okładka t. 16 nr 2

The research on diversification of socio-economic development within the voivodships are very rare. Herbst and Wójcik investigated the convergence processes in the years 1995-2006 in Polish sub-regions, according to the old division into 44 such units. The regional variation in the level of income per capita increased in the period 1995-2006, which means that there was divergence (in the sense of absolute) regional economies. Conclusions from that research are that the advantage of fast-growing regions came either from better natural resources or from existing infrastructure for their processing, or from agglomeration effects. Differences in the level of income between regions with large cities and other regions deepened especially during the periods of dynamic growth of the Polish economy in 1995-1998 and 2002-2006. At the same time, the spatial effects exerted by large agglomerations on neighboring regions are rather weak. Warsaw is the only metropolitan area whose rapid growth rate seems to have a significant positive impact on neighboring regions during the period considered.

fragment artykułu
EU Cohesion at sub-Regional Level. The Case of the sub-Regions of Warmińsko-Mazurskie Voivodship

 

Spis treści

Barbara Konecka-Szydłowska

Trajectories of the Development of Small Towns in Terms of the Urban Resilience Concept — the Demographic Dimension

streszczenie/abstract »     pełny tekst »

Magdalena Wojarska, Roman Kisiel, Emil Walendzik

Small Towns as Beneficiaries of EU Funds
(the Example of Warmińsko-Mazurskie Voivodship)

streszczenie/abstract »     pełny tekst »

Michał Dolata

Socio-Economic Determinants of the Development of Small Cities
in the Berlin-Brandenburg Metropolitan Region

streszczenie/abstract »     pełny tekst »

Kamil Kotliński

EU Cohesion at sub-Regional Level. The Case of the sub-Regions of Warmińsko-Mazurskie Voivodship

streszczenie/abstract »     pełny tekst »

Alicja K. Zawadzka

Accessibility of Polish and Nordic Cittaslow Towns

streszczenie/abstract »     pełny tekst »

Maria Kola-Bezka

Revitalization Programs in Rural Areas in Kujawsko-Pomorskie Voivodship

streszczenie/abstract »     pełny tekst »

Natalia Świdyńska

The Attractiveness for Investments of Urban Municipalities
in the Warmińsko-Mazurskie Voivodship

streszczenie/abstract »     pełny tekst »

Magdalena Szczepańska

From the Garden-City to the Idea of Sustainable Development:
a Case Study of the Garden Tri-City Near Warsaw

streszczenie/abstract »     pełny tekst »

Waldemar Kozłowski

Ratio Analysis of Infrastructure Investments: a Case Study of
the Municipalities and Communes of the Olsztyn County

streszczenie/abstract »     pełny tekst »

Andrzej Miszczuk

Identification of Conditions of the Spatial Economy in Cross-Border Regions

streszczenie/abstract »     pełny tekst »

Wojciech Janicki

Ordering Illegal Migration Terminology: the Migration Legality Cube

streszczenie/abstract »     pełny tekst »

Andrzej Jakubowski

Asymmetry of Economic Development of Cross-Border Areas in the Context of Perception of Near-Border Location

streszczenie/abstract »     pełny tekst »

Tomasz Komornicki, Karol Kowalczyk

Role of Rail in Passenger Border Traffic between Poland and Ukraine — 
a Dynamic Approach

streszczenie/abstract »     pełny tekst »

Jolanta Jóźwik, Grażyna Gawrońska

Changes in the Level of Socio-Economic Development of Communes
in the Lubelskie Voivodship

streszczenie/abstract »     pełny tekst »

Monika Wesołowska

Polarization of Rural Settlements in the Lubelskie Voivodship
as a Result of Population Changes

streszczenie/abstract »     pełny tekst »

Urszula Bronisz

Local Specialization of Cities of the Lubelskie Voivodship

streszczenie/abstract »     pełny tekst »

Viktoriya Pantyley, Wioletta Kałamucka, Krzysztof Łoboda

Inequalities of the Development of Polish-Ukrainian Transborder Regions

streszczenie/abstract »     pełny tekst »

 

Streszczenia

Barbara Konecka-Szydłowska

Trajectories of the Development of Small Towns in Terms of the Urban Resilience Concept — the Demographic Dimension

The paper aims to determine the trajectories of the development of small towns in terms of the urban resilience concept in a demographic dimension. It makes it possible to answer the question of how towns adapt to contemporary socio-economic processes. The subject of the research is a set of small towns in Wielkopolskie Voivodship. The period of the study involves the years 2003–2016 which enables us to grasp the changeability of development conditions related to transformation, globalization, and integration processes as well as the economic crisis. The research is conducted with the use of indexes of change dynamics with a fixed basis. Analysis provides for a diversified size structure of small towns, their location and administrative functions performed. In 2003–2016 the trajectories of the resilience of Wielkopolskie small towns were diversified. The basic criterion influencing their course is the size structure of a given center and its location, whereas administrative functions are of minor significance. The smallest towns (of a mixed type — i.e., roller-coster with elements of avant-garde type) seem the most resistant to external disturbances, have a higher degree of resilience and thus adapt better to contemporary socio-economic changes in the demographic dimension. An important external disturbance which clearly modifies the values of the selected indexes of resilience and vulnerability dynamics as well as the course of the trajectories of the development of towns with a diversified size structure was an economic crisis strengthened by globalization and integration processes.

