which can be observed in Poland (as well as in many other countries), it is extremely important to make effective allocation decisions in relation to financial resources (at the disposal of health sector decision-makers). The pace of demographic, technological and market changes forces an increase in financial expenditures on health, while at the same time the resources allocated to these objectives are still lacking. The present paper assesses the technical efficiency of 24 independent public health care centers (IPHCCs) in 2010–2014 with the use of the data envelopment analysis method and evaluates changes in the examined efficiency categories using the Malmquist Index. The research has shown that independent public health care institutions in Poland are facing the problem of debt and inefficiency. It has also been established that the level and method of financing health services in Poland contribute to a large extent to the technical inefficiency of IPHCCs, and that the increase in IPHCCs’ revenues leads to an increase in their technical efficiency. The conclusions of this paper provide, on one hand, the basis for in-depth research into the efficiency of public health entities and, on the other, guidance that can be used in the practical management of public health entities and in the shaping of national health care policy.

Ocena efektywności technicznej Samodzielnych Publicznych Zakładów Opieki Zdrowotnej przy wykorzystaniu metody DEA

W obliczu rosnącego popytu na usługi zdrowotne, które obserwujemy w Polsce (podobnie jak w wielu innych krajach), niezwykle istotne jest podejmowanie efektywnych decyzji alokacyjnych w stosunku do środków finansowych będących w dyspozycji decydentów sektora zdrowotnego. Tempo zmian demograficznych, technologicznych i rynkowych wymusza wzrost nakładów finansowych na ochronę zdrowia, jednocześnie środków przeznaczanych na te cele wciąż brakuje. W niniejszym opracowaniu dokonano oceny efektywności technicznej 24 samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej w latach 2010–2014 przy wykorzystaniu metody analizy obwiedni danych oraz dokonano pomiaru zmian badanych kategorii efektywności za pomocą Indeksu Malmquista. W toku przeprowadzonych badań ustalono, że samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej w Polsce borykają się z problemem zadłużenia oraz brakiem efektywności. Ustalono także, że poziom oraz sposób finansowania usług zdrowotnych w Polsce w dużym stopniu przyczynia się do braku efektywności technicznej SPZOZ, oraz że wzrost przychodów SPZOZ prowadzi do wzrostu ich efektywności technicznej. Wnioski wynikające z niniejszego opracowania — z jednej strony stanowią podstawę do pogłębiania badań dotyczących efektywności publicznych podmiotów leczniczych, a z drugiej strony — dostarczają wskazówek, które mogą zostać wykorzystane w praktyce zarządzania publicznymi podmiotami leczniczymi oraz w kształtowaniu polityki zdrowotnej kraju.

Keywords: data envelopment analysis, public health care in Poland, independent public health care centers, efficiency
[analiza obwiedni danych, publiczny sektor ochrony zdrowia w Polsce, samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej, efektywność]
JEL: I11, I18

Elżbieta Inglot-Brzęk, Anna Lewandowska

Small and Medium Enterprise Investment Activity as a Factor of Development in a Tourist Region

Small and Medium Enterprises (SMEs) participate in the process of transformations occurring in their environment, which is manifested in their ongoing readiness to investment activity. The aim of this article was to identify relations between the SME investment and the development of tourist regions on the example of three spa and tourist communities. The analysis presented in this article is the result of CATI (with the tourist enterprises) and IDI (with leaders of tourism entrepreneurship) research. Data analysis was performed using statistical measures. The problems related to nature, sources, barriers and SME investment activity were analyzed.

Działania inwestycyjne małych i średnich przedsiębiorstw jako czynnik rozwoju regionu turystycznego

Małe i średnie przedsiębiorstwa (MSP) stale uczestniczą w procesie zmian dokonujących się w ich otoczeniu, co wymusza na nich gotowość do działań inwestycyjnych. Celem artykułu jest wskazanie związków pomiędzy działalnością inwestycyjną MSP i rozwojem regionu turystycznego na przykładzie trzech gmin uzdrowiskowych. Wyniki prezentowane w artykule są efektem badań CATI (wśród przedsiębiorstw) i IDI (z liderami przedsiębiorczości z sektora turystyki). Analizę danych przeprowadzono za pomocą miar statystycznych. Zbadano zagadnienia związane z rodzajem inwestycji MSP, ich źródłami i barierami.