Trajektorie rozwoju małych miast w ujęciu koncepcji urban resilience —
wymiar demograficzny

Celem pracy jest określenie trajektorii rozwoju małych miast w ujęciu koncepcji urban resilience w wymiarze demograficznym. Pozwala to odpowiedzieć na pytanie jak miasta adaptują się do współczesnych procesów społeczno-gospodarczych? Przedmiotem badań jest zbiór małych miast województwa wielkopolskiego. Zakres czasowy opracowania obejmuje lata 2003–2016, co umożliwia uchwycenie zmienności uwarunkowań rozwoju związanego z procesami transformacji, globalizacji, integracji i kryzysu gospodarczego. Badanie prężności miast w wymiarze demograficznym prowadzi się za pomocą indeksów dynamiki zmian o stałej podstawie. W analizie uwzględnienia się zróżnicowaną strukturę wielkościową małych miast, ich położenie geograficzne i pełnione funkcje administracyjne. W latach 2003–2016 trajektorie prężności małych miast woj. wielkopolskiego były zróżnicowane. Podstawowym kryterium wpływającym na ich przebieg jest struktura wielkościowa danego ośrodka i jego położenie, mniejsze znaczenie mają pełnione funkcje administracyjne. Wydaje się, że miasta najmniejsze (o typie mieszanym, tj. typ roller-coaster z elementami typu awangardowego) są najbardziej odporne na zakłócenia zewnętrzne, posiadają wyższy poziom prężności i tym samym lepiej adaptują się do współczesnych procesów przemian społeczno-gospodarczych w wymiarze demograficznym. Istotnym zakłóceniem zewnętrznym wyraźnie modyfikującym kształtowanie się wybranych wartości indeksów dynamiki prężności i wrażliwości oraz przebieg trajektorii rozwoju miast o zróżnicowanej strukturze wielkościowej jest kryzys gospodarczy, wzmacniany procesami globalizacji i integracji.

Keywords: urban resilience, demographic dimension, trajectories of development, small towns, Wielkopolskie Voivodship
[prężność-odporność miejska, wymiar demograficzny, trajektorie rozwoju, małe miasta, województwo wielkopolskie]
JEL: J00, J11, R00, R23

Magdalena Wojarska, Roman Kisiel, Emil Walendzik

Small Towns as Beneficiaries of EU Funds
(the Example of Warmińsko-Mazurskie Voivodship)

The objective of this study was to achieve a multidimensional description of the consumption of EU funds by small towns in Warmińsko-Mazurskie voivodship, and to identify the role of this source of funding in the development policy of these localities. The aim was pursued based on secondary data originating from the Local Data Bank of the Central Statistical Office and from the database of the Ministry of Investment and Economic Development (the EU Grants Map), as well as primary data collected during a survey study conducted among representatives of small towns and urban-rural municipalities which contain a small town in their limits (in total 38 units). The percentage of returned and correctly completed questionnaires was 44,74%. The empirical material gathered during the study proves that the budgets of municipalities in Warmińsko-Mazurskie Voivodship in 2006–2016 received PLN 3 244,24 million in the form of grants from the EU and other foreign support programmes, and the share of this sum absorbed by small towns and urban-rural municipalities was 25,91% (PLN 840,44 million), most of which was allocated to urban-rural municipalities (86,61%). Results of the U Mann-Whitney test showed that the distribution of the funds acquired by small towns and urban-rural municipalities with small towns in their limits, calculated per capita, in Warmińsko-Mazurskie Voivodship differed significantly from the sums of money invested by other administrative units of this type in Poland. The research also indicates that the EU funds played an important role in the development policy of small towns, and an opportunity to apply for EU grants had a strong influence on their investment plans.

Małe miasta jako beneficjenci funduszy UE
(na przykładzie województwa warmińsko-mazurskiego)

Celem artykułu była wielowymiarowa charakterystyka wykorzystania przez małe miasta woj. warmińsko-mazurskiego funduszy pochodzących z budżetu UE oraz określenie znaczenia tego źródła finansowania w polityce rozwoju tych jednostek. Realizacja przyjętego celu oparta została na danych wtórnych pochodzących z Banku Danych Lokalnych GUS oraz bazy Ministerstwa Infrastruktury i Rozwoju (Mapa Dotacji ), a także pierwotnych zgromadzonych w trakcie badań ankietowych przeprowadzonych wśród przedstawicieli małych miast oraz gmin miejsko-wiejskich, na obszarze których znajdowało się małe miasto (łącznie 38 jednostek). Współczynnik zwrotu prawidłowo wypełnionych kwestionariuszy osiągnął poziom 44,74%. Ze zgromadzonego materiału empirycznego wynika, że w latach 2006-2016 do budżetów gmin woj. warmińsko-mazurskiego z tytułu przyznania wsparcia z UE i innych programów zagranicznych wpłynęła kwota 3 244,24 mln zł, a część przypadająca na małe miasta i gminy miejsko-wiejskie skupiające małe miasto wyniosła 25,91% (840,44 mln) i w większości trafiła do gmin miejsko-wiejskich (86,61%). Wyniki testów U Manna-Whitneya i Kruskala-Wallisa wykazały, że rozkład kwot pozyskanych przez małe miasta i gminy miejsko-wiejskie z małym miastem z woj. warmińsko-mazurskiego w przeliczeniu na mieszkańca różnił się istotnie od kwot zainwestowanych przez pozostałe jednostki tego typu w Polsce. Z przeprowadzonych badań wynika także, że fundusze UE odgrywały istotną rolę w polityce rozwoju małych miast, a możliwość aplikowania o te środki miała duży wpływ na kształt ich planów inwestycyjnych.

Keywords: small town, EU funds, statistical nonparametric tests, Warmińsko-Mazurskie Voivodship
[małe miasto, fundusze UE, statystyczne testy nieparametryczne, województwo warmińsko-mazurskie]
JEL: H79, R19, R58

Michał Dolata

Socio-Economic Determinants of the Development of Small Cities
in the Berlin-Brandenburg Metropolitan Region

The identification of socio-economic determinants of the development of small urban centers functioning in the conditions of transformation and metropolization of space constitutes a significant research problem in the area of urban geography. In this study, the problem is discussed in the context of East Germany. The aim of the article is to characterize the most important contemporary determinants and factors influencing the development of small cities in the Berlin-Brandenburg Metropolitan Region. This characterization is based on analyses involving over 100 cities and refers to the spatial and population development of individual urban centers in the years 1990–2015. The research also used statistical material and spatial data sets published by official German national and regional institutions. In the course of the analyses, it was established that the conditions determining the development of small urban communes within the research area are very complex. This results from the overlapping of transformation determinants and factors universal for the whole area and the determinants resulting from the metropolization processes, whose nature and impact diversify in space.

Społeczno-gospodarcze determinanty rozwoju małych miast
w Regionie Metropolitalnym Berlin–Brandenburgia

Identyfikacja społeczno-gospodarczych determinant rozwoju małych ośrodków miejskich, funkcjonujących w warunkach transformacji i metropolizacji przestrzeni, stanowi ważny problem badawczy na gruncie geografii miast. W niniejszym opracowaniu problem ten podejmuje się w kontekście Niemiec Wschodnich. Celem artykułu jest charakterystyka najważniejszych współczesnych uwarunkowań i czynników mających wpływ na rozwój małych miast w Regionie Metropolitalnym Berlin-Brandenburgia. Charakterystyka ta opiera się na analizach obejmujących 116 miast i odnosi się do rozwoju przestrzennego i ludnościowego poszczególnych ośrodków w latach 1990–2015. W badaniach wykorzystano materiał statystyczny oraz zbiory danych przestrzennych publikowane przez oficjalne niemieckie instytucje ogólnopaństwowe i regionalne. W toku przeprowadzonych analiz stwierdzono dużą złożoność warunków determinujących rozwój małych gmin miejskich na obszarze badań. Wynika ona z nakładania się uniwersalnych dla całego obszaru uwarunkowań i czynników transformacyjnych na determinanty wynikające z procesów metropolizacji, których charakter i siła oddziaływania różnicują się w przestrzeni.

Keywords: small cities, socio-economic development, metropolitan region, transformation, East Germany, Brandenburg, Berlin
[małe miasta, rozwój społeczno-gospodarczy, region metropolitalny, transformacja, Niemcy Wschodnie, Brandenburgia, Berlin]
JEL: R11, R58

Kamil Kotliński

EU Cohesion at sub-Regional Level. The Case of the sub-Regions of Warmińsko-Mazurskie Voivodship

Warmińsko-Mazurskie Voivodship is one of the poorest EU regions. The region is internally diverse at the sub-regional level. The aim of the study is to assess the effectiveness of cohesion policy in the sub-regions (NUTS 3 ) of the Warmińsko-Mazurskie Voivodship: Ełcki, Elbląski, and Olsztyński. The basis of assessment that was adopted was the change of position relative to all EU-sub-regions. Changes of economy structure are studied using the changes of the shares of sectors — NACE Rev. 2 in creating the Gross Value Added. The source of data is Eurostat. The results are ambiguous. Although some indicators (employment and GDP per capita) have improved, sigma convergence does not occur and the positions of those sub-regions do not show any significant changes, only Olsztyński sub-region noted small improvement in the ranking. Very small progress in the ranking means that the pace of catching up is too slow. Despite this, effects of membership in the European Union for employment and growth is positively assessed.

Spójność Unii Europejskiej na poziomie podregionów:
przypadek podregionów województwa warmińsko-mazurskiego

Województwo warmińsko-mazurskie jest jednym z najbiedniejszych regionów UE. Region jest też wewnętrznie zróżnicowany na poziomie podregionów. Celem badań jest ocena skuteczności polityki spójności w podregionach (NUTS 3) województwa warmińsko-mazurskiego: ełckim, elbląskim i olsztyńskim. Podstawą oceny była zmiana pozycji w rankingu względem wszystkich sub-regionów UE. Zróżnicowanie i zmiany struktury gospodarki są badane przy użyciu zmian udziałów sektorów gospodarki (według nomenklatury NACE Rev. 2) w tworzeniu wartości dodanej brutto. Źródłem danych jest Eurostat. Wyniki badań są niejednoznaczne. Chociaż niektóre wskaźniki (zatrudnienie i PKB na mieszkańca) uległy poprawie, nie występuje konwergencja sigma, a pozycje tych podregionów nie wykazują istotnych zmian, tylko podregion olsztyński odnotowuje niewielką poprawę w rankingu. Bardzo mały awans w rankingu oznacza, że tempo doganiania UE jest zbyt wolne. Mimo to, osiągnięte rezultaty pozwalają na pozytywną ocenę wpływu członkostwa w Unii Europejskiej na zatrudnienie i wzrost gospodarczy.

Keywords: convergence, sub-regions at NUTS 3 level, cohesion policy
[konwergencja, podregiony NUTS 3, polityka spójności]
JEL: F15, R1

Alicja K. Zawadzka

Accessibility of Polish and Nordic Cittaslow Towns

The main objective of this article is to indicate transport accessibility (according to two criteria: fly&60 and 6×60×60) and information accessibility (on the Internet) of all Polish (28 ) and all Nordic (9 ) towns — members of the International Network of Cities Where Living is Good. The research was conducted using non-reactive methods: content analysis and desk research. The analysis has shown that the fly&60 criterion is met by eight Cittaslow towns (seven Polish and one Nordic), and the 6×60×60 criterion — by five towns (four Polish and one Nordic), which confirms the thesis on the peripheral nature of Cittaslow cities, which in fact may be perceived as an attracting factor. Their location, away from frequently used routes, may attract (some of them already do so) tourists seeking alternative forms of leisure, following a growing global trend of sustainable tourism. The level of accessibility to online information on the Cittaslow towns is varied, but rather low.