Keywords: SME, entrepreneurship, investment potential, regional development, tourist region
[MSP, przedsiębiorczość, potencjał inwestycyjny, rozwój regionalny, region turystyczny]
JEL: L26, O12, R11, R58

Piotr Witkowski

Managing Cross-Border Movement of People and Goods in the European Union on the Example of the Road Border Crossing in Lubelskie Voivodship

The external border of the European Union is the subject of integrated management aimed at minimizing the risks associated with the illegal movement of people and goods. A significant section of the EU external border is located in the Lubelskie Voivodship. Its length and size of cross-border movement of people and trading goods and the diversification of border infrastructure is significant. The aim of the article is to discuss issues related to the integrated management of EU external borders and to present and analyse border service systems at road border crossing points, divided into a terminal system (Koroszczyn–Kukuryki ) and a so-called “pipe system” (Dorohusk).

Zarządzanie transgranicznym przemieszczaniem osób i towarów w Unii Europejskiej na przykładzie drogowych przejść granicznych w województwie lubelskim

Zewnętrzna granica Unii Europejskiej jest przedmiotem zintegrowanego zarządzania mającego na celu zminimalizowanie zagrożeń związanych z nielegalnym przemieszczaniem osób i towarów. W województwie lubelskim usytuowany jest istotny odcinek zewnętrznej granicy UE. Wynika to z jego długości i wielkości transgranicznego przepływu osób i towarów oraz zróżnicowania infrastruktury granicznej. Celem artykułu jest omówienie zagadnień związanych z zintegrowanym zarządzaniem granicami zewnętrznymi UE oraz przedstawienie i przeanalizowanie systemów obsługi granicznej w drogowych przejściach granicznych, z podziałem na system terminalowy (Koroszczyn–Kukuryki) oraz system potokowy (Dorohusk).

Keywords: the external border of the European Union, border management, road border crossing
[granica zewnętrzna Unii Europejskiej, zarządzanie granicą, drogowe przejście graniczne]
JEL: F59

Sławomir Pastuszka

Spatial Differentiation of Demographic Processes in Germany and Poland

The aim of this article is to compare demographic processes in German federal states and Polish voivodships. The analysis covers the period between 2004–2015 and takes into account the data published by Eurostat, the Federal Statistical Office and Poland’s Central Statistical Office. The analysis shows that demographic processes in German Länder are more dependent on their level of development and geographic location than in Polish regions. In Germany, the major demographic problems are seen in the less developed eastern Länder, whereas in Poland, unfavorable demographic changes occur in several voivodships of varying levels of development, located in different parts of the country. According to the author, in the case of demographic processes, unlike economic processes, at present there is no justification for clear-cut division of Eastern Poland, akin to Eastern Germany.

Przestrzenne zróżnicowanie procesów demograficznych
w Niemczech i w Polsce

Celem artykułu jest porównanie procesów demograficznych w niemieckich landach i polskich województwach. Analizą objęto okres 2004–2015 i uwzględniono w niej dane publikowane przez Eurostat, Federalny Urząd Statystyczny i Główny Urząd Statystyczny. Analiza wykazała, że przebieg procesów demograficznych w niemieckich landach jest w większym stopniu zależny od ich poziomu rozwoju i usytuowania geograficznego niż w polskich regionach. W Niemczech z największymi problemami demograficznymi borykają słabiej rozwinięte wschodnie landy, natomiast w Polsce niekorzystne zmiany demograficzne zachodzą w kilku województwach o różnym poziomie rozwoju, usytuowanych w różnych częściach kraju.

Keywords: demographic potential, German federal states, Polish voivodships, regional analyses
[potencjał demograficzny, niemieckie kraje związkowe, polskie województwa, analizy regionalne]
JEL: J10, J11, J13, J18