Dostępność polskich i nordyckich miast Cittaslow

Celem artykułu jest wskazanie dostępności transportowej (według dwóch kryteriów: fly&60 i 6×60×60) oraz dostępności informacyjnej (internetowej) wszystkich polskich (28) i wszystkich nordyckich (9) miast zrzeszonych w Międzynarodową Sieć Miast Dobrego Życia. Badania zostały przeprowadzone metodą badań niereaktywnych: analizy treści, desk research. Z przeprowadzonych analiz wynika, że kryterium fly&60 spełnia osiem miast Cittaslow (siedem polskich i jedno nordyckie), a kryterium 6×60×60 — pięć miast (cztery polskie i jedno nordyckie), co potwierdza tezę o peryferyjnym charakterze miast Cittaslow, mogącym być atraktorem, ze względu na to, że ich położenie z dala od uczęszczanych tras może powodować, że te małe miasta staną się (niektóre z nich już są) celem turystów szukających alternatywnych form wypoczynku wpisując się w rozwijający się światowy trend zrównoważonej turystyki. Dostępność informacji na temat miast Cittaslow w Internecie jest zróżnicowana, ale co do zasady mała.

Keywords: small towns, Cittaslow, accessibility of small towns, peripherality
[małe miasta, Cittaslow, dostępność małych miast, peryferyjność]
JEL: R40, R41, R50

Maria Kola-Bezka

Revitalization Programs in Rural Areas in Kujawsko-Pomorskie Voivodship

The aim of the article is to evaluate revitalization programs of rural communes in Kujawsko-Pomorskie Voivodship and to formulate critical remarks with respect to the revitalization programming rules currently in force. The method of analyzing source documents (i.e., revitalization programs, was used to achieve this objective). The subject of the analyzes were: revitalization models, ways of designating degraded areas and areas of revitalization as well as financial instruments and forms and methods of social participation provided for in the revitalization process. The results of the study indicate that the principles of revitalization programming, which may be effective in cities, do not always correspond to the conditions prevailing in rural areas, which is mainly due to the fact that these areas are usually mostly affected by a crisis caused by widespread occurrence of structural problems.

Programy rewitalizacji obszarów wiejskich województwa kujawsko-pomorskiego

Celem artykułu jest dokonanie oceny programów rewitalizacji gmin wiejskich w województwie kujawsko--pomorskim oraz sformułowanie krytycznych wniosków w odniesieniu do obowiązujących obecnie zasad programowania rewitalizacji. Do realizacji tego celu posłużyła metoda analizy dokumentów źródłowych, tj. programów rewitalizacji. Przedmiotem analiz były: modele rewitalizacji, sposoby wyznaczania obszarów zdegradowanych i obszarów rewitalizacji, instrumenty finansowe rewitalizacji oraz formy i metody partycypacji społecznej przewidziane w procesie rewitalizacji. Wyniki badania wskazują, że zasady programowania rewitalizacji, które być może sprawdzają się w miastach, nie zawsze odpowiadają uwarunkowaniom panującym na obszarach wiejskich, co wynika głównie z tego, że obszary te w przeważającej części pogrążone są w sytuacji kryzysowej spowodowanej powszechnym występowaniem na ich terenie problemów o charakterze strukturalnym.

Keywords: revitalization, revitalization program, Kujawsko-Pomorskie Voivodship, communes, rural areas
[rewitalizacja, program rewitalizacji, województwo kujawsko-pomorskie, gminy]
JEL: H76, R58, R59

Natalia Świdyńska

The Attractiveness for Investments of Urban Municipalities
in the Warmińsko-Mazurskie Voivodship

This study has been carried out in order to identify determinants of potential investment attractiveness of urban municipalities. To this end, urban municipalities in the Warmińsko-Mazurskie Voivodship in Poland were submitted to analysis. The data, as of 2015, were obtained from the Bank of Local Data maintained by the Polish Central Statistical Office (GUS ). For each of the five microclimates which are expected to shape the level of potential investment attractiveness, a synthetic index that manifests a degree of the development of a given microclimate was calculated. The calculations relied on Hellwig’s development pattern method. A stepwise regression method was applied to identify the microclimates that most strongly influence potential investment attractiveness. The application of the above methods led to the construction of an equation which expresses the potential investment attractiveness of urban municipalities. The equation implicated that the level of potential investment attractiveness of an urban municipality depended significantly on the market of human resources, technical infrastructure, administration and market microclimates. The subsequent step was to determine the prospective development of the market microclimate. To achieve this purpose, a logistic function was applied. The results suggest that the level of development of market microclimate in most analyzed urban municipalities will be declining over the following six years.

Atrakcyjność inwestycyjna gmin miejskich województwa warmińsko-mazurskiego

Celem badań było określenie czynników determinujących potencjalną atrakcyjność inwestycyjną gmin miejskich województwa warmińsko-mazurskiego. Dane pochodzą z Banku Danych Lokalnych Głównego Urzędu Statystycznego i dotyczą roku 2015. Dla każdego z pięciu analizowanych mikroklimatów determinujących poziom potencjalnej atrakcyjności inwestycyjnej obliczono wskaźnik syntetyczny obrazujący poziom rozwoju. Obliczeń dokonano w oparciu o metodę wzorca rozwoju Hellwiga. W celu określenia, który mikroklimat w najwyższym stopniu determinuje poziom potencjalnej atrakcyjności inwestycyjnej gmin miejskich zastosowano metodę regresji krokowej, w wyniku której zbudowano równanie potencjalnej atrakcyjności inwestycyjnej gmin miejskich. Z uzyskanego równania wynika, że na poziom potencjalnej atrakcyjności inwestycyjnej gmin miejskich istotny wpływ miały mikroklimaty rynku, infrastruktury technicznej, zasobów pracy oraz administracji. Określono też perspektywy rozwoju mikroklimatu rynku. W tym celu zastosowano funkcję logistyczną. Uzyskane wyniki wskazują, iż w większości gmin miejskich w przeciągu najbliższych lat spadać będzie poziom rozwoju tego mikroklimatu.

Keywords: investment attractiveness, urban municipalities, Hellwig’s development pattern method
[atrakcyjność inwestycyjna, gminy miejskie, metoda wzorca rozwoju Hellwiga]
JEL: O18, O43, R58

Magdalena Szczepańska

From the Garden-City to the Idea of Sustainable Development:
a Case Study of the Garden Tri-City Near Warsaw

The conception of a garden-city assumes creation of an organized unit in functional and spatial terms ensuring harmonious relations among economic growth, protection of the natural environment and catering to different kinds of social needs. Thus, this former city model is deeply rooted in the contemporary idea of sustainable development. The article aims to describe a research procedure that would allow a determination of the degree of implementation of the garden-city concept in relation to contemporary cities. Moreover, the paper presents a comparative analysis of selected garden-cities in the context of the sustainable development idea. Historical, social, environmental and economic factors were analyzed as well as the functional-spatial structure and strategic documents of the cities. The entities investigated were shown to be the Polish interpretation of the garden-city idea and local rules include requirements concerning the principles of sustainable development.

Od miasta-ogrodu do idei zrównoważonego rozwoju.
Studium Trójmiasta Ogrodów w pobliżu Warszawy

Koncepcja miasta-ogrodu zakładała tworzenie uporządkowanej jednostki pod względem funkcjonalno-przestrzennym, zapewniającej harmonijne relacje pomiędzy wzrostem gospodarczym, ochroną środowiska przyrodniczego oraz zaspokojeniem różnego typu potrzeb społecznych. Tym samym ten dawny model miasta silnie wpisuje się we współczesną idę rozwoju zrównoważonego. Celem artykułu jest opracowanie procedury badawczej pozwalającej na określenie stopnia realizacji założeń koncepcji miasta-ogrodu w odniesieniu do współczesnych miast. Ponadto, w pracy dokonano analizy porównawczej wybranych miast-ogrodów w kontekście idei zrównoważonego rozwoju. Analizie poddano uwarunkowania historyczne, społeczne, przyrodnicze i gospodarcze, a także strukturę funkcjonalno-przestrzenną i dokumenty strategiczne miast. Wykazano, że badane jednostki są polską interpretacją idei miasta-ogrodu, a miejscowe przepisy uwzględniają wymagania zasady zrównoważonego rozwoju.

Keywords: garden-city, spatial planning, sustainable development, spatial order, city model
[miasto-ogród, planowanie przestrzenne, rozwój zrównoważony, ład przestrzenny, model miasta]
JEL: A13, N90, O13, O21, Q01, R00

Waldemar Kozłowski

Ratio Analysis of Infrastructure Investments: a Case Study of
the Municipalities and Communes of the Olsztyn County

A fundamental aspect of infrastructure investments made by local authorities is the evaluation of their effectiveness. Considering their public character, infrastructural investments require more methodological sophistication to allow an assessment of a number of areas which have been ignored in previous analyses. This paper introduces a model for evaluating infrastructural investments based on select socio-economic ratios. The results of the research can be used by local authorities during investment planning and evaluation.

Ocena wskaźnikowa inwestycji infrastrukturalnych na przykładzie gmin powiatu olsztyńskiego

Podstawową kwestią realizowanych przez samorządy inwestycji infrastrukturalnych jest ich ocena pod kątem uzyskanych efektów. Z uwagi na publiczny charakter inwestycje infrastrukturalne wymagają bardziej złożonych metodycznie metod umożliwiających pomiar szeregu obszarów, które to tej pory były przy ocenie pomijane. W artykule przedstawiono model oceny inwestycji infrastrukturalnych oparty na wybranych wskaźnikach ekonomiczno-społecznych. Wyniki badań mogą być wykorzystane przez samorządy terytorialne przy planowaniu inwestycji infrastrukturalnych jak i ich ocenie.

Keywords: infrastructure investments, ratio analysis, municipality
[inwestycje infrastrukturalne, analiza wskaźnikowa, gmina]
JEL: O18, P43, R53, R58

Andrzej Miszczuk

Identification of Conditions of the Spatial Economy in Cross-Border Regions

The objective of the article is the analysis of conditions of conducting coherent spatial management specific to cross-border regions. The most important are geopolitical conditions, determining the character and functions of the national border. Socio-economic and spatial processes occurring in the conditions of both closed and open borders are also of importance. The institutional-legal distance occurring between entities located on both sides of the border may prove to be a serious hindrance in the conducting of coherent spatial policy in cross-border regions.

Identyfikacja uwarunkowań gospodarki przestrzennej w regionie transgranicznym

Celem artykułu jest analiza specyficznych dla regionów transgranicznych uwarunkowań prowadzenia spójnej gospodarki przestrzennej. Najważniejszymi z nich są uwarunkowania geopolityczne, które decydują o charakterze i funkcjach granicy państwowej. Nie bez znaczenia są także procesy społeczno-ekonomiczne i przestrzenne zachodzące w warunkach zarówno granicy zamkniętej jak i otwartej. Bardzo dużym utrudnieniem w prowadzeniu spójnej polityki przestrzennej w regionach transgranicznych może okazać się dystans instytucjonalno-prawny, występujący pomiędzy podmiotami tej polityki, położonymi po obu stronach granicy.

Keywords: spatial economy, cross-border region, geopolitical conditions, legal-institutional conditions, socio-economic conditions
[gospodarka przestrzenna, region transgraniczny, uwarunkowania geopolityczne, uwarunkowania prawno-instytucjonalne, uwarunkowania społeczno-ekonomiczne]
JEL: R58

Wojciech Janicki

Ordering Illegal Migration Terminology: the Migration Legality Cube

In the subject literature, the terms “illegal migration” and “illegal migrant” encompass many categories of processes, people, and phenomena that have little to do with migration as a movement of people in space. This includes, most prominently, unauthorized employment and unauthorized residence in the receiving country. Both of these circumstances may be related to prior illegal migration, but do not necessarily have to be. The physical process of migration may have taken place entirely in accordance with the law. This is the starting point for the reconsideration of the standard migration terminology, as proposed in this paper. As three basic dimensions of illegality associated to date with migration analysis may focus on one person in as many as eight different combinations, this would require us to describe a single person using three different terms, which would quickly turn out to be inefficient. For practical reasons, the most convenient term is illegal migrant. Given its vague nature, however, the paper proposes to supplement this using the classification presented in the Migration Legality Cube encompassing eight types, depending on which group of migrants is in focus. This will make it easier for analysts and laymen alike to find their way in the ocean of uncertainty in which current debates on migration drift — and often founder.

Próba uporządkowania terminologii dotyczącej nielegalnych migracji:
kostka legalności migracji

W literaturze przedmiotu terminy nielegalna migracja oraz nielegalny migrant są używane w kontekście wielu kategorii procesów, osób i zjawisk, które w niewielkim tylko stopniu są powiązane z migracją rozumianą jako proces przemieszczania się ludzi w przestrzeni. W szczególności dotyczy to nielegalnej pracy oraz nielegalnego pobytu w państwie imigracji. Obie te sytuacje mogą być związane z występującą wcześniej nielegalną migracją — ale nie muszą, gdyż sama migracja mogła odbyć się w pełnej zgodności z prawem. To spostrzeżenie jest punktem wyjścia do rozważań na temat adekwatności terminologii związanej z migracjami do procesów, które opisuje. Ponieważ trzy podstawowe wymiary nielegalności związane z analizą migracji mogą w przypadku jednej osoby występować aż w ośmiu różnych kombinacjach, to tę osobę należałoby definiować z wykorzystaniem aż trzech określeń, co z powodów praktycznych jest trudno wykonalne. Terminem najwygodniejszym jest nielegalny migrant. Jego niejednoznaczność wymaga jednak uzupełnienia. Niniejsza praca proponuje uzupełnienie tego terminu z wykorzystaniem klasyfikacji zaprezentowanej w Kostce Legalności Migracji, pozwalającej wyróżnić osiem typów migracji, zależnie od okoliczności. Wykorzystanie Kostki ułatwiłoby czytelnikom zorientowanie się, o jakich osobach jest mowa w danym tekście i w jakim stopniu rzeczywiście chodzi o proces niezgodnej z prawem migracji, a w jakim o inne zjawiska i zdarzenia.

Keywords: migration, legality, classification, migration legality cube
[migracje, legalność, klasyfikacja, kostka legalności migracji]
JEL: F2, K37

Andrzej Jakubowski

Asymmetry of Economic Development of Cross-Border Areas in the Context of Perception of Near-Border Location

The objective of the study is the investigation of the dependency between the asymmetry of economic development of cross-border regions in the European Union and the perception of near-border location as an “opportunity” or “obstacle.” For this purpose, an index of relative asymmetry of economic development was developed (DI) based on the GDP per capita in Purchasing Power Standards (PPS). The variability in the scope of perception of cross-border location as an “opportunity” or “obstacle” by the population of near-border areas was determined based on results of the Flash Eurobarometer 422. The basic statistical method applied in the study was the Spearman’s rank correlation coefficient. The obtained results provide a basis to state that the level of disproportions in the economic development of near-border regions (asymmetry of economic development) is linked to the perception of near-border location.

Asymetria rozwoju gospodarczego obszarów transgranicznych a percepcja przygranicznego położenia

Celem opracowania jest zbadanie związku pomiędzy asymetrią rozwoju gospodarczego regionów transgranicznych na obszarze Unii Europejskiej a postrzeganiem przygranicznego położenia jako „szansy” lub „bariery”. W tym celu opracowano wskaźnik względnej asymetrii rozwoju gospodarczego (DI) bazujący na wartości PKB per capita według parytetu siły nabywczej. Zróżnicowanie w zakresie percepcji przygranicznego położenia jako „szansy” lub „bariery” przez ludność obszarów przygranicznych określono na podstawie wyników Flash Eurobarometer 422. Podstawową metodą statystyczną wykorzystaną w badaniu była analiza współczynnika korelacji rang Spearmana. Uzyskane wyniki pozwalają na stwierdzenie, że poziom dysproporcji w rozwoju gospodarczym obszarów przygranicznych (asymetria rozwoju gospodarczego) ma związek z percepcją przygranicznego położenia.

Keywords: asymmetry, borderlands, regional development
[asymetria, obszary transgraniczne, obszary przygraniczne, rozwój regionalny]
JEL: R11

Tomasz Komornicki, Karol Kowalczyk

Role of Rail in Passenger Border Traffic between Poland and Ukraine — 
a Dynamic Approach

Changes in the functions of Polish borders at the turn of the 20th and 21st century resulted in a reorientation of transport connections with countries of the former Soviet Union. One of the consequences of the phenomenon are considerable transformations in the scope of degree of use of rail transport in cross-border passenger traffic. The objective of the article is the dynamic assessment of the importance of railways in passenger traffic between Poland and Ukraine in the years 1990–2016 (including limited data for 2018), with consideration of the infrastructural and organizational factors. The analyses employed data on traffic of persons and vehicles on railway and road border crossings. They provided the basis for the determination of changes in the position of rail towards other modes of cross-border transport. The second source is Network Train Timetable (in Polish: Sieciowy Rozkład Jazdy Pociągów), used for the preparation of maps of connections functioning in selected time intervals. The analyzed period was characterized by a continuous decrease in the importance of rail in bilateral passenger traffic. It proved completely inflexible towards systemic and geopolitical transformations and intermodal competition of bus transport, and from 2013 also air transport. The spatial layout of rail connections suggested initial de-concentration involving several border crossings, and then concentration on two main lines. The vast general increase in traffic that occurred in recent years in the Ukrainian direction constitutes a chance for increasing the role of rail transport in a situation of overload of road border crossings.

Znaczenie kolei w ruchu granicznym osób między Polską a Ukrainą —
ujęcie dynamiczne

W wyniku zmian funkcji granic Polski na przełomie XX i XXI w., nastąpiła reorientacja powiązań transportowych z państwami byłego ZSRR. Jedną z konsekwencji tego zjawiska są znaczące przekształcenia w zakresie stopnia obsługi transgranicznych przewozów pasażerskich przez transport kolejowy. Celem artykułu jest dynamiczna ocena znaczenia kolei w ruchu osobowym między Polską i Ukrainą, w latach 1990–2018, z uwzględnieniem czynnika infrastrukturalnego i organizacyjnego. W analizach wykorzystane zostały dane o ruchu osób i pojazdów na kolejowych i drogowych przejściach granicznych. Określono na tej podstawie m.in. zmiany pozycji kolei względem innych gałęzi obsługujących przewozy transgraniczne. Drugie źródło stanowią Sieciowe Rozkłady Jazdy Pociągów, które posłużyły do opracowania map sieci połączeń funkcjonujących w wybranych przekrojach czasowych. Badany okres charakteryzował się stałym spadkiem znaczenia kolei w dwustronnym ruchu osobowym. Okazała się ona całkowicie nieelastyczna względem przemian systemowych, geopolitycznych oraz konkurencji międzygałęziowej ze strony transportu autobusowego, a od 2013 r. także lotniczego. Układ przestrzenny połączeń kolejowych wskazywał na początkową dekoncentrację w ramach kilku przejść granicznych, a następnie ponowną koncentrację na dwóch liniach magistralnych. Ogromny przyrost ruchu ogółem, jaki nastąpił w ostatnich latach na kierunku ukraińskim, w sytuacji przeciążenia drogowych punktów granicznych, stanowi szansę na zwiększenie roli transportu kolejowego.

Keywords: rail transport, passenger border traffic, intermodal competition, border infrastructure
[transport kolejowy, ruch graniczny osób, konkurencja międzygałęziowa, infrastruktura graniczna]
JEL: R4, R41, R42

Jolanta Jóźwik, Grażyna Gawrońska

Changes in the Level of Socio-Economic Development of Communes
in the Lubelskie Voivodship

The paper presents an attempt of determination of changes in the level of socio-economic development of communes in the Lubelskie Voivodship. The variability of socio-economic development for 2005 and 2015 was determined based on the measure of development proposed by Hellwig. The research covered 193 communes, including 166 rural communes and 27 urban-rural communes. The source material was data for the local level (i.e., communes) obtained from the Local Data Bank of the Central Statistical Office. The research showed that the Lubelskie Voivodship is characterized by relatively high internal socio-economic variability. High level of development was usually obtained for urban-rural communes and communes neighboring on urban communes. The lowest level was determined for communes characterized by peripheral location. The large majority of communes represented a moderate level of socio-economic development. An increase in the general level of socio-economic development was observed in 2015 in comparison to 2005 in the majority of communes of the Lubelskie Voivodship.

Zmiany poziomu rozwoju społeczno-gospodarczego gmin województwa lubelskiego

W pracy podjęto próbę określenia zmian poziomu rozwoju społeczno-gospodarczego gmin województwa lubelskiego. Zróżnicowanie poziomu rozwoju społeczno-gospodarczego dla 2005 i 2015 roku wyznaczono w oparciu o miernik rozwoju Hellwiga. Badaniami objęto 193 gminy, z czego 166 to gminy wiejskie, a pozostałe 27 to gminy miejsko-wiejskie. Materiał źródłowy stanowiły dane dla poziomu lokalnego (tj. gmin) pozyskane z Banku Danych Lokalnych Głównego Urzędu Statystycznego. Z przeprowadzonych badań wynika, że województwo lubelskie charakteryzuje się dość dużym zróżnicowaniem wewnętrznym pod względem społeczno-gospodarczym. Wysoki poziom rozwoju uzyskiwały najczęściej gminy miejsko-wiejskie oraz sąsiadujące z gminami miejskimi. Najmniejszy natomiast przyjmowały gminy charakteryzujące się peryferyjnym położeniem. Zdecydowana większość gmin reprezentowała średni poziom rozwoju społeczno-gospodarczego. W 2015 roku w stosunku do roku 2005 w większości gmin województwa lubelskiego odnotowano wzrost ogólnego poziomu rozwoju społeczno-gospodarczego.

Keywords: level of socio-economic development, the Hellwig development pattern method, Lubelskie Voivodship, rural and urban-rural communes
[poziom rozwoju społeczno-gospodarczego, miara rozwoju Hellwiga, województwo lubelskie, gminy wiejskie, gminy miejsko-wiejskie]
JEL: O18, R10

Monika Wesołowska

Polarization of Rural Settlements in the Lubelskie Voivodship as a Result of Population Changes

Rural settlements, as a basic element of space, are dynamic structures subject to changes due to various factors determining the conditions of their development and functional transformations. Certain directions of changes occurring in rural areas are characteristic of each historical period. They are particularly evident in demographic and socio-cultural processes, in rural economies, and living conditions of residents. This article analyses population changes in rural areas of the Lubelskie Voivodship in the years 1950–2011. Strong polarization of settlements was observed. Considering the current trends, the author constructed two forecasts (short- and long-term) of transformations in the structure of rural settlements.

Polaryzacja osiedli wiejskich województwa lubelskiego jako efekt zmian zaludnienia

Osiedla wiejskie, podstawowy element przestrzeni, są strukturami dynamicznymi, podlegającymi zmianom pod wpływem różnych czynników kształtujących warunki ich rozwoju i przekształceń funkcjonalnych. Dla każdego okresu historycznego charakterystyczne są pewne kierunki zachodzących na wsi zmian widoczne przede wszystkim w procesach demograficznych, społeczno-kulturowych, w wiejskiej ekonomii i w warunkach życia mieszkańców. W niniejszym artykule przeanalizowano zmiany ludnościowe wsi województwa lubelskiego w latach 1950–2011. Zauważono silną polaryzację osadnictwa. Uwzględniając aktualne trendy skonstruowano dwie prognozy (krótko- i długoterminową) przemian w strukturze osiedli wiejskich.

Keywords: Lubelskie Voivodship, population forecast, changes in the rural settlement network
[województwo lubelskie, prognoza zaludnienia, zmiany wiejskiej sieci osadniczej]
JEL: J11, R15

Urszula Bronisz

Local Specialization of Cities of the Lubelskie Voivodship

The article presents an attempt to determine the economic specialization of cities of the Lubelskie Voivodship. High level market specialization can result from the dominant function of a city related to the socio-economic activities of the citizenship. The study employs Florence’s location quotient, also known as the local specialization index. The analysis was carried out on the basis of Statistics Poland data. The main source of information was the REGON register database (National Official Register of National Economy Entities). The survey proved that the vast majority of cities located in the Lubelskie Voivodship have been characterized by a relatively low level of local specialization. This may indicate that the economic structure of the survey units is quite diverse. In the case of smaller centers, lack of the dominant function can result from a problem with proper identification factors constituting the economic base of a given city, and therefore suggest small chances for development.

Specjalizacja lokalna miast województwa lubelskiego

W artykule podjęto próbę określenia rodzaju i natężenia specjalizacji gospodarczej miast województwa lubelskiego. Specjalizacja miasta wynika z jego funkcji dominującej związanej z aktywnością gospodarczą. W badaniu wykorzystano iloraz lokalnej specjalizacji Florence`a. Podstawowe źródło danych stanowiły zasoby statystyki publicznej w zakresie liczby podmiotów gospodarczych zarejestrowanych w rejestrze REGON według sekcji PKD. Wyniki przeprowadzonej analizy wskazują, iż zdecydowana większość miast województwa lubelskiego wykazuje relatywnie słabą specjalizację lokalną, co może świadczyć o zróżnicowanej strukturze gospodarczej badanych jednostek. W przypadku mniejszych ośrodków brak funkcji dominującej może wynikać z problemu identyfikacji czynników stanowiących bazę ekonomiczną danego miasta i tym samym wskazywać na niewielkie szanse rozwojowe.

Keywords: local specialization, economic development of cities, Florence’s location quotient, Lubelskie Voivodship
[specjalizacja lokalna, rozwój gospodarczy miast, iloraz lokalizacji Florence’a, województwo lubelskie]
JEL: P25, R11

Viktoriya Pantyley, Wioletta Kałamucka, Krzysztof Łoboda

Inequalities of the Development of Polish-Ukrainian Transborder Regions

The purpose of the article is the estimation of the level of development of Polish-Ukrainian transborder regions, provision of an outline of problems and perspectives of their development, and of possible ways of solving such problems. The hypothesis states that the border line, on both the Ukrainian and Polish sides, is a powerful negative factor in the development of border regions. It is particularly visible on the Ukrainian side of the border. In order to delimitate the research area, the criterion of its location on counties (administration areas are named: in Poland — “poviat,” in Ukraine — “raion”) frame was applied. Therefore, for the transborder region, we consider administrative units located directly near the border: 9 counties of the Lubelskie and Podkarpackie voivodships for the Polish side, and 10 counties of 3 transborder regions in Ukraine (Lviv, Volyn, and Zakarpattia). For complex analysis of its development, we selected 9 diagnostic variables of sociodemographic, environmental, and economic development. In order to evaluate the level of development of transborder region, the synthetic index of its development was elaborated (Perkal index). The analysis of the spatial distribution of selected variables showed similarities in the development of Polish-Ukrainian transborder regions by environmental aspect, but significant differences in economic and sociodemographic depictions. In the context of the Perkal index, 4 classes of development of administrative units were elaborated. The worst situation regarding development was observed in the Volodymyr Volynskyi County with a level of development of -0,58. The best situation was observed in the case of the Bieszczadzki County with a level of development of 0,50. According to the authors, greater integration of Ukraine with the European Union, and active policy for activation of transborder regions could contribute to a reduction of differences in development of Polish-Ukrainian border regions.

Nierówności rozwoju polsko-ukraińskiej strefy przygranicznej

Celem artykułu jest określenie poziomu rozwoju przygranicznej strefy polsko-ukraińskiej, zarysowanie współczesnych problemów i perspektyw rozwoju wyżej wymienionych obszarów oraz dróg ich rozwiązania. W pracy przyjęto hipotezę, że obecność granicy zarówno po stronie ukraińskiej, jak i po stronie polskiej jest ważną destymulantą rozwoju pogranicza polsko-ukraińskiego, co jest widocznie zwłaszcza po stronie ukraińskiej. Do delimitacji obszaru badań zastosowano kryterium położenia na szczeblu powiatowo-rejonowym. Za tereny pogranicza uznano zatem jednostki administracyjne położone bezpośrednio przy granicy państwowej: 9 powiatów z dwóch województw (lubelskiego i podkarpackiego) po stronie polskiej oraz 10 rejonów z 3 obwodów (wołyńskiego, lwowskiego i zakarpackiego) po stronie ukraińskiej. Do kompleksowej oceny poziomu rozwoju wybranych jednostek wytypowano 9 zmiennych diagnostycznych z zakresu rozwoju społeczno-demograficznego, ekologicznego i ekonomicznego. Posłużono się kompleksowym miernikiem rozwoju pogranicza polsko-ukraińskiego (miernik Perkala). Analiza przestrzennego rozkładu zmiennych wykazała podobieństwo strefy przygranicznej pod względem elementów ekologicznych, natomiast znaczące różnice w sferze ekonomicznej i społeczno-demograficznej. W świetle miernika Perkala wyróżniono 4 klasy rozwoju jednostek administracyjnych. Najsłabiej rozwiniętą jednostką administracyjną był rejon włodzimierski z poziomem rozwoju −0,58 po ukraińskiej stronie pogranicza, a najlepiej — powiat bieszczadzki po stronie polskiej z wartością poziomu rozwoju 0,50. Do zmniejszenia różnic rozwojowych może przyczynić się większa integracja Ukrainy z UE oraz polityka aktywizacji obszarów przygranicznych.

Keywords: sustainable development, transborder region, Polish-Ukrainian transborder regions, Perkal index
[rozwój zrównoważony, strefa przygraniczna, pogranicze polsko-ukraińskie, miernik Perkala]
JEL: R11, Q01